KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 14.
Naprawa tarczy sprzęgła suchego ciernego z zaolejonymi okładzinami powinna polegać na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zaolejenie okładzin ciernych w tarczy sprzęgła suchego zwykle powoduje wniknięcie oleju w materiał, spadek współczynnika tarcia i poślizg. Działania typu szlifowanie lub mycie mogą nie przywrócić stabilnych parametrów pracy i grożą nawrotem usterki. Dlatego jako właściwe postępowanie przyjmuje się wymianę tarczy na nową.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło suche cierne przenosi moment dzięki tarciu między okładzinami tarczy a powierzchniami docisku i koła zamachowego. Gdy okładziny zostaną zaolejone, olej działa jak smar: obniża tarcie i sprzyja poślizgowi sprzęgła. W praktyce część oleju może także wnikać w porowatą strukturę materiału ciernego, co utrudnia trwałe usunięcie zanieczyszczenia.

Odpowiedź "bezwzględnej wymianie tarczy na nową" jest uznawana za właściwą, ponieważ minimalizuje ryzyko, że po krótkim czasie eksploatacji tarcza ponownie zacznie się ślizgać, a praca sprzęgła będzie niestabilna (szarpanie, przegrzewanie, zapach spalenizny). Dodatkowo wymiana tarczy wymusza zwykle weryfikację przyczyny zaolejenia (np. nieszczelności w rejonie silnik–skrzynia), co zapobiega powrotowi problemu.

Odpowiedzi o "zeszlifowaniu tarczy drobnym papierem", "umyciu gorącą wodą z detergentem" oraz "umyciu i odtłuszczeniu rozpuszczalnikiem" są ryzykowne z punktu widzenia eksploatacji: mogą usunąć tylko część filmu olejowego z powierzchni, ale nie gwarantują odzyskania parametrów tarcia w całej objętości okładziny. Szlifowanie może też nierównomiernie zmieniać powierzchnię roboczą, a samo mycie nie daje pewności, że materiał cierny nie pozostanie "nasączony".

Na egzaminie warto zapamiętać zasadę: okładzina cierna, która została trwale zanieczyszczona olejem, jest elementem o niepewnej zdatności, więc bezpieczną decyzją serwisową jest wymiana. Równolegle należy myśleć o diagnostyce przyczyny źródłowej, aby nowa tarcza nie uległa ponownemu zaolejeniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zabrudzenie materiału ciernego olejem lub smarem (np. z wycieku). Skutkiem jest spadek tarcia, przez co sprzęgło może się ślizgać, przegrzewać i powodować zapach spalenizny. W diagnostyce ważne jest też ustalenie źródła oleju.
Olej tworzy warstwę poślizgową i obniża współczynnik tarcia między okładziną a dociskiem/kołem zamachowym. Wtedy przy obciążeniu tarcza nie "trzyma" i część energii zamienia się w ciepło, co dodatkowo pogarsza warunki pracy.
Mycie może usunąć część zanieczyszczeń z powierzchni, ale nie zawsze usuwa olej, który wniknął w strukturę okładziny. Dlatego w praktyce serwisowej często przyjmuje się wymianę tarczy jako rozwiązanie pewniejsze i trwalsze.
Najczęściej pojawia się poślizg (wzrost obrotów bez przyrostu prędkości), zapach spalenizny, pogorszenie przyspieszenia oraz czasem szarpanie przy ruszaniu. Po demontażu widoczne mogą być mokre ślady oleju na okładzinach i obudowie.
Typowo sprawdza się okolice połączenia silnik–skrzynia: możliwy wyciek w rejonie uszczelnienia wału korbowego od strony skrzyni lub uszczelnienia wałka sprzęgłowego. Bez usunięcia wycieku nawet nowa tarcza może szybko zostać ponownie zaolejona.
Szlifowanie może tylko "odświeżyć" powierzchnię, nie usuwając oleju z głębszych warstw. Dodatkowo może doprowadzić do nierówności, miejscowego przegrzewania i szybszego zużycia. W efekcie sprzęgło może nadal ślizgać się lub pracować nierówno.
Gdy problem dotyczy okładzin ciernych zanieczyszczonych olejem (zaolejenie), bo jest to wada wpływająca bezpośrednio na przenoszenie momentu i bezpieczeństwo eksploatacji. Wymiana jest traktowana jako najbardziej pewne działanie przy takim uszkodzeniu.
Poza samą tarczą zwykle ocenia się stan docisku i koła zamachowego (przegrzania, rysy), łożyska oporowego oraz mechanizmu wysprzęglania. Ważna jest też kontrola szczelności, aby nie doszło do ponownego zaolejenia nowej tarczy.
Nie zawsze "zawsze", bo zakres naprawy zależy od oceny zużycia i uszkodzeń pozostałych elementów. Jednak sama tarcza z zaolejonymi okładzinami jest elementem o niepewnych parametrach tarcia, więc jej wymiana jest najczęściej uzasadniona.
Częsty błąd to wybór "czyszczenia" jako uniwersalnej naprawy (bo brzmi prosto i tanio). Uczniowie pomijają fakt, że okładzina cierna może wchłonąć olej i nie odzyskać stabilnego tarcia. Drugi błąd to brak myślenia o źródle wycieku.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zaolejenie okładzin ciernych w tarczy sprzęgła suchego zwykle powoduje wniknięcie oleju w materiał, spadek współczynnika tarcia i poślizg.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw budowy i obsługi sprzęgieł pojazdów
  • Instrukcje serwisowe producentów pojazdów dotyczące napraw sprzęgła (procedury kontroli i kryteria zużycia)
  • Podręczniki z diagnostyki samochodowej (rozdziały o układzie przeniesienia napędu)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego