KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 10.
Na zdjęciu satelitarnym widoczne jest wyrobisko w Polsce powstałe w wyniku eksploatacji
Ilustracja przedstawia zdjęcie satelitarne wyrobiska w Polsce, które powstało w wyniku eksploatacji węgla brunatnego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wyrobiska po eksploatacji węgla brunatnego w Polsce mają zwykle formę bardzo rozległych odkrywek z tarasowymi skarpami i dużymi zwałowiskami, co jest dobrze widoczne na zdjęciach satelitarnych. Górnictwo miedzi i żelaza ma w Polsce inny typ obiektów, a węgiel kamienny wydobywa się głównie metodą podziemną.

Pełne wyjaśnienie:

Na zdjęciach satelitarnych kopalnia odkrywkowa jest rozpoznawalna po dużej powierzchni wyrobiska, wyraźnych tarasach (stopniach) na skarpach, sieci dróg technologicznych oraz często po rozległych zwałowiskach urobku lub nadkładu. Taki zestaw cech jest typowy dla eksploatacji węgla brunatnego w Polsce, ponieważ jest on wydobywany przede wszystkim metodą odkrywkową.

Odpowiedź "węgla brunatnego." jest poprawna, gdyż węgiel brunatny zalega na ogół płycej i ekonomicznie opłaca się usuwać nadkład, tworząc bardzo rozległe wyrobiska, których ślady są silnie widoczne w obrazie satelitarnym.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują:

  • "miedzi." – w Polsce eksploatacja rud miedzi jest kojarzona głównie z górnictwem podziemnym i inną infrastrukturą; obraz typowej wielkiej odkrywki nie jest tu najbardziej charakterystyczny.
  • "żelaza." – rudy żelaza nie są w Polsce klasycznym przykładem współczesnych, największych odkrywek widocznych z kosmosu; odpowiedź może wynikać ze skojarzenia "duża kopalnia = żelazo", co jest uproszczeniem.
  • "węgla kamiennego." – węgiel kamienny w Polsce wydobywa się przede wszystkim metodą podziemną, a więc zamiast ogromnego wyrobiska dominują obiekty powierzchniowe typu szyby, hałdy i zabudowania kopalniane.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu widzisz ogromną, tarasową odkrywkę, w pierwszej kolejności rozważ węgiel brunatny lub inne kopaliny typowo odkrywkowe; jeśli dominują szyby i zwarte zakłady – częściej jest to górnictwo podziemne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej widać duży obszar wyrobiska, tarasowe stopnie na skarpach, jasne powierzchnie odsłoniętych skał oraz sieć dróg technologicznych. Często obok występują rozległe zwałowiska nadkładu/urobku o nieregularnej rzeźbie, odróżniające obiekt od naturalnych form terenu.
Węgiel brunatny zwykle zalega płycej niż węgiel kamienny, więc ekonomicznie opłaca się usunąć nadkład i prowadzić eksploatację odkrywkową. Skutkiem są bardzo rozległe wyrobiska o tarasowych skarpach, łatwe do rozpoznania na ortofotomapie lub zdjęciu satelitarnym.
Odkrywka to duże, "schodkowe" wyrobisko i często ogromne zwałowiska. Kopalnia podziemna nie tworzy takiej wielkiej dziury; zamiast tego dominuje infrastruktura powierzchniowa (szyby, zakład przeróbczy, hałdy, osadniki). To kluczowa różnica w interpretacji zdjęć.
Typowe jest zgadywanie po samej "wielkości" obiektu, bez analizy tarasów, dróg i zwałowisk. Często myli się też górnictwo podziemne z odkrywkowym (np. węgiel kamienny vs brunatny). Innym błędem jest sugerowanie się skojarzeniem z regionem, bez weryfikacji cech obiektu.
Nie zawsze. Zdjęcie satelitarne pozwala dobrze rozpoznać typ obiektu (np. odkrywka), ale wskazanie konkretnej kopaliny bywa trudne bez dodatkowego kontekstu (lokalizacja, dokumentacja geologiczna, nazwa złoża). W zadaniach egzaminacyjnych zwykle dobiera się obraz o cechach jednoznacznych.
Dla węgla brunatnego typowe są bardzo rozległe odkrywki i masowe zwałowiska nadkładu wynikające z dużych miąższości zdejmowanych warstw. Przy rudach metali w Polsce częściej spotyka się eksploatację podziemną lub mniejsze, inaczej ukształtowane wyrobiska, więc obraz "gigantycznej odkrywki" mniej pasuje.
Stosuje się ją przed wyjściem w teren do rekonesansu: identyfikacji form antropogenicznych, planowania dojść, wstępnego rozpoznania odsłonięć i stref przekształceń. Przydatna jest też do monitorowania zmian (np. postęp robót) oraz do weryfikacji, czy obiekt w terenie odpowiada opisowi w dokumentacji.
Zwałowisko to miejsce składowania materiału (np. nadkładu) przemieszczanego podczas eksploatacji. Na zdjęciu satelitarnym bywa widoczne jako rozległy, jasny lub mozaikowy obszar o sztucznej rzeźbie (wały, grzbiety), często przylegający do odkrywki. Układ jest mniej "naturalny" niż w krajobrazie nieprzekształconym.
Jeżeli brak ogromnego wyrobiska odkrywkowego, a zamiast tego widać zwarte zakłady, szyby, hałdy i sieć infrastruktury przemysłowej, częściej wskazuje to na górnictwo podziemne, typowe dla węgla kamiennego w Polsce. Sama obecność hałd nie przesądza, ale brak wielkiej odkrywki jest ważnym sygnałem.
Warto przećwiczyć kilka typowych przykładów: odkrywki węgla brunatnego, kamieniołomy, żwirownie oraz obiekty górnictwa podziemnego. Ucz się rozpoznawać cechy: tarasy, wyrobisko, zwałowisko, osadniki, drogi technologiczne. Na egzaminie szukaj najpierw typu obiektu, dopiero potem kopaliny.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że wyrobiska po eksploatacji węgla brunatnego w Polsce mają zwykle formę bardzo rozległych odkrywek z tarasowymi skarpami i dużymi zwałowiskami, co jest dobrze widoczne na zdjęciach satelitarnych.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Kopalnia Węgla Brunatnego Bełchatów" – charakterystyka odkrywki i eksploatacji, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kopalnia_W%C4%99gla_Brunatnego_Be%C5%82chat%C3%B3w (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Kopalnia węgla brunatnego Turów" – metoda eksploatacji i typ obiektu, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kopalnia_w%C4%99gla_brunatnego_Tur%C3%B3w (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Górnictwo odkrywkowe" – cechy wyrobisk odkrywkowych, https://pl.wikipedia.org/wiki/G%C3%B3rnictwo_odkrywkowe (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z teledetekcji i fotointerpretacji (podstawy interpretacji obrazów satelitarnych)
  • Materiały dydaktyczne z geologii gospodarczej (kopaliny w Polsce i metody eksploatacji)
  • Atlasy/geoserwisy prezentujące formy terenu i obiekty antropogeniczne na ortofotomapach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego