Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2008



PYTANIE NR 8.
Na schemacie przedstawiono tranzystor T1, który pracuje w układzie
Ilustracja przedstawia schemat ideowy tranzystora T1 pracującego w układzie wspólnego emitera.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ wspólnego emitera rozpoznaje się po tym, że emiter jest węzłem wspólnym dla obwodu wejściowego i wyjściowego (zwykle odniesiony do masy przez rezystor lub bezpośrednio). Wejście podaje się między bazę i emiter, a wyjście odbiera z kolektora względem emitera.

Pełne wyjaśnienie:

W konfiguracjach tranzystora bipolarnego (BJT) nazwa układu wynika z tego, która elektroda jest wspólna (czyli stanowi punkt odniesienia) jednocześnie dla obwodu wejściowego i wyjściowego.

Dla odpowiedzi "wspólnego emitera" typowe jest, że:

  • sygnał wejściowy rozpatruje się między bazą a emiterem,
  • sygnał wyjściowy rozpatruje się między kolektorem a emiterem,
  • emiter jest elementem "wspólnym" dla obu torów (często blisko potencjału masy przez rezystor emiterowy).

Odpowiedzi "wspólnego źródła" i "wspólnego drenu" odnoszą się do tranzystorów polowych (MOSFET/JFET), gdzie elektrody nazywają się: bramka, źródło, dren. Jeśli na schemacie jest tranzystor BJT (emiter–baza–kolektor), to takie odpowiedzi są terminologicznie nieadekwatne.

Odpowiedź "wspólnej bazy" dotyczy rzeczywistej konfiguracji BJT, ale w tej konfiguracji to baza jest węzłem wspólnym, wejście podaje się między emiter i bazę, a wyjście odbiera z kolektora względem bazy. Na schemacie należałoby więc zobaczyć, że baza jest utrzymywana na stałym potencjale (dla sygnału) i pełni rolę odniesienia dla obu obwodów.

Na egzaminie warto stosować prostą metodę: najpierw rozpoznaj, czy to BJT czy MOSFET, potem wskaż węzeł wspólny dla wejścia i wyjścia – to on nadaje nazwę konfiguracji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest układ wspólnego emitera w tranzystorze BJT?
To konfiguracja wzmacniacza na tranzystorze bipolarnym, w której emiter jest wspólnym punktem odniesienia dla obwodu wejściowego i wyjściowego. Wejście jest między bazą a emiterem, a wyjście zwykle między kolektorem a emiterem.
Jak rozpoznać na schemacie, że to jest wspólny emiter?
Sprawdź, która elektroda jest wspólna dla toru wejściowego i wyjściowego. Jeśli sygnał wejściowy "wchodzi" na bazę względem emitera, a wyjście jest pobierane z kolektora względem emitera, to jest to układ wspólnego emitera.
Dlaczego odpowiedzi "wspólnego źródła" i "wspólnego drenu" mogą być pułapką?
Bo "źródło" i "dren" to nazwy elektrod tranzystorów polowych (MOSFET/JFET), a nie bipolarnego. Jeśli element na schemacie jest BJT (emiter–baza–kolektor), to poprawna konfiguracja będzie opisana terminami emiter/baza/kolektor.
Jakie są trzy podstawowe konfiguracje tranzystora bipolarnego?
Najczęściej spotkasz: wspólny emiter, wspólną bazę i wspólny kolektor. Nazwa zawsze wskazuje elektrodę wspólną dla wejścia i wyjścia, więc kluczowe jest poprawne rozpoznanie węzła odniesienia na schemacie.
Co oznacza "wspólna baza" i kiedy się ją stosuje?
W "wspólnej bazie" baza jest punktem wspólnym (dla sygnału). Taka konfiguracja bywa używana np. tam, gdzie potrzebne jest dobre dopasowanie do niskiej impedancji źródła i praca na wyższych częstotliwościach, ale na schemacie widać inną topologię niż we wspólnym emiterze.
Czy układ wspólnego emitera zawsze odwraca fazę sygnału?
W typowym wzmacniaczu wspólnego emitera napięcie na kolektorze zmienia się przeciwnie do zmian prądu sterującego bazą, co daje odwrócenie fazy między wejściem a wyjściem. W praktyce szczegóły zależą od punktu pracy i sposobu sprzęgania sygnału.
Jakie elementy w otoczeniu tranzystora pomagają rozpoznać konfigurację?
Pomocne są: miejsce podania sygnału wejściowego, punkt pobrania sygnału wyjściowego oraz to, czy dana elektroda jest "przywiązana" do masy lub zasilania przez elementy polaryzacji. To wskazuje, która elektroda jest wspólna dla obu obwodów.
Jak odróżnić na schemacie tranzystor BJT od MOSFET?
BJT ma elektrody: emiter, baza, kolektor i symbol z charakterystyczną strzałką na emiterze. MOSFET ma bramkę, źródło i dren (często z zaznaczonym kanałem). Rozpoznanie typu tranzystora jest pierwszym krokiem przed wyborem konfiguracji.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w pytaniach o "układ wspólny"?
Najczęściej myli się nazewnictwo BJT z MOSFET, albo wybiera "na pamięć" wspólny emiter bez sprawdzenia, gdzie jest wyjście. Drugi typ błędu to patrzenie tylko na jedno połączenie (np. do masy) zamiast na relację wejście–wyjście.
Jak podejść do takiego zadania na egzaminie krok po kroku?
1) Ustal, czy to BJT czy MOSFET.
2) Zaznacz, gdzie jest wejście (sygnał sterujący) i gdzie jest wyjście.
3) Sprawdź, która elektroda jest wspólna dla obu torów.
4) Dopasuj nazwę konfiguracji do tej elektrody.
info

Statystycznie 44% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Układ wspólnego emitera rozpoznaje się po tym, że emiter jest węzłem wspólnym dla obwodu wejściowego i wyjściowego (zwykle odniesiony do masy przez rezystor lub bezpośrednio)."

Źródła:

  • Paul Horowitz, Winfield Hill, "The Art of Electronics" (podstawy konfiguracji tranzystorów BJT: common-emitter/common-base/common-collector)
  • Adel S. Sedra, Kenneth C. Smith, "Microelectronic Circuits" (analiza małosygnałowa i konfiguracje wzmacniaczy BJT)

Materiały:

  • Podręczniki do podstaw elektroniki (tranzystory BJT, konfiguracje pracy)
  • Notatki/lekcje o konfiguracjach: WE (wspólny emiter), WB (wspólna baza), WK (wspólny kolektor)
  • Zadania rachunkowe i jakościowe z analizy stopni tranzystorowych na schematach
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego