KWALIFIKACJA TWO7 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 8.
Na statku płynącym KR = 090º i prędkością v = 10 węzłów obserwowano wzrokowo i za pomocą radaru zbliżającą się jednostkę. Naniesiono jej pozycję na nakres radarowy, zgodnie z tabelą. Z przeprowadzonej analizy danych wynika, że
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi obserwacji jednostki morskiej przy użyciu radaru.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Z dwóch obserwacji radarowych widać wyraźną zmianę namiaru rzeczywistego z 045,0° na 040,5° przy jednoczesnym spadku odległości z 5 do 4 Mm w 6 min. Ponieważ namiar nie jest stały, nie ma ryzyka kolizji. Malejący namiar celu na lewej burcie oznacza, że echo "schodzi" ku rufie, więc minięcie nastąpi za rufą.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie nakresu radarowego kluczowe jest rozróżnienie dwóch sytuacji:

  • stały namiar przy malejącej odległości oznacza, że względny ruch celu jest skierowany wprost na statek własny, co wskazuje na realne ryzyko kolizji,
  • zmienny namiar oznacza, że linia obserwacji "obraca się" w czasie, a więc cel ma składową ruchu poprzecznego względem statku własnego i dojdzie do minięcia.

W danych z zadania odczytujemy dwa kolejne pomiary: o 1500 namiar rzeczywisty wynosi 045,0° i odległość 5 Mm, a o 1506 namiar spada do 040,5° przy odległości 4 Mm. Odległość maleje, ale jednocześnie namiar zmienia się aż o 4,5° w 6 minut, więc nie jest to "stały namiar". Taki trend wyklucza klasyczną sytuację kolizyjną.

Istotny jest też kierunek zmiany namiaru. Dla statku własnego płynącego KR = 090° (na wschód) cel o NR około 045° znajduje się na lewej burcie. Malejący NR (045° → 040,5°) oznacza, że obserwowany obiekt przemieszcza się w kierunku rufowej części sektora obserwacji, czyli będzie mijał za rufą statku własnego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "istnieje niebezpieczeństwo kolizji..." – przeczy temu wyraźna zmiana namiaru; samo zmniejszanie odległości nie wystarcza do uznania ryzyka zderzenia.
  • "pierwszeństwo ma obserwowana jednostka / statek własny" – rozważania o pierwszeństwie mają sens dopiero po stwierdzeniu, że sytuacja rzeczywiście jest kolizyjna; tutaj trend namiaru wskazuje na bezpieczne minięcie.
  • "przejdzie przed dziobem w bezpiecznej odległości" – kierunek zmiany namiaru jest odwrotny; przy przejściu przed dziobem, w typowej interpretacji, namiar dla celu na lewej burcie miałby tendencję rosnącą, a nie malejącą.

W praktyce oficer wachtowy potwierdza taki wniosek kolejnymi obserwacjami i (jeśli dostępne) oceną parametrów najbliższego podejścia, aby upewnić się, że minięcie jest wystarczająco bezpieczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza klasyczny sygnał ryzyka zderzenia: gdy odległość spada, a namiar pozostaje praktycznie niezmienny, względny ruch celu jest skierowany na statek własny. W praktyce wymaga to natychmiastowej oceny CPA/TCPA i gotowości do manewru zgodnie z zasadami zapobiegania kolizjom.
Jeżeli namiar zmienia się w czasie, to linia obserwacji "obraca się", co oznacza, że cel ma składową poprzeczną względem statku własnego. Taki ruch prowadzi do minięcia, a nie do wejścia w ten sam punkt. Nadal trzeba ocenić, czy minięcie jest bezpieczne (jaka będzie odległość w CPA).
Stosuje się zależność: NW = NR − KR (z uwzględnieniem pełnego koła 0–360°). Wynik interpretuje się względem dziobu statku własnego. To pomaga szybko ustalić, czy obiekt jest na lewej burcie, na prawej, czy w sektorze rufowym, i jak zmiana namiaru przekłada się na stronę minięcia.
W typowej interpretacji oznacza to, że echo celu "schodzi" w kierunku rufy w obrazie względnym. Innymi słowy, linia namiaru przesuwa się ku bardziej rufowym kierunkom, co wskazuje na minięcie za rufą statku własnego (o ile zmiana namiaru jest wyraźna i trend się utrzymuje).
Dzieje się tak wtedy, gdy analiza kolejnych obserwacji pokazuje trend namiaru przeciwny do sytuacji przejścia za rufą (w zależności od burty i geometrii spotkania). Kluczowe jest, aby namiar nie był stały oraz by przewidywana odległość minięcia (CPA) była wystarczająco duża.
W praktyce wykonuje się serię obserwacji w odstępach kilku minut, tak aby trend namiaru i odległości był jednoznaczny. Zbyt rzadkie pomiary mogą ukryć niebezpieczny stały namiar, a zbyt krótkie odstępy mogą dawać pozornie chaotyczne wnioski. Ważna jest konsekwencja i porównywanie trendów.
Nie. Malejąca odległość oznacza tylko, że jednostki się zbliżają. O ryzyku kolizji decyduje przede wszystkim to, czy namiar pozostaje stały (lub prawie stały). Jeżeli namiar wyraźnie się zmienia, zazwyczaj dojdzie do minięcia, choć nadal trzeba ocenić, czy będzie ono bezpieczne.
Częsty błąd to mylenie namiaru rzeczywistego (odniesionego do północy) z namiarzem względnym (odniesionym do dziobu). Drugi błąd to odwrócenie wniosków o stronie minięcia: uczący się widzą zmianę namiaru, ale nie łączą jej poprawnie z tym, czy cel "idzie" ku dziobowi czy ku rufie.
Dwie pozycje (czas, namiar i odległość) pozwalają ocenić trend: czy namiar jest stały oraz w którą stronę się zmienia. To minimalny zestaw danych do wstępnego wniosku o ryzyku kolizji i stronie minięcia. W praktyce często wykonuje się więcej niż dwa naniesienia, aby potwierdzić trend.
Najpierw sprawdź, czy namiar jest stały (kolizja) czy zmienny (minięcie). Potem określ, po której burcie jest cel (z NW lub intuicyjnie z NR i kursu). Na końcu oceń kierunek zmiany namiaru: czy "ucieka" ku rufie, czy "wchodzi" ku dziobowi. Nie mieszaj tego z rozważaniem pierwszeństwa, jeśli nie ma kolizji.
info

Około 26% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Eksperci podkreślają: "Malejący namiar celu na lewej burcie oznacza, że echo "schodzi" ku rufie, więc minięcie nastąpi za rufą."

Źródła:

  • Convention on the International Regulations for Preventing Collisions at Sea (COLREG), 1972 – oficjalny tekst konwencji (źródło pierwotne, publikacje IMO lub administracji morskich).

Materiały:

  • Materiały szkolne z nawigacji radarowej: interpretacja stałego i zmiennego namiaru
  • Ćwiczenia z nakresu radarowego (kolejne obserwacje, trend namiaru, wnioski o minięciu)
  • Tekst MPPSS/COLREG do części dotyczącej oceny ryzyka zderzenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego