KWALIFIKACJA TWO5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 35.
Na rysunku strzałką oznaczono element przęsła łańcucha kotwicznego zwany
Ilustracja przedstawia fragment łańcucha kotwicznego, który jest częścią wyposażenia jednostki pływającej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Krętlik to element osprzętu łańcucha kotwicznego, którego zadaniem jest umożliwienie obrotu połączonych części i ograniczenie skręcania się łańcucha podczas wybierania lub luzowania.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych łączników albo elementów usztywniających przęsło łańcucha.

Pełne wyjaśnienie:

W łańcuchu kotwicznym występują nie tylko ogniwa łańcucha, ale także osprzęt, który ułatwia bezpieczną pracę układu kotwicznego. Jednym z takich elementów jest krętlik. Jego kluczową funkcją jest umożliwienie względnego obrotu połączonych części, co w praktyce zmniejsza tendencję łańcucha do skręcania podczas pracy kotwicy (np. przy wybieraniu łańcucha, zmianie kierunku obciążenia lub obracaniu się jednostki na fali i wietrze).

Odpowiedź "krętlikiem" jest właściwa, gdy na rysunku pokazano element o budowie pozwalającej na obrót (typowo rozpoznawalny jako część z członem obrotowym). W praktyce rozpoznanie krętlika polega na odróżnieniu go od zwykłych łączników: krętlik ma zapewnić ruch obrotowy, a nie tylko połączenie "na sztywno".

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "szeklą" – szekla jest łącznikiem do spinania elementów (np. osprzętu z uchem), ale sama z zasady nie pełni funkcji ograniczania skręcania łańcucha poprzez człon obrotowy. To typowa pułapka: szekla jest bardzo popularna, więc bywa wybierana z przyzwyczajenia.
  • "łącznikiem Kentera" – łącznik (tzw. Kenter) służy przede wszystkim do łączenia odcinków/przęseł łańcucha w sposób umożliwiający demontaż, a nie do zapewnienia obrotu jak w krętliku.
  • "ogniwem rozpórkowym" – element rozpórkowy (stud) kojarzy się z usztywnianiem ogniwa łańcucha (zwiększenie stateczności kształtu, ograniczanie odkształceń). Nie jest to osprzęt o funkcji obrotowej.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy masz do wyboru krętlik i różne "łączniki", zadaj sobie pytanie, czy element ma umożliwiać obrót (wtedy krętlik), czy tylko spinać (szekla/łącznik) lub usztywniać ogniwo (rozpórka).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Krętlik to element osprzętu łańcucha kotwicznego, który umożliwia obrót połączonych części względem siebie. Jego głównym celem jest ograniczenie skręcania się łańcucha podczas pracy układu kotwicznego i zmiennych kierunków obciążenia.
Stosuje się go, aby zmniejszyć ryzyko skręcania i klinowania łańcucha oraz poprawić pracę układu kotwicznego. Obrót w krętliku pozwala "rozładować" skręcenie, które mogłoby narastać podczas wybierania łańcucha lub obracania się jednostki.
Krętlik zwykle ma część umożliwiającą obrót (człon obrotowy), natomiast szekla to prosty łącznik w kształcie litery U/Ω z trzpieniem. Jeśli element wygląda jak połączenie z ruchomą częścią, częściej będzie to krętlik niż szekla.
Łącznik Kentera to rozłączny element do łączenia odcinków łańcucha (przęseł) w sposób umożliwiający demontaż. Jego podstawowa funkcja to połączenie mechaniczne ogniw, a nie zapewnienie obrotu jak w krętliku.
Zwykle nie, bo spełniają różne funkcje. Szekla jest łącznikiem do spinania elementów, natomiast krętlik ma ograniczać skręcanie przez możliwość obrotu. Zastępowanie krętlika szeklą może zwiększać ryzyko skręcania łańcucha i problemów w eksploatacji.
Ogniwo rozpórkowe (z rozpórką/studem) to ogniwo z dodatkowym elementem usztywniającym wewnątrz. Taka rozpórka poprawia zachowanie kształtu ogniwa pod obciążeniem i ogranicza jego odkształcanie, ale nie jest to element obrotowy jak krętlik.
Najczęstszy błąd to wybór "szekli", bo jest najbardziej znanym łącznikiem. Drugi to mylenie krętlika z łącznikiem Kentera (oba są osprzętem, ale mają inną funkcję). Pomaga myślenie funkcją: obrót vs łączenie vs usztywnienie.
Najlepiej ćwiczyć na zestawach zdjęć i schematów: porównuj kształt i funkcję (co się obraca, co się rozłącza, co tylko spina). Twórz własną "ściągę" z 3–4 cechami rozpoznawczymi dla krętlika, szekli i łącznika.
W praktyce krętlik spotyka się w osprzęcie związanym z pracą łańcucha i kotwicy, tam gdzie może powstawać skręcanie podczas pracy. Dokładne miejsce zależy od konstrukcji układu kotwicznego i przyjętych rozwiązań na jednostce.
Najpierw nazwij funkcję elementu z rysunku: czy ma umożliwiać obrót, rozłączenie, czy tylko połączenie? Potem dopasuj nazwę. Jeśli widzisz cechę ruchu obrotowego, myśl o krętliku. Jeśli widzisz prosty łącznik z trzpieniem, myśl o szekli.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Krętlik to element osprzętu łańcucha kotwicznego, którego zadaniem jest umożliwienie obrotu połączonych części i ograniczenie skręcania się łańcucha podczas wybierania lub luzowania."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Krętlik" https://pl.wikipedia.org/wiki/Kr%C4%99tlik (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Szekla" https://pl.wikipedia.org/wiki/Szekla (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN) – "Kenter shackle" (odpowiednik łącznika Kentera) https://en.wikipedia.org/wiki/Kenter_shackle (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/atlasy osprzętu pokładowego i urządzeń kotwicznych (materiały szkolne dla okrętownictwa)
  • Karty katalogowe producentów osprzętu kotwicznego (krętliki, szekle, łączniki)
  • Instrukcje eksploatacji urządzeń kotwicznych (windy kotwiczne, łańcuchy, osprzęt)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego