KWALIFIKACJA BUD9 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 34.
Na rysunku przedstawiono zawór kulowy
Rysunek przedstawia przekrój zaworu kulowego kołnierzowego, który jest elementem instalacji sanitarnych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawór kulowy kołnierzowy ma na końcach korpusu kołnierze z otworami na śruby, dzięki czemu łączy się go z przeciwkołnierzami na rurociągu. Warianty kielichowe, śrubunkowe i spawane mają inne sposoby przyłączenia (kielich, złącze rozłączne, końcówki do spawania).

Pełne wyjaśnienie:

W zaworach kulowych typ "kołnierzowy" rozpoznaje się po sposobie przyłączenia do rurociągu: na końcach korpusu znajdują się kołnierze, czyli płaskie tarcze z otworami pod śruby. Montaż polega na skręceniu zaworu z przeciwkołnierzami rurociągu, zwykle z zastosowaniem uszczelki pomiędzy powierzchniami kołnierzy. To rozwiązanie jest typowe tam, gdzie liczy się łatwy demontaż armatury (np. do przeglądu lub wymiany) oraz przy większych średnicach.

Odpowiedź "kołnierzowy." jest poprawna, jeśli na rysunku widać charakterystyczne tarcze kołnierzowe z rozmieszczonymi dookoła otworami. Takie cechy są jednoznaczne dla połączeń kołnierzowych i odróżniają je od innych zakończeń.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne sposoby przyłączenia i dlatego nie pasują do zaworu z kołnierzami:

  • "kielichowy" dotyczy elementów z gniazdem (kielichem), do którego wsuwany jest drugi element (często z uszczelką). W armaturze zaworowej byłby widoczny kielich/gniazdo, a nie płaski kołnierz z otworami.
  • "śrubunkowy." oznacza połączenie rozłączne z nakrętką śrubunku (złącze pozwalające rozłączyć instalację bez obracania całego zaworu). Na rysunku powinny być widoczne nakrętki/elementy śrubunku, a nie kołnierze z otworami.
  • "spawany." odnosi się do końcówek przeznaczonych do spawania (króćce do spawania doczołowego lub końcówki do wspawania). Wtedy zamiast kołnierzy występują gładkie króćce bez otworów.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw szukaj na rysunku otworów pod śruby (kołnierz), następnie elementów typowych dla rozłączności (nakrętka śrubunku), a na końcu króćców gładkich (spawanie). Taka kolejność ogranicza pomyłki wynikające z podobieństwa kształtów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawór kołnierzowy ma na końcach korpusu kołnierze, czyli płaskie tarcze z otworami na śruby. Montuje się go przez skręcenie z przeciwkołnierzami rurociągu, zwykle z uszczelką pomiędzy. Dzięki temu połączenie jest wytrzymałe i względnie łatwe do demontażu.
Szukaj dwóch charakterystycznych tarcz na końcach zaworu: mają one rozłożone dookoła otwory pod śruby. To najbardziej typowa cecha kołnierzy. Jeśli widać gładkie króćce bez otworów, częściej będzie to wersja do spawania, a nie kołnierzowa.
Śrubunek to złącze rozłączne z nakrętką, które pozwala rozpiąć instalację bez obracania całego elementu. Kołnierz to tarcza skręcana śrubami z drugą tarczą (przeciwkołnierzem). Oba rozwiązania są rozłączne, ale mają inną budowę i inne typowe zastosowania.
Stosuje się je m.in. przy większych średnicach rurociągów, w węzłach z armaturą wymagającą okresowego serwisu oraz tam, gdzie potrzebna jest wysoka sztywność połączenia. Połączenie kołnierzowe ułatwia demontaż zaworu, ale wymaga miejsca na śruby i odpowiednich kołnierzy po obu stronach.
Zawór spawany ma końcówki przeznaczone do trwałego połączenia przez spawanie (np. doczołowo). Po zamontowaniu nie jest łatwo rozłączalny bez cięcia przewodu. Na rysunku zwykle widać gładkie króćce bez otworów na śruby, zamiast kołnierzy czy nakrętek śrubunku.
Typowo potrzebujesz: śrub i nakrętek (kompletu śrubowania), uszczelki pomiędzy kołnierzami oraz odpowiednich przeciwkołnierzy na rurociągu. W praktyce ważny jest też dobór materiału uszczelki do medium i temperatury oraz równomierne dokręcanie śrub.
Określenie "kielichowy" częściej odnosi się do połączeń rur (zwłaszcza kanalizacyjnych), gdzie jeden element wsuwa się w kielich drugiego. W armaturze odcinającej spotyka się różne zakończenia, ale jeśli na rysunku widać kołnierze z otworami, to nie jest to typ kielichowy.
Najczęstsze błędy to mylenie kołnierzy z nakrętką śrubunku (oba elementy mogą wyglądać "masywnie") oraz ignorowanie otworów pod śruby, które są kluczową cechą kołnierza. Pomaga nawyk: zawsze najpierw sprawdź, czy są otwory śrubowe na tarczy przyłącza.
Typ przyłącza determinuje sposób montażu, narzędzia, czas prac i możliwość demontażu w przyszłości. Monter musi dobrać armaturę zgodnie z projektem i istniejącymi zakończeniami przewodów. Zła identyfikacja (np. spawany zamiast kołnierzowego) może uniemożliwić montaż bez przeróbek instalacji.
Kołnierz rozpoznasz po tarczy i otworach na śruby; końcówka do spawania jest zwykle gładka, bez otworów i bez elementów skręcanych. Jeśli na rysunku widzisz układ otworów rozmieszczonych po okręgu, to niemal zawsze wskazuje na połączenie kołnierzowe.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Zawór kulowy kołnierzowy ma na końcach korpusu kołnierze z otworami na śruby, dzięki czemu łączy się go z przeciwkołnierzami na rurociągu."

Źródła:

  • GEMÜ Group – Valve end connections (flanged/threaded/weld ends) – https://www.gemu-group.com/en_INT/service/knowledge/valve-connection-types/ (dostęp 28.02.2026)
  • KLINGER – Flange basics / informacje o połączeniach kołnierzowych i uszczelnieniach – https://www.klinger-international.com/en/products/flanges/ (dostęp 28.02.2026)

Materiały:

  • Katalogi producentów armatury (przekroje i zdjęcia typów przyłączy)
  • Podręczniki/opracowania z zakresu instalacji sanitarnych – dział: armatura i połączenia
  • Materiały szkoleniowe z rozpoznawania połączeń kołnierzowych, gwintowanych i do spawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego