W odbiorniku CRT obraz powstaje dzięki szybkiemu przemiataniu wiązki elektronów w dwóch prostopadłych kierunkach: poziomym (linie obrazu) i pionowym (przesuwanie kolejnych linii od góry do dołu). Aby na ekranie pojawił się raster, oba układy odchylania muszą działać poprawnie.
Objaw: bardzo jasna linia pozioma w środku ekranu, a poza nią ciemno, jest klasyczny dla zaniku odchylania pionowego. Skoro odchylanie w pionie nie działa, wiązka nie "wędruje" od góry do dołu. Nadal jednak zachodzi odchylanie poziome, więc wiązka rysuje w kółko tę samą linię w jednym położeniu pionowym. Ponieważ energia jest skupiona w wąskim obszarze, linia bywa wyraźnie jaśniejsza (a w praktyce może to być nawet stan niebezpieczny dla ekranu CRT przy dłuższej pracy).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do objawu?
- "W bloku odchylania poziomego" – uszkodzenie poziomu powoduje zanik przemiataniu w poziomie, co typowo daje jasną linię pionową (bo brak ruchu w poziomie, a pion jeszcze działa) albo całkowity zanik obrazu zależnie od konstrukcji.
- "W dekoderze kolorów" – usterki dekodera barw wpływają na nasycenie/obecność koloru (np. obraz czarno-biały, przekłamane barwy), ale nie powodują "ściśnięcia" obrazu do jednej linii.
- "We wzmacniaczu p.cz. różnicowej fonii" – to tor dźwięku (fonii). Jego uszkodzenie może powodować brak dźwięku lub zniekształcenia audio, lecz nie generuje charakterystycznej linii na ekranie.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prostą regułę "zanik jednego wymiaru odchylania = obraz zapada się do linii prostopadłej do tego wymiaru". Brak pionu → linia pozioma. Brak poziomu → linia pionowa.
