KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 23.
Na rysunku przedstawiono wyświetlacz urządzenia elektronicznego do pomiaru wartości
Ilustracja przedstawia wyświetlacz urządzenia elektronicznego, które służy do pomiaru parametrów chropowatości powierzchni.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Chropowatościomierze (profilometry) na wyświetlaczu prezentują parametry struktury powierzchni, np. wartości typu Ra/Rz oraz ustawienia odcinka elementarnego i filtrów. Pozostałe odpowiedzi dotyczą typowych zagadnień geometrii wymiarów i kształtu (tolerancje, odchyłki, bicie), które mierzy się innymi przyrządami.

Pełne wyjaśnienie:

Urządzenie do pomiaru parametrów chropowatości (chropowatościomierz/profilometr) służy do oceny struktury geometrycznej powierzchni po obróbce. W praktyce oznacza to, że przyrząd rejestruje profil powierzchni (najczęściej metodą stykową z końcówką pomiarową) i wylicza parametry opisujące chropowatość. Na ekranach takich urządzeń spotyka się nazwy parametrów oraz ich wartości liczbowych (np. popularne wskaźniki chropowatości), a także ustawienia związane z pomiarem (odcinki pomiarowe, filtry).

Odpowiedź "parametrów chropowatości" jest właściwa, bo odnosi się do wielkości opisujących jakość powierzchni, a nie do wymiarów nominalnych czy błędów kształtu. To inne zagadnienie metrologiczne niż tolerancje i odchyłki wymiarowe.

  • "Odchyłek górnej i dolnej oraz tolerancji" dotyczy wymiarów i ich dopuszczalnych odchyleń (np. w układzie tolerancji i pasowań). Takie informacje wynikają z dokumentacji konstrukcyjnej i są weryfikowane przyrządami do pomiaru wymiarów (suwmiarki, mikrometry, średnicówki, sprawdziany), a nie chropowatościomierzem.
  • "Bicia osiowego, promieniowego i całkowitego" dotyczy błędów kształtu i położenia elementów wirujących lub osadzonych współosiowo. Bicie sprawdza się najczęściej czujnikiem zegarowym/dźwigniowym na stojaku, na pryzmach lub w kłach, ewentualnie na współrzędnościowych maszynach pomiarowych.
  • "Tolerancji wałka, otworu oraz tolerancji ich pasowania" odnosi się do pasowań i doboru tolerancji dla elementów współpracujących. To obszar rysunku technicznego i metrologii wymiarowej, a nie oceny chropowatości.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach mieszają się pojęcia z trzech działów (tolerancje wymiarów, bicie, chropowatość), najpierw rozpoznaj, czy przyrząd służy do pomiaru wymiaru, błędu geometrycznego czy struktury powierzchni. To pozwala szybko odrzucić pozostałe grupy odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Chropowatość to zespół drobnych nierówności powierzchni powstałych np. po toczeniu, frezowaniu lub szlifowaniu. Opisuje się ją parametrami liczbowymi wyznaczanymi z profilu powierzchni, a jej poziom wpływa m.in. na tarcie, zużycie i szczelność połączeń.
W praktyce najczęściej spotyka się parametry takie jak Ra i Rz (oraz inne zależnie od przyrządu i ustawień). Chropowatościomierz mierzy profil i wylicza parametry zgodnie z regułami oceny. Na ekranie pojawiają się nazwy parametrów i ich wartości.
Tolerancja dotyczy dopuszczalnego zakresu wymiaru (np. średnicy wałka), a chropowatość dotyczy struktury powierzchni w skali mikro. Element może mieć prawidłowy wymiar w tolerancji, a jednocześnie zbyt dużą chropowatość i nie spełnić wymagań funkcjonalnych.
Pomiar bicia wykonuje się zwykle czujnikiem (z końcówką opartą o powierzchnię) i obserwuje się zmianę wskazania podczas obrotu elementu. Chropowatościomierz wykonuje przejazd końcówki po powierzchni na krótkim odcinku i wyświetla parametry chropowatości, a nie odchyłki przy obrocie.
Chropowatość kontroluje się po operacjach obróbki, gdy wymagana jest określona jakość powierzchni: powierzchnie uszczelniające, współpracujące ślizgowo, łożyskowe, prowadnice, gniazda pod uszczelki. Pomiar bywa elementem odbioru detali i kontroli procesu technologicznego.
Częsty błąd to przenoszenie pojęć z tolerancji i pasowań na temat chropowatości: wybór odpowiedzi o odchyłkach lub pasowaniu, bo brzmi "bardziej technicznie". Inny błąd to mylenie chropowatościomierza z czujnikiem do bicia tylko dlatego, że oba mogą mieć elektroniczny wyświetlacz.
Bicie to zmiana położenia mierzonej powierzchni podczas obrotu elementu względem osi odniesienia. Bicie promieniowe dotyczy odchyłek w kierunku promienia, a osiowe wzdłuż osi. Takie wielkości bada się czujnikiem i odpowiednim ustawieniem w przyrządzie, a nie chropowatościomierzem.
Nie. Pasowanie wynika z wymiarów wałka i otworu oraz ich tolerancji (stref tolerancji), a to sprawdza się narzędziami do pomiaru wymiarów. Chropowatościomierz ocenia mikrogeometrię powierzchni. Oba wymagania mogą dotyczyć tego samego elementu, ale są mierzone innymi metodami.
Warto uczyć się "cech rozpoznawczych": co mierzy przyrząd, jak wygląda jego czujnik/końcówka oraz jakie wielkości typowo widzi się na ekranie. Pomaga przegląd DTR i kart katalogowych oraz rozwiązywanie zadań z obrazkami. Klucz to łączenie wyglądu z funkcją.
Zbyt duża chropowatość może zwiększać tarcie, przyspieszać zużycie, pogarszać szczelność, utrudniać smarowanie i powodować szybsze uszkodzenia współpracujących par. Dlatego w mechanice często wymaga się nie tylko poprawnego wymiaru, ale też odpowiedniej jakości powierzchni.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Chropowatościomierze (profilometry) na wyświetlaczu prezentują parametry struktury powierzchni, np. wartości typu Ra/Rz oraz ustawienia odcinka elementarnego i filtrów."

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii warsztatowej (działy: chropowatość, przyrządy do oceny powierzchni)
  • Instrukcje/DTR chropowatościomierzy (opis wyświetlanych parametrów i trybów pomiaru)
  • Materiały szkolne o parametrach Ra, Rz oraz zasadach pomiaru profilometrem

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego