W przewozach kolejowych przesyłek wagonowych przewoźne (czyli opłata za przewóz) jest kalkulowane według zasad określonych w taryfach towarowych danego przewoźnika. Logika taryf jest taka, aby wysokość opłaty odzwierciedlała parametry mające bezpośredni wpływ na koszt i warunki wykonania przewozu.
Dlatego na wysokość opłaty wpływają typowe czynniki taryfowe:
- "nazwa (rodzaj) towaru" – towar jest klasyfikowany (np. wg NHM), a jego charakter może powodować inną stawkę lub dodatki (np. wymagania szczególne, towary niebezpieczne).
- "masa (waga) przesyłki" – przewoźne nalicza się w odniesieniu do masy rzeczywistej lub taryfowej; większa masa zwykle oznacza wyższą opłatę.
- "odległość taryfowa przewozu" – im dłuższa relacja taryfowa między stacjami, tym wyższa opłata (stawki rosną wraz z dystansem).
Natomiast "sposób opłaty przewoźnego" dotyczy tego, jak i kiedy następuje zapłata (np. gotówką, przelewem, z odroczonym terminem, za pobraniem). Taki wybór nie powinien zmieniać wysokości przewoźnego wynikającej z taryfy, tylko organizuje proces rozliczenia między stronami.
Typowe nieporozumienie polega na mieszaniu wysokości przewoźnego z całkowitym kosztem obsługi (gdzie mogą pojawić się opłaty dodatkowe za usługi). W tym pytaniu chodzi jednak o samą wysokość opłaty za przewóz, a nie o formę płatności czy procedurę fakturowania.