Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2015



PYTANIE NR 4.
Naczynia miarowe w kształcie rurek rozszerzonych w środku, ze zwężonym i wyciągniętym dolnym końcem, służące do pobierania i przenoszenia cieczy o ściśle określonej objętości, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy naczynia w formie rurki z rozszerzeniem (bańką) i zwężonym, wydłużonym końcem, używanego do pobierania i przenoszenia stałej, ściśle określonej objętości cieczy.
Tym właśnie charakteryzuje się pipeta (szczególnie pipeta miarowa). Biureta służy do dawkowania zmiennej objętości, cylinder do odczytu z podziałki, a wkraplacz do kroplowego dozowania bez wysokiej dokładności.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu opisano naczynie miarowe w kształcie rurki z rozszerzeniem w środkowej części oraz zwężonym i wydłużonym dolnym końcem, które służy do pobierania i przenoszenia cieczy o ściśle określonej objętości. Taki opis odpowiada pipetom, a w szczególności pipetom miarowym (jednomiarowym), które są wzorcowane na jedną nominalną objętość i służą do jej precyzyjnego przenoszenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Biurety" są typowe dla miareczkowania: mają podziałkę i kranik, a ich funkcją jest dozowanie roztworu w zmiennej ilości (odczytuje się różnicę wskazań). Kształt biurety to zwykle długa, wąska rurka z kranikiem, bez charakterystycznego "rozszerzenia w środku" typowego dla pipety miarowej.
  • "Cylindry" (menzurki) mają szeroką, stabilną podstawę i podziałkę objętości. Umożliwiają orientacyjny lub średnio dokładny odczyt objętości, ale nie są przeznaczone do przenoszenia jednej, ściśle określonej objętości z taką precyzją jak pipeta miarowa.
  • "Wkraplacze" służą do dodawania cieczy kroplami (np. wskaźników), zwykle bez dokładnego odmierzania objętości. Konstrukcyjnie mogą być podobne do pipet Pasteura, ale ich zastosowanie nie polega na przenoszeniu dokładnie zdefiniowanej objętości.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "ściśle określona objętość" oraz opis "rozszerzenia w środku", myśl o pipetach miarowych. Gdy pojawia się kranik i dozowanie w czasie miareczkowania – typowa będzie biureta. Gdy jest podziałka i mniej dokładny odczyt "w naczyniu" – cylinder.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest pipeta miarowa i do czego służy?
Pipeta miarowa to pipeta przeznaczona do pobrania i przeniesienia jednej, ściśle określonej objętości cieczy. Stosuje się ją, gdy liczy się dokładność i powtarzalność, np. przy przygotowaniu roztworów, rozcieńczeniach i pobieraniu porcji próbki do analizy.
Jak rozpoznać pipetę miarową po wyglądzie?
Najczęściej ma postać wąskiej rurki z rozszerzeniem (bańką) w środku oraz zwężonym końcem roboczym. Zwykle ma pojedynczą kreskę kalibracyjną (jedna objętość nominalna), co odróżnia ją od narzędzi z pełną podziałką.
Dlaczego biureta nie jest tym samym co pipeta?
Biureta służy głównie do dozowania roztworu w zmiennej ilości (np. w miareczkowaniu) i ma kranik oraz podziałkę do odczytu zużytej objętości. Pipeta (zwłaszcza miarowa) jest przeznaczona do przenoszenia z góry zdefiniowanej objętości.
Co oznacza, że naczynie przenosi "ściśle określoną objętość"?
Oznacza to, że narzędzie jest skalibrowane tak, aby po napełnieniu do znaku przenosić określoną objętość z wymaganą tolerancją. W praktyce zmniejsza to błąd objętościowy, co jest kluczowe dla jakości wyników analiz ilościowych.
Czy cylinder miarowy nadaje się do dokładnych analiz ilościowych?
Cylinder miarowy bywa przydatny do szybkich, orientacyjnych pomiarów, ale zwykle jest mniej dokładny niż pipety i kolby miarowe. Do analiz ilościowych, gdzie błąd objętości ma duże znaczenie, częściej wybiera się szkło miarowe przeznaczone do wysokiej dokładności.
Jakie są najczęstsze pomyłki między pipetą a wkraplaczem?
Wkraplacz kojarzy się z "pipetą", bo bywa podobny kształtem, ale służy do podawania cieczy kroplami (np. wskaźników) bez precyzyjnego odmierzania. Pipeta miarowa jest narzędziem miarowym: jej zadaniem jest przeniesienie zdefiniowanej objętości, a nie "kilku kropel".
Kiedy w laboratorium technika analityka używa się pipet miarowych?
Pipet miarowych używa się przy przygotowaniu roztworów wzorcowych i roboczych, wykonywaniu rozcieńczeń, pobieraniu porcji próbki do oznaczeń oraz wszędzie tam, gdzie wymagane jest zachowanie określonych proporcji. To typowa czynność w przygotowaniu próbek i odczynników.
Jakie są zasady poprawnego pipetowania dla uzyskania dokładnej objętości?
Kluczowe jest pobranie cieczy do znaku (jeśli jest), utrzymanie pipety w odpowiedniej pozycji, unikanie pęcherzyków powietrza i odczyt menisku na poziomie wzroku. Ważna jest też czystość szkła i dopasowanie metody opróżniania do rodzaju pipety (np. grawitacyjnie).
Dlaczego w pytaniach egzaminacyjnych opis "rozszerzenia w środku" wskazuje na pipetę?
Rozszerzenie (bańka) jest charakterystyczne dla pipet miarowych, bo pozwala na uzyskanie określonej objętości nominalnej przy zachowaniu wąskiej części do precyzyjnego ustawienia menisku. Biureta i cylinder działają na innej zasadzie: odczyt z podziałki i dozowanie/odmierzanie zakresu.
Jak przygotować się do pytań o szkło miarowe na egzaminie CHM.3?
Warto uczyć się przez porównania: pipeta (przenosi określoną objętość), biureta (dozuje w miareczkowaniu), cylinder (szybki odczyt z podziałki), kolba miarowa (przygotowanie roztworu do kreski). Dobrą metodą jest tworzenie fiszek: nazwa – kształt – zastosowanie – typowe błędy.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Biureta służy do dawkowania zmiennej objętości, cylinder do odczytu z podziałki, a wkraplacz do kroplowego dozowania bez wysokiej dokładności."

Źródła:

  • ISO 648: Laboratory glassware — Single-volume pipettes (opis przeznaczenia pipet jednomiarowych i ich cech użytkowych)
  • ISO 385: Laboratory glassware — Burettes (opis przeznaczenia biuret do dozowania i odczytu objętości z podziałki)
  • Thermo Fisher Scientific, "Pipettes (volumetric/transfer) – laboratory education/resources" (opis funkcji pipet miarowych), https://www.thermofisher.com/ (sekcje edukacyjne dot. pipet) - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technik laboratoryjnych (dział: szkło i sprzęt miarowy)
  • Instrukcje producentów szkła miarowego dotyczące użytkowania pipet i biuret
  • Normy/standardy opisujące szkło miarowe (pipety, biurety) jako materiał uzupełniający do terminologii
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego