W schematach blokowych kluczowe jest odróżnienie rozgałęzienia od iteracji. Rozgałęzienie (instrukcja warunkowa) to zwykle blok decyzyjny, po którym przepływ idzie jedną z gałęzi i następnie często się zbiega, ale bez koniecznego powrotu do wcześniejszego miejsca.
Instrukcja iteracyjna (pętla) występuje wtedy, gdy po wykonaniu pewnej sekwencji kroków schemat zawiera ścieżkę prowadzącą z powrotem do punktu wcześniejszego, co powoduje powtarzanie działań do spełnienia warunku zakończenia. W praktyce rozpoznaje się ją po strzałce (lub ciągu strzałek) "wracającej" do wcześniejszego bloku, najczęściej do bloku decyzyjnego albo do bloku inicjującego powtarzanie.
Aby poprawnie odpowiedzieć, nie wystarczy policzyć rombów decyzyjnych. Trzeba przeanalizować, czy któryś z torów po decyzji prowadzi do wcześniejszego miejsca (to wskazuje iterację), czy tylko prowadzi dalej do zakończenia lub do dalszych kroków (to częściej oznacza rozgałęzienie bez pętli).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi mogą kusić?
- Odpowiedź mówiąca o "dwóch instrukcjach warunkowych" bywa wybierana, gdy uczeń utożsamia każdy romb decyzyjny z warunkiem, nie sprawdzając, czy warunek jest częścią pętli (warunek sterujący iteracją również jest decyzją).
- Wskazanie "trzech instrukcji iteracyjnych" wynika często z liczenia wszystkich miejsc, w których schemat "zawraca", nawet jeśli jest to tylko powrót z jednego wariantu do wspólnego punktu (zbieganie gałęzi), a nie powtarzanie całego fragmentu.
- Wariant "cztery instrukcje warunkowe" to typowy błąd polegający na zliczaniu symboli lub połączeń zamiast zliczania konstrukcji sterujących w sensie algorytmicznym.
Na egzaminie warto: prześledzić strzałkami pełny przebieg, znaleźć powroty do wcześniejszych kroków i dopiero wtedy policzyć, ile niezależnych pętli rzeczywiście występuje.
