KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 12.
Na rysunku za pomocą liter przedstawiono
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek aparatury laboratoryjnej, która jest używana w kontekście technika analityka,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łapa to uchwyt mocowany do statywu, służący do stabilnego trzymania szkła. Kolba okrągłodenna ma kuliste dno i zwykle wymaga podparcia (np. łapą), natomiast kolba miarowa ma charakterystyczne oznaczenie objętości i stabilną formę do odmierzania. Dlatego poprawne jest: X – łapa, Y – kolba okrągłodenna.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium analitycznym bardzo często pracuje się na statywie (podstawa + pręt), do którego dokręca się osprzęt mocujący szkło. Taki osprzęt to m.in. łapa (uchwyt/zacisk), która obejmuje naczynie i stabilizuje je podczas pracy.

Kolba okrągłodenna ma kuliste (zaokrąglone) dno. Z tego powodu nie stoi stabilnie na blacie i w praktyce zwykle wymaga podparcia: łapy na statywie, korkowego pierścienia lub odpowiedniej nasadki/grzania. To typowe naczynie do procesów z ogrzewaniem, mieszaniem, destylacją czy refluksem.

Kolba miarowa służy głównie do przygotowywania roztworów o ściśle określonej objętości. Rozpoznaje się ją po cechach funkcjonalnych: wąskiej szyjce z pojedynczą kreską (znakiem objętości) i kształcie umożliwiającym dokładne dopełnienie do kreski. Dlatego w zadaniach identyfikacyjnych istotne jest, aby nie mylić jej z kolbą okrągłodenną, która jest "kulista" i nie ma cech miarowania.

Odpowiedź "X - łapę; Y - kolbę okrągłodenną." jest poprawna, bo przypisuje literę X do elementu mocującego (łapy), a literę Y do naczynia o dnie okrągłym.

  • Warianty ze "statywem" przy X są błędne, gdy na rysunku oznaczono sam uchwyt (łapę), a nie całą konstrukcję statywu.
  • Warianty z "kolbą miarową" przy Y są błędne, jeśli naczynie na rysunku nie ma charakterystycznych cech miarowych (kreski objętości, typowej smukłej szyjki do dopełniania do znaku) i ma kształt okrągłodenny.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj funkcję elementu (mocuje vs stanowi podstawę), a dopiero potem nazwę. Dla kolb zwracaj uwagę na dno i cechy miarowania, a nie tylko na ogólny "kulisty" zarys szkła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łapa laboratoryjna to regulowany uchwyt (zacisk) mocowany do statywu. Służy do stabilnego unieruchamiania szkła, np. kolb, chłodnic czy lejków, aby zestaw był bezpieczny i nie przewrócił się podczas ogrzewania, mieszania lub sączenia.
Statyw to zwykle podstawa z pionowym prętem (konstrukcja nośna). Łapa jest elementem dokręcanym do pręta: ma zacisk/"szczęki" obejmujące szkło i śrubę regulacyjną. Na rysunkach łapa wygląda jak uchwyt, a statyw jak "stojak".
Kolba okrągłodenna to naczynie szklane o kulistym dnie. Stosuje się ją m.in. do ogrzewania cieczy, prowadzenia reakcji, destylacji i refluksu. Ponieważ nie stoi stabilnie na blacie, zwykle wymaga podparcia łapą, pierścieniem lub odpowiednim osprzętem.
Kolba miarowa służy do sporządzania roztworów o dokładnie określonej objętości. Rozpoznaje się ją po wąskiej szyjce z pojedynczą kreską (znakiem objętości) oraz dopasowanym korkiem. Nie używa się jej typowo do intensywnego ogrzewania.
Jej dno jest zaokrąglone, więc kolba nie ma płaskiej podstawy i łatwo się toczy lub przewraca. Mocowanie na statywie (np. łapą) stabilizuje zestaw, zmniejsza ryzyko stłuczenia szkła i ogranicza możliwość rozlania odczynników, zwłaszcza przy ogrzewaniu.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie kolby miarowej z inną kolbą tylko na podstawie "kształtu", ignorowanie kreski miarowej, nieuwzględnianie kształtu dna oraz automatyczne kojarzenie każdej kolby ze statywem. Pomaga szukanie cech funkcjonalnych naczynia.
Nie. Statyw jest elementem nośnym (podstawa i pręt), a łapa jest osprzętem mocującym dokręcanym do statywu. W praktyce tworzą zestaw: statyw "utrzymuje", a łapa "chwyta" szkło. Na egzaminie warto odróżniać konstrukcję od uchwytu.
Dobiera się rozmiar łapy do średnicy szkła i dokręca ją z wyczuciem: ma stabilizować, a nie ściskać zbyt mocno. Często stosuje się nakładki ochronne (np. gumowe) na szczękach. Po zamocowaniu sprawdza się, czy zestaw nie "pracuje" i jest wypoziomowany.
Pierścień (obręcz) bywa wygodniejszy do podparcia naczyń od spodu, np. przy ogrzewaniu w łaźni lub gdy kształt szkła utrudnia pewne zaciśnięcie łapą. Wybór zależy od ciężaru naczynia, temperatury pracy, stabilności oraz tego, czy szkło trzeba łatwo wyjmować.
Najlepiej połączyć naukę nazw z praktyką: oglądać realny sprzęt w pracowni, robić fiszki "nazwa–rysunek", a na zdjęciach szukać cech krytycznych (dno, szyjka, kreska miarowa, typ zacisku). Dodatkowo warto ćwiczyć montaż prostych zestawów na statywie.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że łapa to uchwyt mocowany do statywu, służący do stabilnego trzymania szkła.

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book): entry "round-bottom flask" (R05387), https://goldbook.iupac.org/terms/view/R05387 (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): "Round-bottom flask", opis i cechy naczynia, https://en.wikipedia.org/wiki/Round-bottom_flask (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Kolba miarowa", opis przeznaczenia i cech rozpoznawczych, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kolba_miarowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Instrukcje stanowiskowe pracowni analitycznej dotyczące montażu zestawów na statywie
  • Atlasy/opracowania ze szkła laboratoryjnego (rysunki i nazwy naczyń)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ z zakresu wyposażenia laboratorium analitycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego