KWALIFIKACJA MED2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 3.
Na zlecenie lekarza dentysty higienistka stomatologiczna przeprowadziła w grupie 60 uczniów trzystopniową ocenę stanu przyzębia zalecaną przez WHO. Wyniki badania zarejestrowała w tabeli. Frekwencja zapaleń dziąseł w badanej grupie wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę z wynikami badania stanu przyzębia przeprowadzonego w grupie 60 uczniów przez higienistkę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Frekwencję zapaleń dziąseł liczy się jako odsetek osób, u których w tabeli odnotowano zapalenie, w całej badanej grupie: (liczba przypadków / 60) × 100%.
Wynik 30% oznacza, że zapalenie dotyczy 18 osób z 60 (18/60 = 0,30).

Pełne wyjaśnienie:

"Frekwencja" w takim zadaniu oznacza odsetek osób w badanej grupie, u których stwierdzono dane zjawisko (tu: zapalenie dziąseł), a nie samą liczbę osób. Dlatego rozwiązanie zawsze opiera się na relacji: część / całość.

Jak wykonać obliczenie?

  1. Z tabeli (wyników trzystopniowej oceny) odczytaj, ile osób spełnia kryterium "zapalenie dziąseł". W zależności od sposobu zapisu może to być jedna kategoria albo suma kilku kategorii wskazujących zapalenie/krwawienie dziąseł.
  2. Ustal liczebność badanej grupy: tutaj to 60 uczniów.
  3. Policz odsetek: (liczba osób z zapaleniem / 60) × 100%.

Jeżeli frekwencja wynosi 30%, to odpowiada to sytuacji, gdy liczba osób z zapaleniem wynosi 18, ponieważ: 18/60 = 0,30, a 0,30 × 100% = 30%.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • 12% odpowiadałoby 7,2 osoby w grupie 60; w praktyce musiałoby to być 7/60 (11,67%) lub 8/60 (13,33%), więc taki wynik zwykle wskazuje na błąd przeliczenia albo niewłaściwy mianownik.
  • 42% oznaczałoby 25,2 osoby; podobnie jak wyżej, sugeruje pomyłkę w odczycie lub w obliczeniach.
  • 58% oznaczałoby 34,8 osoby; to inna skala problemu niż ta wynikająca z 30% i powstaje najczęściej przez zsumowanie niewłaściwych kategorii w tabeli.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy wynik procentowy "pasuje" do liczby osób (np. 30% z 60 to dokładnie 18). Jeśli wychodzi ułamek osoby, wróć do odczytu tabeli lub sprawdź mianownik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To odsetek osób w całej badanej grupie, u których stwierdzono zapalenie dziąseł. Liczy się ją jako (liczba osób z zapaleniem / liczba wszystkich badanych) × 100%. To miara "jak często" problem występuje w populacji badanej.
Użyj proporcji: 30% = 0,30. Następnie policz 0,30 × 60 = 18. To znaczy, że jeśli frekwencja wynosi 30%, to w grupie 60 badanych zapalenie dotyczy 18 osób.
Bo 60 to liczebność całej badanej grupy, czyli mianownik przy obliczaniu odsetka. Częstym błędem jest dzielenie przez liczbę osób tylko z wybranej kategorii w tabeli, co zaniża lub zawyża wynik procentowy.
Najczęściej: zły mianownik (nie 60), zsumowanie niewłaściwych kategorii, pomylenie liczby osób z procentem oraz brak kontroli sensowności wyniku (np. procent dający "ułamek osoby" bez sprawdzenia danych wejściowych).
To uproszczona ocena kliniczna używana w badaniach przesiewowych, w której wyniki są grupowane w kilka poziomów nasilenia lub obecności objawów. Dokładne znaczenie poziomów zależy od zastosowanego wskaźnika WHO i sposobu rejestracji w tabeli badania.
W praktyce zadań szkolnych "frekwencja" bywa używana jak prewalencja punktowa (odsetek osób mających problem w momencie badania). Na egzaminie zwykle wystarczy poprawnie policzyć odsetek z danych: część/całość × 100%.
Gdy podsumowuje się akcje profilaktyczne, kontroluje efekty edukacji higienicznej, porównuje wyniki grup (np. klasy/szkoły) albo przygotowuje raport. Odsetki ułatwiają porównania, bo nie zależą bezpośrednio od liczebności grup.
Zamień procent na ułamek i policz przybliżoną liczbę osób: np. 30% z 60 to 18. Jeśli wychodzi wartość "dziwna" (np. 25,2 osoby), sprawdź, czy przypadki w tabeli są liczbami całkowitymi i czy dobrze odczytano sumę kategorii.
Bo takie liczby często pojawiają się, gdy ktoś dzieli przez niewłaściwą liczbę (np. przez sumę części tabeli), albo źle sumuje kategorie. Na egzaminie najpierw ustal dokładnie, które wiersze/kolumny tabeli zaliczają się do "zapalenia dziąseł".
Ćwicz trzy kroki: 1) odczyt danych z tabeli, 2) wybór właściwego mianownika (cała grupa), 3) przeliczenie na procent i szybka kontrola wyniku. Warto też powtórzyć podstawowe pojęcia epidemiologiczne używane w badaniach przesiewowych.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • World Health Organization, "Oral Health Surveys: Basic Methods" (5th edition), WHO, 2013, rozdziały dot. badań epidemiologicznych i rejestracji wyników: https://iris.who.int/handle/10665/97035 (dostęp: 2026-02-28)
  • CDC, "Principles of Epidemiology in Public Health Practice" (Third Edition), Lesson 3: Measures of Risk, sekcje dot. proportion/percent: https://www.cdc.gov/csels/dsepd/ss1978/lesson3/index.html (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręcznik z epidemiologii (definicje: częstość, odsetek, prewalencja) – dowolne aktualne wydanie
  • Materiały WHO dotyczące badań epidemiologicznych zdrowia jamy ustnej (metodyka i wskaźniki)
  • Zestawy zadań maturalno-zawodowych z obliczeń procentowych na danych tabelarycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego