KWALIFIKACJA ROL2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 19.
Jak należy nastawić mechanizm regulacyjny roztrząsacza N-219/5, aby przy prędkości roboczej agregatu 8 km/h uzyskać dawkę rozrzutu około 40 t/ha?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi ustawień mechanizmu regulacyjnego roztrząsacza N-219/5 i N-219/6 w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nastawę mechanizmu regulacyjnego dobiera się na podstawie zaleceń producenta (tabela nastaw) dla konkretnego modelu roztrząsacza.
Przy prędkości roboczej 8 km/h, aby uzyskać dawkę ok. 40 t/ha, należy ustawić mechanizm na pozycję "na 2 zęby", ponieważ ta nastawa odpowiada wymaganej dawce przy podanych warunkach pracy.

Pełne wyjaśnienie:

W tego typu zadaniach kluczowe jest to, że dawka rozrzutu (t/ha) zależy od kilku czynników jednocześnie: wydatku maszyny (ile materiału podaje na jednostkę czasu), prędkości jazdy oraz parametrów roboczych roztrząsacza wynikających z ustawień mechanizmu regulacyjnego. Producenci roztrząsaczy podają zwykle tabele nastaw, w których dla określonej prędkości roboczej i warunków pracy wskazana jest wymagana pozycja regulacji.

Odpowiedź "Na 2 zęby." jest właściwa, bo odpowiada nastawie, która (dla roztrząsacza N-219/5) ma zapewnić dawkę zbliżoną do 40 t/ha przy prędkości 8 km/h. W praktyce operator powinien traktować to jako nastawę wyjściową, a następnie – jeśli warunki materiału (wilgotność, zbrylenie, gęstość nasypowa) odbiegają od typowych – wykonać kontrolę i ewentualną korektę.

Dlaczego pozostałe propozycje są niewłaściwe?

  • "Na 1 ząb." oznacza mniejsze otwarcie/niższy wydatek mechanizmu regulacyjnego, więc typowo prowadzi do zbyt małej dawki przy tej samej prędkości.
  • "Na 3 zęby." zwiększa wydatek w porównaniu do nastawy 2, co zwykle skutkuje dawką wyższą od wymaganej, jeśli nie zmieniono innych parametrów pracy.
  • "Na 4 zęby." to jeszcze większa nastawa i w konsekwencji ryzyko przerozrzutu (za duża dawka) oraz pogorszenia równomierności, zwłaszcza gdy materiał jest ciężki lub wilgotny.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu występuje konkretny model maszyny i nastawa "na zęby", najczęściej sprawdzana jest umiejętność odczytu/znajomości nastaw z dokumentacji. Nie zakładaj proporcji "im większy numer, tym dokładnie o X więcej" – kieruj się tabelą nastaw i warunkami pracy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nastawę dobiera się z tabeli nastaw producenta dla danego modelu, łącząc trzy elementy: planowaną dawkę (t/ha), prędkość roboczą (km/h) i ustawienie mechanizmu regulacyjnego. W praktyce przyjmuje się nastawę wyjściową z tabeli, a potem weryfikuje ją próbą kontrolną, bo właściwości obornika mogą się różnić.
Im większa prędkość jazdy, tym większą powierzchnię przejeżdżasz w tym samym czasie. Jeśli wydatek roztrząsacza (ilość podawanego materiału na czas) się nie zmienia, to przy wyższej prędkości dawka na hektar zwykle maleje. Dlatego ta sama nastawa może dać inną dawkę przy 6 km/h i inną przy 8 km/h.
To potoczny opis położeń mechanizmu regulacyjnego (np. zapadki/segmentu) skokowo zmieniających wydatek podawania materiału. Każdy "ząb" odpowiada kolejnej pozycji regulacji. Dokładny wpływ na dawkę zależy od konstrukcji i modelu, dlatego na egzaminie zakłada się odwołanie do nastaw przewidzianych dla konkretnej maszyny.
Najczęstsze błędy to: dobór nastawy "na oko" bez tabeli producenta, pomijanie prędkości roboczej, brak uwzględnienia zmienności obornika (wilgotność, zbrylenie), oraz brak kontroli efektu w polu. Skutkiem może być niedobór lub nadmiar dawki, a także nierównomierny rozrzut na całej szerokości pracy.
Korekta jest potrzebna, gdy zmienia się materiał (inna wilgotność, gęstość, struktura), gdy roztrząsacz jest inaczej załadowany, gdy występuje poślizg kół lub zmieniają się warunki terenowe. Tabela daje punkt startowy, ale praktyka wymaga sprawdzenia równomierności i dawki w realnych warunkach pracy.
W typowych mechanizmach skokowych większa pozycja ("więcej zębów") zwykle zwiększa wydatek, a więc i dawkę, ale nie musi to być zależność idealnie liniowa. Różnice między zębami mogą dawać różny przyrost dawki zależny od konstrukcji i warunków. Dlatego poprawne podejście to opieranie się na tabeli nastaw i weryfikacji w polu.
W praktyce wykonuje się kontrolę: wyznacza się odcinek lub powierzchnię, notuje ilość rozrzuconego materiału (np. przez ważenie porcji kontrolnej lub ocenę ubytku ładunku), a następnie przelicza na hektar. Ważne jest też sprawdzenie równomierności na szerokości roboczej, bo sama średnia dawka nie gwarantuje jakości pracy.
Bo zmieniają wydatek roztrząsacza względem nastawy przewidzianej dla danej dawki i prędkości. Zbyt mała nastawa może dać niedobór (poniżej 40 t/ha), a zbyt duża – nadmiar, co zwiększa koszty i ryzyko nierównomiernego rozrzutu. Na egzaminie zakłada się zgodność z nastawami producenta dla podanych warunków.
Wpływają m.in. stan adaptera/wałków rozrzucających, ustawienia mechanizmu podawania, prędkość obrotowa elementów roboczych (jeśli regulowana), jakość i struktura materiału oraz prędkość jazdy. Nawet przy dobrej dawce średniej nierównomierność może wynikać z zużycia elementów lub nieprawidłowego załadunku i rozdrobnienia obornika.
Ucz się czytać typowe tabele nastaw i rozumieć, co jest danymi wejściowymi (dawka, prędkość, szerokość robocza) oraz co jest wynikiem (pozycja nastawy). Ćwicz na przykładach z różnych maszyn (rozsiewacze, opryskiwacze, roztrząsacze). Zapamiętaj też, że realne warunki mogą wymagać korekty, ale na egzaminie liczy się odczyt nastawy.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Instrukcje obsługi i tabele nastaw roztrząsaczy obornika (dokumentacja producenta dla danego modelu)
  • Podręczniki z eksploatacji i użytkowania maszyn rolniczych (działy: nawożenie organiczne, kalibracja maszyn)
  • Materiały szkoleniowe BHP i eksploatacyjne dotyczące pracy z maszynami do rozrzutu nawozów naturalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego