KWALIFIKACJA MOT6 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 12.
Na zamieszczonym rysunku przedstawiono wynik pomiaru grubości tarczy hamulcowej koła lewego.
Dla koła prawego w wyniku przeprowadzonego pomiaru uzyskano wynik 12,6 mm. Na podstawie tych informacji ustal, jakie powinno być dalsze postępowanie warsztatu z pojazdem.
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, narzędzie pomiarowe, używane do dokładnego mierzenia grubości tarczy hamulcowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z rysunku wskazuje, że tarcza lewa ma 12,4 mm, a prawa 12,6 mm. Jeżeli choć jedna tarcza na osi jest poniżej minimalnej dopuszczalnej grubości (Bmin), nie zapewnia wymaganych własności cieplnych i mechanicznych. W praktyce warsztatowej tarcze wymienia się parami na tej samej osi, aby utrzymać równomierne hamowanie.

Pełne wyjaśnienie:

Grubość tarczy hamulcowej jest parametrem bezpieczeństwa: wraz ze zużyciem maleje jej pojemność cieplna i odporność na odkształcenia. Zbyt cienka tarcza łatwiej się przegrzewa, może się deformować, a w skrajnych przypadkach pękać, co pogarsza skuteczność hamowania. Dlatego producenci tarcz/pojazdów określają minimalną dopuszczalną grubość (Bmin), często podawaną na obrzeżu tarczy.

W zadaniu tarcza koła lewego ma z pomiaru na rysunku 12,4 mm (odczyt z suwmiarki z noniuszem), a tarcza koła prawego 12,6 mm. Jeżeli przyjęte kryterium minimalnej grubości wynosi 12,5 mm (wartość graniczna zależna od producenta), to tarcza 12,4 mm nie spełnia wymagań. Taki wynik oznacza, że element na tej osi osiągnął stan graniczny i nie powinien być dalej eksploatowany.

Dlaczego wymienia się obie tarcze na osi? Ponieważ układ hamulcowy musi zapewniać możliwie symetryczne działanie na lewym i prawym kole. Różny stan/parametry tarcz na jednej osi mogą powodować nierównomierny rozkład sił hamowania i ściąganie pojazdu podczas hamowania. Jednoczesna wymiana obu tarcz pozwala uzyskać zbliżone właściwości cierne, cieplne i geometryczne po obu stronach osi.

  • Odpowiedź poprawna: wymiana obu tarcz na kontrolowanej osi – wynika z zasady wymiany parami, gdy choć jedna tarcza nie spełnia kryterium grubości.
  • Niepoprawne: wymiana tylko jednej tarczy – ignoruje zasadę parowania elementów na osi i ryzyko nierównomiernego hamowania.
  • Niepoprawne: dalsza eksploatacja do zużycia klocków – miesza kryteria: grubość tarczy jest niezależnym parametrem bezpieczeństwa; po osiągnięciu minimum nie należy zwlekać z naprawą.
  • Niepoprawne: wymiana tarcz na obu osiach – z informacji wynika problem na kontrolowanej osi; nie ma przesłanki do automatycznej wymiany kompletu na całym pojeździe.

W praktyce wraz z tarczami często wymienia się także klocki, aby nowe tarcze nie współpracowały ze zużytym materiałem ciernym i aby proces docierania przebiegał prawidłowo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry na skali głównej (tu: 12 mm), a potem znajdź kreskę noniusza, która idealnie pokrywa się ze skalą główną (tu: 0,4 mm). Suma daje 12,4 mm. Zawsze upewnij się, że szczęki obejmują tarczę prostopadle.
Wymiana parami zapewnia możliwie identyczne parametry po lewej i prawej stronie osi: grubość, własności cieplne i powierzchnię współpracy z klockiem. Gdy jedna tarcza jest zużyta poniżej minimum, pozostawienie drugiej może powodować nierównomierne hamowanie i ściąganie pojazdu.
Bmin to minimalna dopuszczalna grubość tarczy określona przez producenta tarczy lub pojazdu. Poniżej tej wartości tarcza ma gorszą zdolność odprowadzania ciepła i mniejszą wytrzymałość, co zwiększa ryzyko przegrzewania, odkształceń oraz spadku skuteczności hamowania.
Pomiar jest wiarygodny, gdy wykonasz go specjalną suwmiarką do tarcz, w kilku punktach na obwodzie, zwykle ok. 10 mm od zewnętrznej krawędzi (z dala od rantu). Tarcza powinna być oczyszczona z rdzy i nalotów, aby nie zawyżać wyniku.
Nie jest to zalecane w naprawie osi, ponieważ nowa tarcza i stara tarcza będą miały różne parametry pracy. Może to skutkować nierównomiernym hamowaniem i gorszą stabilnością pojazdu przy hamowaniu. Standardowo, gdy jedna tarcza nie spełnia kryterium, wymienia się obie na osi.
Zbyt cienka tarcza ma mniejszą pojemność cieplną, więc szybciej się nagrzewa i trudniej oddaje ciepło. To sprzyja przegrzaniu, biciu (odkształceniom), pęknięciom oraz spadkowi skuteczności hamowania. W efekcie wydłuża się droga hamowania i rośnie ryzyko utraty kontroli nad pojazdem.
Częste błędy to: porównywanie wyniku z "intuicyjną" wartością zamiast z Bmin producenta, pomiar na rancie tarczy (zawyżenie), pomiar tylko w jednym miejscu (pominięcie nierównomiernego zużycia) oraz decyzja o wymianie tylko jednej tarczy na osi mimo zasady parowania.
W praktyce wraz z tarczami często wymienia się także klocki hamulcowe, aby zapewnić prawidłowe docieranie i równomierną współpracę powierzchni ciernych. Dodatkowo kontroluje się zacisk, prowadnice, stan tłoczka oraz elastyczne przewody, bo usterki tych elementów mogą przyspieszać zużycie tarcz.
W wielu tarczach parametr minimalnej grubości bywa wybity lub nadrukowany na obrzeżu/"kapeluszu" tarczy (np. jako MIN TH lub Bmin). Jeśli oznaczenia są nieczytelne, warto posiłkować się danymi producenta pojazdu albo katalogiem producenta tarcz dla danego modelu.
Ćwicz odczyt suwmiarki (także z noniuszem) na różnych przykładach i ucz się łączyć wynik pomiaru z decyzją serwisową. Zapamiętaj kluczową zasadę: elementy robocze hamulców na osi dobiera się i wymienia parami. Analizuj też skutki: nierówne hamowanie, przegrzewanie i spadek skuteczności.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "W praktyce warsztatowej tarcze wymienia się parami na tej samej osi, aby utrzymać równomierne hamowanie."

Źródła:

  • Robert Bosch GmbH, "Bosch Automotive Handbook", rozdział dotyczący układów hamulcowych (brakes), wydanie książkowe (np. 10th edition).

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producenta pojazdu (dane Bmin oraz procedura pomiaru tarczy)
  • Materiały techniczne producentów układów hamulcowych dotyczące kontroli tarcz
  • Podręczniki z diagnostyki i naprawy podwozia/układów hamulcowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego