KWALIFIKACJA CHM4 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 3.
Na schemacie przedstawiono oznaczanie mieszaniny
Ilustracja przedstawia schemat reakcji chemicznych związanych z oznaczaniem mieszaniny NaOH i Na2CO3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W analizie objętościowej mieszaniny NaOH i Na2CO3 można rozpoznać po schemacie wskazującym dwa etapy neutralizacji (najpierw zasady, potem węglanu) lub dwa punkty końcowe z różnymi wskaźnikami. Taki przebieg nie pasuje do pary NaOH+NaCl ani do mieszaniny kwas+zasada.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "NaOH i Na2CO3" jest zgodna z typowym schematem oznaczania mieszaniny zawierającej mocną zasadę i słabszy składnik zasadowy (węglan). W praktyce laboratoryjnej technika analityka często spotyka się schematy, w których mieszanina jest miareczkowana kwasem, a przebieg rozróżnia się na podstawie dwóch etapów reakcji lub dwóch punktów końcowych (np. przy zastosowaniu różnych wskaźników pH).

Dlaczego to pasuje do NaOH + Na2CO3?

  • W roztworze obecne są dwa składniki podnoszące pH. Podczas dodawania kwasu zachodzi kolejno zobojętnianie jonów OH- pochodzących z NaOH oraz przekształcenia związane z jonem CO32- (węglan). To często daje dwustopniowy obraz w schemacie oznaczania.
  • Takiego "dwuzakresowego" zachowania nie oczekuje się dla NaCl, który jest solą nie dającą zasadowości porównywalnej z NaOH i nie tworzy typowych etapów neutralizacji w tym sensie.

Dlaczego pozostałe propozycje są niepoprawne w kontekście schematu oznaczania mieszaniny?

  • "NaOH i NaCl": chlorek sodu nie jest składnikiem, który w klasycznych schematach alkalimetrii generuje dodatkowy etap reakcji; pełni raczej rolę obojętnej soli (elektrolitu tła), więc para nie tłumaczy charakterystycznego przebiegu oznaczania mieszaniny zasadowej.
  • "HCl i Na2CO3": jest to mieszanina kwasu i zasadowej soli; schematy identyfikacji takich mieszanin wyglądają inaczej (często dominuje reakcja kwasu z węglanem z wydzieleniem CO2), a nie klasyczny obraz mieszaniny dwóch "źródeł zasadowości".
  • "NaOH i HCl": to bezpośrednia para do zobojętniania, a nie typowa mieszanina wymagająca rozróżnienia składników na podstawie etapów neutralizacji. W zadaniach egzaminacyjnych taka para zwykle nie wymaga specjalnego schematu rozdzielającego składniki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na schemacie widzisz dwa wyraźne etapy (np. dwa wskaźniki, dwa punkty końcowe, dwa obliczenia zużycia titranta), to często oznacza mieszaninę, w której występują dwa różne "nośniki zasadowości", takie jak NaOH oraz Na2CO3.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To mieszanina dwóch składników o charakterze zasadowym: mocnej zasady (NaOH) i węglanu (Na2CO3). W miareczkowaniu kwasem mogą ujawniać się dwa etapy reakcji, co pozwala rozróżnić wkład każdego składnika do zasadowości próbki.
Zwykle wskazuje na to dwustopniowy przebieg oznaczania: dwa punkty końcowe, dwa wskaźniki lub rozdzielenie obliczeń na dwie części. Taki schemat sugeruje, że w próbce są dwa różne składniki wpływające na pH, a nie jedna substancja.
NaCl jest solą obojętną w typowych warunkach miareczkowania kwas–zasada i nie daje dodatkowego etapu neutralizacji. Może wpływać na siłę jonową roztworu, ale nie zachowuje się jak drugi "składnik zasadowy" w schemacie oznaczania mieszaniny.
Zachodzi reakcja zobojętniania: jony OH- reagują z jonami H+, tworząc wodę. W praktyce laboratoryjnej obserwuje się zmianę barwy wskaźnika lub skok pH na krzywej miareczkowania, zależnie od użytej metody.
Węglan (CO32-) ulega stopniowym przemianom w kierunku form bardziej kwaśnych w układzie węglanowym. W zależności od schematu i punktu końcowego mogą być rozróżniane kolejne etapy, co jest wykorzystywane do analizy mieszanin.
Najczęściej nie, ponieważ jest to prosta para kwas–zasada, w której zachodzi jedno główne zobojętnianie. Zadania z dwuetapowością częściej dotyczą mieszanin dających dwa odrębne "wkłady" do kwasowości lub zasadowości, a nie czystego układu kwas + zasada.
W materiałach dydaktycznych spotyka się schematy z użyciem różnych wskaźników dla różnych zakresów pH, aby rozdzielić etapy miareczkowania. Dobór zależy od oczekiwanego punktu końcowego i tego, czy rozróżnia się więcej niż jeden etap reakcji.
To częsty przykład mieszaniny, którą można oznaczać metodami klasycznej analizy objętościowej, a jednocześnie wymaga ona interpretacji przebiegu oznaczania (np. dwóch punktów końcowych). Dzięki temu zadanie sprawdza rozumienie procesu, a nie tylko pamięć definicji.
Najczęstsze jest mylenie "mieszaniny do oznaczania" z "parą reagującą ze sobą" (np. wybór kwas+zasada). Drugim błędem jest traktowanie soli obojętnej (NaCl) jak składnika wpływającego na punkt końcowy. Pomaga szukanie, czy schemat ma jeden czy dwa etapy.
Ćwicz rozpoznawanie typowych schematów: jakie odczynniki dodaje się do próbki, jakie obserwacje są kluczowe i co oznacza drugi punkt końcowy. Ucz się logiki miareczkowania (co jest neutralizowane jako pierwsze) oraz interpretacji wskaźników i zmian pH.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "W analizie objętościowej mieszaniny NaOH i Na2CO3 można rozpoznać po schemacie wskazującym dwa etapy neutralizacji (najpierw zasady, potem węglanu) lub dwa punkty końcowe z różnymi wskaźnikami."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Miareczkowanie - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Reakcja_zoboj%C4%99tniania - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C4%99glan_sodu - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik do chemii analitycznej: rozdziały o miareczkowaniu kwas–zasada
  • Materiały dydaktyczne o alkalimetrii i doborze wskaźników
  • Zestawy zadań z analizy objętościowej (mieszaniny NaOH/Na2CO3)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego