Gen letalny oznacza, że określona kombinacja alleli prowadzi do obumarcia zarodka lub wczesnych stadiów rozwoju. W zadaniu podano, że genotyp NN jest letalny, więc interesuje nas takie kojarzenie, które da największy udział potomstwa NN.
Z punktu widzenia genetyki jednogenowej największy odsetek homozygot letalnych powstaje wtedy, gdy oboje rodzice są heterozygotami (np. Nn × Nn). Wtedy, zgodnie z klasyczną krzyżówką, potomstwo rozkłada się w proporcji: 1/4 NN, 1/2 Nn, 1/4 nn. To jest maksimum, bo przy kojarzeniu heterozygoty z homozygotą recesywną (Nn × nn) udział NN wynosi 0%, a przy kojarzeniu heterozygoty z homozygotą dominującą (Nn × NN) pojawia się 50% NN, ale taki wariant w praktyce oznacza użycie osobnika NN, który w tym zadaniu jest letalny (czyli nie jest realnym tarlakiem). W konsekwencji w typowych zadaniach egzaminacyjnych "maksimum" odnosi się do realnego kojarzenia dwóch żywotnych nosicieli.
W przedstawionych odpowiedziach założono powiązanie typów ułuszczenia karpia z określonymi genotypami. Wskazana para (lampasowe z bezłuskimi) odpowiada układowi, w którym oboje rodzice są nosicielami allelu N, więc ich potomstwo ma największą szansę na pojawienie się NN.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w logice zadania?
- pełnołuskie z bezłuskimi – w takim kojarzeniu co najmniej jeden z typów nie występuje jako nosiciel N w sposób dający maksymalny odsetek NN, więc udział NN jest mniejszy.
- pełnołuskie z lustrzeniami – to zestawienie nie daje najwyższego prawdopodobieństwa spotkania się dwóch alleli N u potomstwa, bo nie łączy dwóch nosicieli w układzie "Nn × Nn".
- lustrzeni z lampasowymi – analogicznie, kojarzenie nie zapewnia maksymalizacji NN; zwykle prowadzi do mniejszego udziału genotypów letalnych.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "gen letalny w homozygocie", najpierw ustal, jaka krzyżówka daje najwięcej homozygot (zwykle heterozygota × heterozygota), a dopiero potem dopasuj ją do opisanych typów (fenotypów) w odpowiedziach.
