KWALIFIKACJA ROL10 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 21.
Nadczynność przysadki mózgowej powoduje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nadczynność przysadki (zwłaszcza nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu) prowadzi do nadmiernego wzrostu ciała.
Typowym skutkiem, szczególnie gdy nadmiar hormonu występuje przed zakończeniem wzrastania, jest gigantyzm. Karłowatość wiąże się raczej z niedoborem hormonu wzrostu.

Pełne wyjaśnienie:

Przysadka mózgowa jest jednym z kluczowych gruczołów dokrewnych. Wydziela m.in. hormon wzrostu (somatotropinę), który wpływa na wzrastanie kości i tkanek oraz na metabolizm.

Gdy dochodzi do nadczynności przysadki w zakresie wydzielania hormonu wzrostu, organizm jest "stymulowany" do nadmiernego wzrostu. W efekcie poprawna jest odpowiedź "gigantyzm" – jest to klasyczny skutek nadmiaru hormonu wzrostu, szczególnie gdy zaburzenie występuje przed zakończeniem wzrastania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "karłowatość" – to skutek odwrotnej sytuacji: niedoboru hormonu wzrostu lub zaburzeń osi hormonalnej w okresie rozwoju. Ten dystraktor sprawdza, czy zdający nie myli nadczynności z niedoczynnością.
  • "nadpobudliwość" – jest pojęciem opisującym zachowanie/objawy psychiczne i nie stanowi typowego, swoistego skutku nadczynności przysadki. Może pojawiać się w różnych stanach, ale nie jest charakterystycznym następstwem nadmiaru hormonu wzrostu.
  • "hipertrofię mięśni" – przerost mięśni może kojarzyć się z "działaniem hormonów", ale nie jest standardowym, jednoznacznym skutkiem nadczynności przysadki. W kontekście egzaminacyjnym przysadka + hormon wzrostu kojarzy się przede wszystkim z zaburzeniami wzrostu całego ciała, a nie z izolowanym przerostem mięśni.

Wskazówka do nauki: jeśli w pytaniu pojawia się przysadka i efekt dotyczący wzrostu, najczęściej chodzi o konsekwencje nadmiaru lub niedoboru hormonu wzrostu: nadmiar → nadmierny wzrost (gigantyzm), niedobór → zahamowanie wzrostu (karłowatość).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przysadka mózgowa to gruczoł dokrewny, który wydziela hormony sterujące pracą innych gruczołów oraz procesami w organizmie. Produkuje m.in. hormon wzrostu, a także hormony wpływające na tarczycę, nadnercza i gonady.
Nadczynność przysadki oznacza zbyt duże wydzielanie jednego lub kilku hormonów przysadkowych. Skutki zależą od tego, którego hormonu jest nadmiar. W kontekście wzrostu najważniejszy jest nadmiar hormonu wzrostu.
Hormon wzrostu pobudza wzrastanie tkanek, w tym kości. Gdy jego poziom jest zbyt wysoki w okresie rozwoju (przed zakończeniem wzrastania), kości długie rosną nadmiernie, co prowadzi do nieproporcjonalnie dużego wzrostu ciała, czyli gigantyzmu.
Gigantyzm wynika z nadmiaru hormonu wzrostu w okresie rozwoju, a karłowatość (w ujęciu hormonalnym) częściej z jego niedoboru lub zaburzeń osi hormonalnej. To przeciwstawne skutki w zakresie tempa i zakresu wzrastania organizmu.
W typowym ujęciu egzaminacyjnym nie. Karłowatość częściej wiąże się z niedoborem hormonu wzrostu lub innymi zaburzeniami rozwoju. Nadczynność przysadki w zakresie hormonu wzrostu kojarzy się z nadmiernym wzrostem, czyli gigantyzmem.
Jeśli nadmiar hormonu wzrostu pojawia się po zakończeniu wzrastania, nie dochodzi do typowego "wydłużania" kości długich. W praktyce medycznej mówi się wtedy o innych zaburzeniach związanych z przerostem tkanek, a nie o klasycznym gigantyzmie.
Nadpobudliwość to objaw zachowania i może mieć wiele przyczyn (psychologicznych, neurologicznych, metabolicznych). Nie jest to charakterystyczny, swoisty skutek nadczynności przysadki. Pytanie dotyczy typowego następstwa hormonalnego związanego ze wzrostem.
W formie "jednej, typowej" odpowiedzi egzaminacyjnej nie jest to najlepsze skojarzenie. Nadmiar hormonu wzrostu wpływa na wiele tkanek, ale klasycznie kojarzy się z nadmiernym wzrostem ciała. Izolowana hipertrofia mięśni nie jest standardowym skutkiem w takim pytaniu.
Pomaga proste skojarzenie: nadmiar hormonu wzrostu → "za dużo wzrostu" (gigantyzm), a niedobór → "za mało wzrostu" (karłowatość). W testach zwykle chodzi o tę parę przeciwstawnych efektów.
Podstawy działania hormonów pomagają rozumieć rozwój i wzrost organizmów, także zwierząt gospodarskich. W praktyce wspiera to ocenę kondycji, dobrostanu i prawidłowego rozwoju, a także lepsze rozumienie wpływu zaburzeń zdrowotnych na produkcyjność.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Karłowatość wiąże się raczej z niedoborem hormonu wzrostu."

Źródła:

  • MSD Manuals (wersja dla pacjentów) – hasło: "Gigantyzm" (opis przyczyny: nadmiar hormonu wzrostu) https://www.msdmanuals.com/pl/dom/ - dostęp: 2026-02-27
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – hasło: "Gigantism" (związek z nadmiarem growth hormone) https://medlineplus.gov/ - dostęp: 2026-02-27
  • NCBI Bookshelf – rozdziały przeglądowe o osi somatotropowej i skutkach nadmiaru GH (gigantyzm/akromegalia) https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/ - dostęp: 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki biologii człowieka/zwierząt: dział o układzie dokrewnym i przysadce
  • Materiały dydaktyczne z anatomii i fizjologii (endokrynologia) dla szkół branżowych/technicznych
  • Wiarygodne kompendia medyczne online opisujące gigantyzm i hormon wzrostu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego