KWALIFIKACJA CHM4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 34.
Na zamieszczonym schemacie trawienia białek cyfrą 1 oznaczono
Ilustracja przedstawia schemat procesu trawienia białek, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika analityka w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pepsyna jest enzymem proteolitycznym (proteazą) działającym w żołądku w środowisku kwaśnym i rozpoczyna trawienie białek poprzez ich hydrolizę do krótszych peptydów. Amylaza trawi skrobię, lipaza tłuszcze, a nukleaza kwasy nukleinowe, więc nie pasują do schematu trawienia białek.

Pełne wyjaśnienie:

Trawienie białek polega na ich hydrolizie do krótszych łańcuchów (peptydów), a następnie do aminokwasów. Kluczowe jest tu rozpoznanie, który enzym jest proteazą, czyli rozcina wiązania peptydowe w białkach.

Odpowiedź "pepsynę." jest poprawna, ponieważ pepsyna to enzym soku żołądkowego, który działa w środowisku kwaśnym i inicjuje proteolizę białek, rozkładając je do krótszych peptydów. W typowych schematach trawienia białek pierwszy etap enzymatyczny jest wiązany właśnie z działaniem pepsyny w żołądku.

Pozostałe propozycje dotyczą innych klas substratów, dlatego są błędne:

  • "amylazę." – amylaza katalizuje rozkład polisacharydów (np. skrobi) do cukrów prostszych. Nie jest enzymem proteolitycznym, więc nie opisuje trawienia białek.
  • "lipazę." – lipazy rozkładają tłuszcze (triacyloglicerole) do glicerolu i kwasów tłuszczowych. To inny typ substratu i inny typ reakcji niż rozcinanie wiązań peptydowych.
  • "nukleazę." – nukleazy hydrolizują kwasy nukleinowe (DNA/RNA) do nukleotydów lub krótszych fragmentów. Nie uczestniczą w trawieniu białek.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się trawienie białek, szukaj nazwy enzymu związanego z proteazami (np. pepsyna, trypsyna, chymotrypsyna). Gdy mowa o skrobi – kojarz z amylazą, o tłuszczach – z lipazą, a o kwasach nukleinowych – z nukleazami. Takie "dopasowanie enzym–substrat" zwykle wystarcza do poprawnej odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pepsyna to enzym proteolityczny (proteaza) działający głównie w żołądku. Rozcina wiązania peptydowe w białkach, tworząc krótsze peptydy. Jest kojarzona z pierwszym etapem enzymatycznego trawienia białek w przewodzie pokarmowym.
Amylaza jest enzymem rozkładającym węglowodany, przede wszystkim skrobię i glikogen. Jej substratem nie są białka, więc nawet jeśli występuje w przewodzie pokarmowym, nie katalizuje hydrolizy wiązań peptydowych.
Lipaza katalizuje rozkład tłuszczów (np. triacylogliceroli) do glicerolu i kwasów tłuszczowych. Ponieważ białka i tłuszcze to różne klasy związków, lipaza nie jest enzymem właściwym do proteolizy białek.
Nukleazy rozkładają kwasy nukleinowe (DNA i RNA) do nukleotydów lub krótszych fragmentów. Są związane z trawieniem materiału genetycznego w pożywieniu, a nie z rozkładem białek, dlatego nie zastąpią proteaz.
Najprościej zapamiętać pary: białka → proteazy (np. pepsyna), skrobia → amylaza, tłuszcze → lipaza, kwasy nukleinowe → nukleazy. Jeśli pytanie dotyczy "trawienia białek", szukaj enzymu związanego z proteolizą.
Częsty błąd to wybór "najbardziej znanej" nazwy (np. amylaza) bez sprawdzenia, co jest trawione. Inny błąd to mieszanie klas związków: utożsamianie rozkładu tłuszczów z rozkładem białek. Pomaga świadome sprawdzanie: jaki jest substrat?
Enzymatyczne trawienie białek kojarzy się z początkiem proteolizy w żołądku, gdzie działają enzymy proteolityczne. Dalsze etapy zachodzą później z udziałem kolejnych enzymów, ale pierwszy etap na schematach często wiąże się z żołądkiem.
Aktywność enzymów zależy od pH, bo wpływa ono na strukturę białka enzymatycznego i centrum aktywne. Pepsyna jest kojarzona z warunkami kwaśnymi w żołądku. Zbyt wysokie lub zbyt niskie pH może obniżać aktywność enzymu.
W zadaniach szkolnych proteazy łączy się z trawieniem białek i nazwami typu "pepsyna", "trypsyna". Natomiast "amylaza" wskazuje na skrobię (amylo-), "lipaza" na lipidy, a "nukleaza" na kwasy nukleinowe. To nie reguła absolutna, ale dobra wskazówka.
Na schematach kluczowe jest, co dokładnie oznacza numer: enzym, narząd, produkt reakcji czy etap procesu. Ten sam numer nie zawsze oznacza to samo w różnych rysunkach. Przed wyborem odpowiedzi trzeba sprawdzić, czy oznaczenie dotyczy enzymu trawiącego białka.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Pepsyna jest enzymem proteolitycznym (proteazą) działającym w żołądku w środowisku kwaśnym i rozpoczyna trawienie białek poprzez ich hydrolizę do krótszych peptydów."

Źródła:

  • NCBI Bookshelf (StatPearls): "Physiology, Pepsin" – opis funkcji pepsyny i jej roli w trawieniu białek, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ (wyszukanie hasła w NCBI Bookshelf) – dostęp 2026-03-01
  • OpenStax: "Anatomy and Physiology" – rozdział o układzie pokarmowym i trawieniu chemicznym (enzymy i substraty), https://openstax.org/details/books/anatomy-and-physiology – dostęp 2026-03-01
  • Encyklopedia PWN: hasła "pepsyna", "amylaza", "lipaza", "nukleazy" (definicje i funkcje enzymów), https://encyklopedia.pwn.pl/ – dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik biologii/biochemii: enzymy i trawienie
  • Materiały z fizjologii człowieka: przewód pokarmowy i enzymy trawienne
  • Zadania powtórkowe: dopasowanie enzym–substrat–miejsce działania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego