KWALIFIKACJA MOT5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 17.
Napęd za pomocą kół zębatych, stosowany w układzie rozrządu silnika, należy do grupy przekładni
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia zębata w napędzie rozrządu łączy wał korbowy z wałem rozrządowym, których osie w silniku są równoległe.
Według klasyfikacji przekładni zębatych układ o osiach równoległych to przekładnia walcowa (niezależnie, czy koła mają zęby proste czy śrubowe).

Pełne wyjaśnienie:

Napęd rozrządu ma za zadanie synchronizować obrót wału korbowego z wałem rozrządowym (typowo w relacji 2:1), aby zawory otwierały się i zamykały we właściwych momentach cyklu pracy silnika. Jeżeli w tym napędzie zastosowano koła zębate, to o przynależności do grupy przekładni decyduje przede wszystkim wzajemne położenie osi elementów, a nie sam fakt występowania uzębienia.

W typowym silniku wał korbowy oraz wał rozrządowy są ułożone w kadłubie w taki sposób, że ich osie są równoległe. Z tego wynika, że przekładnia zębata w rozrządzie jest przekładnią walcową. Koła mogą mieć zęby proste albo śrubowe (skośne), ale nadal pozostają w grupie przekładni walcowych, ponieważ kategoria wynika z geometrii osi.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • Przekładnie stożkowe stosuje się wtedy, gdy osie kół przecinają się (np. zmiana kierunku przeniesienia napędu). To inna geometria niż w rozrządzie.
  • Przekładnie ślimakowe pracują przy osiach skrzyżowanych (często pod kątem zbliżonym do 90°) i mają charakterystyczny układ ślimaka oraz koła ślimakowego, nietypowy dla napędu wału rozrządu.
  • Przekładnie planetarne nie są "typem osi" jak walcowe czy stożkowe, tylko specyficznym układem kół (centralne i satelity), typowym m.in. dla niektórych przekładni w skrzyniach biegów. W napędzie rozrządu na kołach zębatych nie jest to rozwiązanie standardowe.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się klasyfikacja przekładni zębatych, najpierw ustal, czy osie są równoległe, przecinające się czy skrzyżowane – to zwykle najszybciej prowadzi do poprawnej grupy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia walcowa to przekładnia zębata, w której osie współpracujących kół są równoległe. Zęby mogą być proste lub śrubowe, ale o nazwie "walcowa" decyduje położenie osi, a nie kształt zębów.
W silniku wał korbowy i wał rozrządowy są ułożone tak, że ich osie są równoległe. Jeśli napęd rozrządu realizują koła zębate, to przy osiach równoległych klasyfikacja wskazuje na przekładnię walcową.
W przekładni walcowej osie kół są równoległe. W przekładni stożkowej osie kół przecinają się (zmiana kierunku przeniesienia napędu). To najprostsze kryterium rozróżnienia na egzaminie.
"Osie skrzyżowane" oznacza, że osie elementów nie są ani równoległe, ani przecinające się. W przekładni ślimakowej ślimak i koło ślimakowe współpracują zwykle przy osiach ustawionych pod kątem (często blisko 90°), co odróżnia ją od rozrządu.
Tak. Zęby proste i śrubowe to odmiany uzębienia w obrębie przekładni walcowych. O przynależności do grupy "walcowe" decydują osie równoległe, a nie to, czy zęby są proste czy skośne.
Najczęściej spotkasz łańcuch lub pasek zębaty. Napęd na kołach zębatych występuje rzadziej (zależnie od konstrukcji silnika). Niezależnie od rozwiązania celem jest synchronizacja wału korbowego i rozrządowego.
"Planetarne" opisuje układ przekładni (koło centralne i satelity), a nie prostą klasyfikację wynikającą z położenia osi dwóch kół. W rozrządzie na kołach zębatych masz typowy układ dwóch kół na wałach o osiach równoległych, czyli walcowy.
Najczęściej mylą kształt zębów z typem przekładni (proste/śrubowe vs walcowe/stożkowe) albo wybierają "planetarne", bo kojarzą koła zębate ze skrzyniami automatycznymi. W zadaniu kluczowe jest położenie osi wałów.
Zadaj sobie jedno pytanie: czy osie są równoległe? Jeśli tak, odpowiedź zwykle będzie "walcowa". Dopiero gdy osie się przecinają, rozważasz stożkową, a gdy są skrzyżowane – ślimakową.
Przekładnie stożkowe stosuje się tam, gdzie trzeba zmienić kierunek przeniesienia napędu między osiami przecinającymi się. Przykładowo rozwiązania tego typu występują w układach napędowych i mechanizmach różnicowych, a nie w typowym rozrządzie.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • PN-ISO 1122-1: Klasyfikacja przekładni zębatych (podział m.in. według wzajemnego położenia osi)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przek%C5%82adnia_z%C4%99bata - dostęp 2026-02-28
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozrz%C4%85d_(silnik_spalinowy) - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Norma PN-ISO 1122-1 (klasyfikacja przekładni zębatych według położenia osi)
  • Podręczniki z działu: budowa silników spalinowych i układy rozrządu (materiały szkolne dla MOT.2)
  • Schematy i przekroje silników pokazujące położenie wału korbowego i rozrządowego (ćwiczenia z identyfikacji)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego