KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 9.
Na rysunku przedstawiony jest symbol przekaźnika pomiarowego
Ilustracja przedstawia symbol przekaźnika pomiarowego, który jest używany w kontekście techniki energetycznej, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekaźnik nadprądowy zwłoczny rozpoznaje się po tym, że elementem pomiarowym jest prąd, a symbol wskazuje działanie z opóźnieniem czasowym (zwłoką). Zabezpieczenia impedancyjne odnoszą się do impedancji linii, zeronapięciowe do spadku napięcia, a różnicowoprądowe porównują prądy po obu stronach chronionego obiektu.

Pełne wyjaśnienie:

Symbol na rysunku należy powiązać z mierzonym wielkością oraz z tym, czy działanie jest natychmiastowe, czy zwłoczne (z opóźnieniem czasowym). W przypadku odpowiedzi "nadprądowego zwłocznego" kluczowe jest to, że przekaźnik reaguje na przekroczenie prądu (funkcja nadprądowa), ale z celowo wprowadzoną zwłoką czasową, co umożliwia koordynację zabezpieczeń w sieci (selektywność czasową).

Odpowiedź "podimpedancyjnego" dotyczy zabezpieczeń impedancyjnych (odległościowych), które wyznaczają warunki zadziałania na podstawie impedancji widzianej od strony zabezpieczenia. Takie przekaźniki nie są klasyfikowane wyłącznie jako "nadprądowe", bo ich kryterium jest inne (zależność U/I, strefy zasięgu itp.).

Odpowiedź "zeronapięciowego" odnosi się do funkcji, w której przekaźnik zadziała przy zaniku lub spadku napięcia poniżej określonego progu. Jest to inny tor pomiarowy (napięciowy), więc symbol typowo akcentuje wielkość napięcia, a nie prąd oraz zwłokę charakterystyczną dla nadprądowego zwłocznego.

Odpowiedź "różnicowoprądowego selektywnego" opisuje zabezpieczenie różnicowe, które działa na podstawie porównania prądów wpływających i wypływających ze strefy chronionej (transformator, generator, linia w odpowiednim układzie). Selektywność w różnicówce wynika głównie z ograniczenia strefy działania, a nie z typowego "nadprądowego" kryterium z nastawą czasową. Dlatego ten wybór nie pasuje, jeśli symbol wskazuje typowy przekaźnik nadprądowy ze zwłoką.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu symboli najpierw ustal, co jest mierzone (I, U, Z), a dopiero potem szukaj oznaczeń typu zwłoka, człony i dodatkowe funkcje (np. selektywność, strefowość, różnicowość).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekaźnik zabezpieczeniowy, który reaguje na przekroczenie nastawionej wartości prądu, ale wyzwala po upływie ustawionego czasu. Zwłoka pozwala zachować selektywność: najpierw powinno zadziałać zabezpieczenie najbliżej miejsca zwarcia, a dalsze urządzenia mają działać później.
Na symbolu lub w opisie funkcji zwykle pojawia się informacja o członie czasowym (opóźnieniu) albo oznaczenie sugerujące zwłokę. W praktyce trzeba szukać elementów wskazujących na działanie po czasie, a nie tylko na przekroczenie progu pomiarowego.
Są proste, uniwersalne i dobrze sprawdzają się jako ochrona przed zwarciami oraz przeciążeniami. W rozdzielniach łatwo je koordynować czasowo i prądowo z innymi zabezpieczeniami, dzięki czemu ogranicza się obszar wyłączenia i poprawia niezawodność zasilania.
Zabezpieczenie podimpedancyjne działa, gdy wyznaczona impedancja w danym torze spada poniżej nastawy (np. przy zwarciu w linii). Kryterium nie jest sam prąd lub samo napięcie, lecz relacja wynikająca z impedancji. Dlatego symbol i sposób opisu różnią się od typowego zabezpieczenia nadprądowego.
Gdy trzeba wykryć zanik napięcia lub zbyt duży spadek napięcia, np. w układach samoczynnego załączania rezerwy, blokadach, automatyce rozruchu lub ochronie silników. Działa on na sygnał napięciowy, więc nie zastępuje zabezpieczenia stricte nadprądowego.
Porównuje prądy po obu stronach chronionego obiektu (np. transformatora). Jeżeli suma wektorowa prądów nie jest bliska zeru, zabezpieczenie uznaje to za uszkodzenie wewnętrzne i wyłącza obiekt. To inna zasada niż w nadprądowym, gdzie kluczowe jest przekroczenie progu prądu.
Wiele symboli ma wspólne elementy graficzne (np. kształt przekaźnika), a różnice bywają subtelne. Bez nawyku analizowania "co jest mierzone" (prąd, napięcie, impedancja) oraz bez zwracania uwagi na oznaczenia czasu, student może kierować się podobieństwem zamiast znaczeniem.
Najczęściej spotyka się go jako zabezpieczenie odpływów i linii, gdzie trzeba zapewnić koordynację z bezpiecznikami lub wyłącznikami w kolejnych stopniach zasilania. Zwłoka pozwala, aby najpierw wyłączyło się zabezpieczenie najbliżej zwarcia, a nie zadziałało wyżej położone.
W idealnym przypadku tak, bo norma porządkuje sposób zapisu w dokumentacji. W praktyce spotyka się też symbole producentów lub rozwiązania branżowe. Na egzaminie kluczowe jest, by symbol na rysunku jednoznacznie wskazywał funkcję i dawał tylko jedną poprawną odpowiedź.
Ćwicz na zestawieniach symboli z dokumentacji elektroenergetycznej i materiałów o automatyce zabezpieczeniowej. Ucz się parami: wielkość mierzona (I/U/Z) + logika działania (bezzwłoczna/zwłoczna/różnicowa). Pomaga też rozwiązywanie krótkich testów z rysunkami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Przekaźnik nadprądowy zwłoczny rozpoznaje się po tym, że elementem pomiarowym jest prąd, a symbol wskazuje działanie z opóźnieniem czasowym (zwłoką)."

Źródła:

  • IEC 60617 (International Electrotechnical Commission), Graphical symbols for diagrams – online database, https://www.iec.ch/standards/iec-60617 - accessed 2026-03-02
  • PN-EN IEC 60255 (seria), Przekaźniki pomiarowe i urządzenia zabezpieczeniowe – wymagania ogólne (seria norm), PKN / IEC (wymaga dostępu do normy w bibliotece) – weryfikacja ogólna klasyfikacji urządzeń

Materiały:

  • Katalogi/Instrukcje producentów przekaźników zabezpieczeniowych (rozdziały o symbolach i funkcjach)
  • Materiały dydaktyczne z automatyki zabezpieczeniowej (zestawienie funkcji: nadprądowa, napięciowa, impedancyjna, różnicowa)
  • Baza symboli IEC 60617 (wyszukiwanie symboli stosowanych na schematach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego