KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 10.
Narzędzie przedstawione na ilustracji używa się do pomiarów
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, narzędzie pomiarowe używane do precyzyjnego mierzenia grubości zęba, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "grubości zęba", ponieważ przyrząd pokazany na ilustracji jest przeznaczony do pomiaru cechy pojedynczego zęba (jego grubości) w określonym przekroju. "Moduł koła" wynika z zależności geometrycznych uzębienia i zwykle nie jest mierzony bezpośrednio takim przyrządem, a pozostałe opcje dotyczą innych elementów.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest rozpoznanie narzędzia pomiarowego z ilustracji oraz powiązanie go z cechą, do której zostało zaprojektowane. Odpowiedź "grubości zęba" jest właściwa, ponieważ taki przyrząd służy do sprawdzania wymiaru pojedynczego zęba koła (najczęściej w określonej wysokości zęba), co jest potrzebne m.in. przy kontroli wykonania i ocenie zużycia uzębienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "modułu koła" – moduł jest parametrem opisującym wielkość uzębienia. W praktyce wynika z zależności między średnicą podziałową a liczbą zębów, a w kontroli warsztatowej częściej dobiera się go z dokumentacji lub wyznacza pośrednio. To inny rodzaj informacji niż bezpośredni pomiar grubości pojedynczego zęba.
  • "gwintu modułowego" – dotyczy gwintów (innego typu uzwojenia/profilu), a nie uzębienia koła. Nawet jeśli nazwa brzmi "technicznie", jest to inna grupa pomiarów i wymaga innych sprawdzianów lub przyrządów.
  • "ścianki tulei grubościennej" – pomiar grubości ścianki tulei dotyczy elementów cylindrycznych. Do tego używa się innych metod (np. pomiarów średnic zewnętrznej i wewnętrznej, odpowiednich końcówek pomiarowych), a nie narzędzia dedykowanego do uzębienia.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach "narzędzie z ilustracji" warto najpierw odpowiedzieć sobie: czy narzędzie ma kształt/końcówki dopasowane do zębów, gwintów czy powierzchni walcowych. Dopiero potem wybiera się cechę mierzoną (np. grubość zęba, średnicę, skok, moduł).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grubość zęba opisuje wymiar pojedynczego zęba w określonym przekroju (najczęściej na wysokości koła podziałowego). Jest ważna w ocenie poprawności wykonania uzębienia i w diagnostyce zużycia, bo zbyt mała lub nierówna grubość może wskazywać na zużycie albo błędy obróbki.
Pomiar grubości zęba dotyczy jednego zęba i jest wykonywany przyrządem dopasowanym do przestrzeni międzyzębnej lub do boków zęba. Moduł jest parametrem całego uzębienia i zwykle wynika z dokumentacji lub jest wyznaczany pośrednio z geometrii koła (zależności średnic i liczby zębów).
Bo oba pojęcia są kojarzone z kołem zębatym i brzmią "parametrycznie". Uczeń może działać skrótem myślowym: "koło zębate = moduł". Tymczasem pytanie zwykle sprawdza dobór przyrządu do konkretnej cechy, a nie znajomość najpopularniejszego parametru uzębienia.
Najczęściej: kontrola jakości po wykonaniu lub naprawie koła zębatego, ocena zużycia podczas przeglądu przekładni, porównanie elementów zamiennych z wymaganiami oraz weryfikacja, czy uzębienie nie jest nadmiernie wytarte lub uszkodzone. To pomaga uniknąć hałasu i awarii przekładni.
Gdy podejrzewa się zużycie boków zębów lub nierównomierne starcie, sama średnica koła może niewiele powiedzieć. Grubość zęba bardziej bezpośrednio odzwierciedla stan pracy pary zębatej i może ujawnić problem, zanim pojawi się wyraźny luz lub przeskakiwanie zębów.
W wielu przypadkach nie, ponieważ końcówki zwykłej suwmiarki nie są zoptymalizowane do wejścia w przestrzeń uzębienia i do stabilnego oparcia na bokach zęba. Stosuje się przyrządy o kształcie dostosowanym do uzębienia, aby zmniejszyć błąd ustawienia i poprawić powtarzalność pomiaru.
Typowe błędy to: niedokładne ustawienie przyrządu (skośnie do zęba), przykładanie siły powodującej ugięcie lub przesunięcie, pomiar w niewłaściwym miejscu zęba, pomijanie czystości powierzchni oraz brak powtórzeń. Skutkiem są rozbieżne wyniki i błędna ocena stanu koła.
Jeśli pytanie dotyczy koła zębatego, a w odpowiedziach pojawia się termin z obszaru gwintów, to często jest to rozpraszacz mający "brzmieć fachowo". Warto sprawdzić, czy dana odpowiedź dotyczy tej samej rodziny elementów maszyn (uzębienie vs gwint) i tej samej geometrii.
Tuleja to element cylindryczny, a grubość ścianki wynika z relacji między średnicą zewnętrzną i wewnętrzną. Narzędzia do uzębień mają kształt dopasowany do zębów, więc nie zapewniają poprawnego bazowania na powierzchniach walcowych. Do tulei dobiera się inne końcówki i metody pomiarowe.
Najlepiej uczyć się zestawami: wygląd przyrządu → zastosowanie → mierzona cecha. Pomaga też porównywanie podobnych narzędzi (np. do uzębień, do gwintów, do średnic). Na egzaminie najpierw nazwij w głowie element, z którym narzędzie współpracuje (ząb/gwint/tuleja), dopiero potem wybieraj odpowiedź.
info

Około 63% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawna jest odpowiedź "grubości zęba", ponieważ przyrząd pokazany na ilustracji jest przeznaczony do pomiaru cechy pojedynczego zęba (jego grubości) w określonym przekroju.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (dział: przyrządy specjalne i pomiary elementów maszyn)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące podstaw konstrukcji i kontroli kół zębatych
  • Instrukcje stanowiskowe w pracowni: dobór narzędzia do cechy mierzonej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego