KWALIFIKACJA MOT1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 17.
Narzędzie przedstawione na rysunku to
Ilustracja przedstawia narzędzie wkrętak udarowy zapakowany w czerwone pudełko.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wkrętak udarowy służy do odkręcania mocno zapieczonych wkrętów/śrub dzięki przeniesieniu krótkiego udaru na obrót końcówki. Punktak blacharski jest narzędziem do punktowania/wybijania, rozwiertak do zgrzein ma część tnącą do usuwania zgrzein, a wkrętak pneumatyczny wymaga zasilania sprężonym powietrzem i ma inną konstrukcję.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie narzędzia na rysunku opiera się na tym, do czego jest przeznaczone i jakie cechy konstrukcyjne zwykle ma dany typ narzędzia.

Poprawna jest odpowiedź "wkrętak udarowy.", ponieważ wkrętak udarowy to narzędzie ręczne przeznaczone do odkręcania (czasem także dokręcania) połączeń śrubowych, które stawiają duży opór. Działa tak, że uderzenie (np. młotkiem) powoduje jednocześnie docisk końcówki do gniazda oraz krótkotrwały impuls obrotowy. W praktyce warsztatowej ogranicza to ryzyko "wyrobienia" gniazda śruby i pomaga ruszyć zapieczone połączenie.

  • Odpowiedź "punktak blacharski." jest nieprawidłowa, bo punktak służy do punktowania (wyznaczania miejsca wiercenia), wybijania lub odkształcania punktowego. Nie jest narzędziem do przenoszenia udaru na obrót końcówki wkrętakowej.
  • Odpowiedź "rozwiertak do zgrzein." jest nieprawidłowa, bo rozwiertak do zgrzein (spot weld cutter) ma element skrawający do usuwania połączeń zgrzewanych (wycinania/rozwiercania punktów zgrzewu). Jego część robocza przypomina frez/rozwiertak, a nie końcówkę wkrętakową i nie służy do odkręcania.
  • Odpowiedź "wkrętak pneumatyczny." jest nieprawidłowa, bo wkrętak pneumatyczny jest narzędziem z napędem na sprężone powietrze (ma przyłącze powietrza i inną bryłę korpusu). W pytaniu chodzi o identyfikację narzędzia ręcznego typu udarowego, a nie urządzenia zasilanego pneumatycznie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli wśród opcji są narzędzia o różnych zasadach działania (skrawanie, punktowanie, napęd pneumatyczny, udar ręczny), najpierw rozstrzygnij, czy narzędzie "tnące" ma ostrza, czy "uderzające" ma masywny korpus do przenoszenia uderzeń, czy "napędzane" ma elementy zasilania. Dopiero potem wybieraj nazwę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wkrętak udarowy to narzędzie ręczne, które po uderzeniu przenosi impuls obrotowy na grot. Stosuje się go głównie do odkręcania zapieczonych śrub i wkrętów, gdy zwykły wkrętak powoduje ześlizgiwanie się końcówki lub niszczenie gniazda.
Udar (np. z młotka) zamienia się w krótkie, silne "szarpnięcie" obrotowe oraz docisk grotu w gnieździe śruby. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko wyskoczenia końcówki i łatwiej przełamać opór wynikający z korozji lub zapieczenia.
Wkrętak pneumatyczny wymaga zasilania sprężonym powietrzem i jest narzędziem napędzanym, a udarowy jest ręczny i wykorzystuje uderzenie do wytworzenia momentu. Inne są też typowe elementy konstrukcji (np. przyłącze powietrza w narzędziu pneumatycznym).
Punktak blacharski służy do wykonywania punktowego wgłębienia w materiale (np. przed wierceniem) albo do lekkiego wybijania/znakowania. Nie służy do odkręcania śrub. Na egzaminie warto kojarzyć go z czynnościami przygotowawczymi, a nie z pracą na połączeniach gwintowych.
Rozwiertak do zgrzein to narzędzie skrawające do usuwania połączeń zgrzewanych punktowo, np. przy demontażu poszycia. Ma część tnącą (jak frez/rozwiertak) i pracuje przez skrawanie, a nie przez przenoszenie udaru na obrót jak wkrętak udarowy.
Zwykle jest to masywny korpus przystosowany do uderzeń oraz uchwyt/gniazdo na bity lub końcówki wkrętakowe. Często widać też elementy umożliwiające zmianę kierunku (lewo/prawo). Na rysunkach egzaminacyjnych kluczowe są proporcje i sposób mocowania grotu.
Przy dużym oporze zwykły wkrętak łatwo się ślizga w gnieździe, co uszkadza łeb śruby. Brakuje też krótkiego impulsu momentu, który pomaga "ruszyć" połączenie. Wkrętak udarowy łączy docisk z udarem obrotowym, dlatego bywa skuteczniejszy.
Najczęściej wybiera się odpowiedź po samej nazwie kojarzącej się z blacharstwem (np. "blacharski") zamiast analizować funkcję i część roboczą narzędzia. Drugim błędem jest ignorowanie detali końcówki: skrawająca sugeruje rozwiertak, a końcówka do bitów sugeruje wkrętak.
Dobiera się go do typu gniazda śruby (np. płaskie, krzyżowe, Torx) oraz rozmiaru, tak aby końcówka wchodziła pewnie i bez luzu. W praktyce ważna jest też jakość bitu, bo udar zwiększa obciążenia i słabe końcówki szybciej się niszczą.
Ćwicz na zdjęciach i w realnym warsztacie: obejrzyj część roboczą (tnąca vs. wkrętakowa), sposób zasilania (ręczne/pneumatyczne) i typowy zastosowany ruch (obrót, skrawanie, uderzenie). Pomaga też tworzenie własnych fiszek: nazwa → zastosowanie → cecha rozpoznawcza.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Wkrętak udarowy służy do odkręcania mocno zapieczonych wkrętów/śrub dzięki przeniesieniu krótkiego udaru na obrót końcówki."

Materiały:

  • Katalogi i instrukcje producentów narzędzi warsztatowych (działy: wkrętaki udarowe, narzędzia do zgrzein)
  • Podstawy technologii napraw nadwozi – rozdziały o narzędziach ręcznych i pneumatycznych
  • Materiały dydaktyczne szkół/CKZ dotyczące wyposażenia warsztatu blacharskiego (plansze narzędzi)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego