KWALIFIKACJA MOT2 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 37.
Na rysunku twornik alternatora oznaczono numerem
Ilustracja przedstawia widok rozłożony (rozstrzelony) alternatora samochodowego, ukazujący jego poszczególne podzespoły
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Twornik to część prądnicy, w której indukuje się napięcie (SEM). W alternatorze samochodowym funkcję twornika pełni stojan z trójfazowym uzwojeniem, a wirnik jest magneśnicą (wzbudzeniem). Na rysunku stojan oznaczono numerem 8, więc to odpowiedź poprawna.

Pełne wyjaśnienie:

W maszynach elektrycznych pojęcie twornika odnosi się do tej części, w której indukuje się siła elektromotoryczna i z której pobierane jest napięcie robocze. W alternatorze samochodowym (odpowiedniku prądnicy synchronicznej) uzwojenie wytwarzające napięcie wyjściowe jest umieszczone w stojanie, dlatego to właśnie stojan jest twornikiem.

Dlaczego 8 jest poprawne?
Element 8 na rysunku to stojan – cylindryczny rdzeń z pakietu blach z umieszczonym w żłobkach uzwojeniem miedzianym (zwykle trójfazowym). To w tym uzwojeniu, pod wpływem wirującego pola magnetycznego, indukuje się napięcie przemienne, które następnie jest prostowane do zasilania instalacji i ładowania akumulatora.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 7 – to wirnik z biegunami pazurkowymi i pierścieniami ślizgowymi. Wirnik pełni funkcję magneśnicy (uzwojenie wzbudzenia zasilane prądem stałym), czyli wytwarza pole magnetyczne, ale nie jest miejscem powstawania napięcia wyjściowego alternatora.
  • 5 – to mostek prostowniczy (zespół diod). Jego zadaniem jest prostowanie napięcia przemiennego ze stojana na napięcie stałe; nie jest to ani stojan, ani uzwojenie, w którym indukuje się SEM.
  • 9 – to regulator napięcia / szczotkotrzymacz. Element ten steruje prądem wzbudzenia wirnika i utrzymuje właściwe napięcie ładowania, ale nie jest twornikiem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy "twornika" w alternatorze, myśl o miejscu indukcji napięcia (stojan), a nie o części wirującej. To ogranicza ryzyko pomylenia terminologii z prądnicą prądu stałego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Twornik to część maszyny elektrycznej, w której indukuje się siła elektromotoryczna i z której pobiera się energię elektryczną. W praktyce jest to uzwojenie "robocze" generatora lub silnika, związane z powstawaniem napięcia/prądu, a niekoniecznie część wirująca.
W alternatorze samochodowym wirnik wytwarza wirujące pole magnetyczne (wzbudzenie), natomiast napięcie wyjściowe indukuje się w uzwojeniu stojana. Skoro twornik to miejsce indukcji SEM, to twornikiem jest stojan, nawet jeśli jest nieruchomy.
Stojan zwykle ma postać cylindrycznego pierścienia z pakietu blach i widocznym miedzianym uzwojeniem w żłobkach. W rysunku rozstrzelonym jest to element "obręczy", do której od zewnątrz mocuje się obudowy. Nie ma pierścieni ślizgowych ani pazurów.
Wirnik ma wałek oraz charakterystyczne bieguny pazurkowe (kły) i najczęściej pierścienie ślizgowe do zasilania uzwojenia wzbudzenia. Jest elementem wirującym, współpracuje ze szczotkami i odpowiada za wytworzenie pola magnetycznego, a nie za "odbiór" napięcia roboczego.
Mostek prostowniczy (zespół diod) zamienia napięcie przemienne wytworzone w stojanie na napięcie stałe potrzebne do ładowania akumulatora i zasilania instalacji 12 V. Uszkodzenia diod mogą powodować brak ładowania lub tętnienia napięcia.
Regulator napięcia steruje prądem wzbudzenia wirnika tak, aby utrzymać stabilne napięcie ładowania w instalacji pojazdu mimo zmian obrotów i obciążenia. Zwykle współpracuje ze szczotkami, bo podaje prąd stały na pierścienie ślizgowe wirnika.
Najczęstszy błąd to automatyczne utożsamienie twornika z wirnikiem, bo w prądnicach prądu stałego twornik jest wirujący. W alternatorze jest odwrotnie: wirnik to wzbudzenie, a twornik to stojan. Drugi błąd to wybór "najbardziej widocznego" elementu zamiast definicji.
W praktyce sprawdza się rezystancję uzwojeń między parami faz oraz ewentualne przebicie do masy (izolacja). Porównuje się też symetrię międzyfazową. Nierówności mogą wskazywać zwarcie, przerwę lub przegrzanie uzwojenia stojana, co często przekłada się na problemy z ładowaniem.
Zużycie szczotek dotyczy wirnika, bo szczotki doprowadzają prąd wzbudzenia do pierścieni ślizgowych na wirniku. Nie są elementem stojana (twornika). Objawem mogą być wahania ładowania, zanik ładowania po rozgrzaniu lub brak wzbudzenia alternatora.
Warto uczyć się po zdjęciach i rysunkach rozstrzelonych: koło pasowe, obudowy, wirnik, stojan, prostownik i regulator. Pomaga zasada: twornik = uzwojenie, w którym indukuje się napięcie. Ćwicz też przypisywanie funkcji: wzbudzenie (wirnik) vs generacja (stojan).
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Twornik to część prądnicy, w której indukuje się napięcie (SEM)."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternator - dostęp: 2026-02-24
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Armature_(electrical_engineering) - dostęp: 2026-02-24
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Synchronous_generator - dostęp: 2026-02-24

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw maszyn elektrycznych (prądnica synchroniczna, twornik/magneśnica)
  • Materiały szkolne/branżowe z elektrotechniki samochodowej (alternator, ładowanie)
  • Instrukcje serwisowe/DTR alternatorów (budowa, diagnostyka uzwojeń i mostka)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego