KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 10.
Na rysunku przedstawiono zasadę działania sprężarki
Ilustracja przedstawia schemat działania sprężarki tłokowej, co jest związane z kwalifikacją zawodową TECHNIK POJAZDÓW
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "tłokowej" jest właściwa, ponieważ sprężarka tłokowa pracuje ruchem posuwisto-zwrotnym tłoka w cylindrze i zwykle ma zawory ssące oraz tłoczne sterujące przepływem. Schemat działania tego typu pokazuje cykl: zasysanie, sprężanie i tłoczenie, typowy dla konstrukcji tłokowej.

Pełne wyjaśnienie:

Sprężarki dzieli się m.in. na wyporowe i przepływowe. W kontekście podanych odpowiedzi wszystkie są sprężarkami wyporowymi, ale różnią się elementem roboczym i sposobem zmiany objętości komory sprężania. Odpowiedź "tłokowej" pasuje do schematu, w którym kluczowy jest tłok poruszający się w cylindrze. W takim układzie, gdy tłok się cofa, objętość komory rośnie i następuje ssanie, a gdy tłok idzie do przodu, objętość maleje i następuje sprężanie oraz tłoczenie. Kierunek przepływu jest zwykle kontrolowany przez zawory (ssący i tłoczny), co jest charakterystyczne dla sprężarki tłokowej.

Odpowiedź "łopatkowej" byłaby właściwa dla sprężarki z wirnikiem z wysuwanymi łopatkami pracującymi w mimośrodowej komorze; na typowym schemacie widoczny jest rotor i łopatki dzielące przestrzeń na komory o zmiennej objętości, bez tłoka i cylindra. Jeśli na rysunku nie widać wirnika z łopatkami, ta odpowiedź nie pasuje.

Odpowiedź "typu Scroll" (sprężarka spiralna) dotyczy rozwiązania z dwiema spiralami: jedną stałą i drugą wykonującą ruch mimośrodowy. Sprężanie zachodzi przez przesuwanie się kieszeni gazu ku środkowi spirali. Na schemacie scroll zwykle rozpoznaje się po zarysach spiral, a nie po cylindrze i tłoku.

Odpowiedź "zębatej" dotyczy sprężarki z dwoma zazębiającymi się kołami zębatymi, gdzie uwięziony gaz jest przenoszony i sprężany przez zmniejszanie przestrzeni między zębami i obudową. Na rysunku powinny być widoczne koła zębate; brak takiego elementu wyklucza ten typ.

Wskazówka egzaminacyjna: rozpoznając typ sprężarki na rysunku, najpierw szukaj elementu roboczego (tłok/łopatki/spirale/zęby), a dopiero potem analizuj kierunki przepływu i obecność zaworów. To ogranicza ryzyko wyboru "na skojarzenie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sprężarka tłokowa to sprężarka wyporowa, w której tłok porusza się w cylindrze. Podczas ruchu wstecznego następuje zasysanie gazu, a podczas ruchu w przód – sprężanie i tłoczenie. Przepływ zwykle kontrolują zawory ssący i tłoczny.
Najczęściej widać cylinder z tłokiem oraz kierunki przepływu przez króćce ssania i tłoczenia. Charakterystyczne są też zawory (symbolicznie) oraz cykliczna zmiana objętości komory. Brak wirnika z łopatkami czy kół zębatych to kolejna wskazówka.
W łopatkowej element roboczy wiruje: rotor z łopatkami tworzy komory o zmiennej objętości w obudowie mimośrodowej. W tłokowej element roboczy wykonuje ruch posuwisto-zwrotny w cylindrze i często ma zawory. To inny mechanizm i inne typowe uszkodzenia.
Sprężarka spiralna (scroll) ma dwie spirale: jedną nieruchomą i drugą wykonującą ruch mimośrodowy. Gaz jest "zamykany" w kieszeniach i przesuwany do środka, gdzie rośnie ciśnienie. Często spotyka się ją w sprężarkach klimatyzacji, ale rozpoznaje się ją po spiralach.
Sprężarka zębata wykorzystuje dwa zazębiające się koła zębate w obudowie. Gaz jest przenoszony w przestrzeniach między zębami a korpusem, a sprężanie wynika ze zmiany objętości tych przestrzeni. Na schemacie zwykle widać dwa koła i obszary transportu medium.
W wielu typowych konstrukcjach tłokowych stosuje się zawory ssące i tłoczne, aby wymusić jednokierunkowy przepływ. W praktyce spotyka się też rozwiązania z innymi sposobami sterowania przepływem, ale na schematach egzaminacyjnych zawory są częstą cechą rozpoznawczą.
Najczęstsze błędy to wybór "na skojarzenie" (np. scroll, bo kojarzy się z klimatyzacją) oraz pomijanie elementu roboczego. Uczniowie czasem patrzą tylko na króćce i strzałki przepływu, zamiast najpierw zidentyfikować tłok, łopatki, spirale lub koła zębate.
Sprężarki tłokowe spotyka się m.in. w układach wymagających sprężania powietrza lub gazu przy pracy cyklicznej, zależnie od konstrukcji pojazdu i osprzętu. W praktyce serwisowej ważne jest rozpoznanie typu, bo wpływa to na diagnostykę (np. zawory, uszczelnienia, tłok/cylinder).
Ucz się porównawczo: dla każdego typu wypisz element roboczy i zasadę zmiany objętości. Ćwicz na schematach: najpierw identyfikuj tłok/rotor/spirale/zęby, potem kierunki przepływu. Dobrą metodą jest robienie własnych mini-rysunków z podpisami.
Gdy na schemacie widać elementy wirujące lub obudowę o kształcie kołowym, część osób automatycznie wybiera "zębatą". Jeśli jednak nie ma narysowanych dwóch kół zębatych i przestrzeni transportu medium między zębami, to mechanizm zębaty nie jest pokazany i odpowiedź jest najpewniej błędna.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Odpowiedź "tłokowej" jest właściwa, ponieważ sprężarka tłokowa pracuje ruchem posuwisto-zwrotnym tłoka w cylindrze i zwykle ma zawory ssące oraz tłoczne sterujące przepływem."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw pneumatyki oraz maszyn wyporowych (rozdziały o sprężarkach)
  • Materiały dydaktyczne z mechatroniki pojazdowej dotyczące układów klimatyzacji i elementów wykonawczych
  • Katalogi/serwisowe opisy producentów sprężarek i kompresorów (porównanie budowy: tłokowa, łopatkowa, zębata, spiralna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego