KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 22.
Narzędzie przedstawione na zdjęciu służy do
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest używane do demontażu łożysk.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie ze zdjęcia to typowy ściągacz, używany do zdejmowania elementów osadzonych na wcisku, szczególnie łożysk z wału lub oprawy.
Przy pracy opiera się o demontowany element i poprzez śrubę/ramiona wytwarza siłę osiową, co umożliwia demontaż bez podważania i ryzyka uszkodzeń.

Pełne wyjaśnienie:

W pracach elektromechanika bardzo często spotyka się konieczność rozebrania węzła łożyskowego silnika lub innego zespołu napędowego. Do tego celu stosuje się ściągacze, czyli narzędzia zaprojektowane do wywierania kontrolowanej siły osiowej na element osadzony ciasno (np. na wale).

Odpowiedź "demontażu łożysk." jest właściwa, ponieważ ściągacz pozwala zdjąć łożysko z wału lub z oprawy bez podważania śrubokrętem czy uderzeń, które mogłyby spowodować:

  • uszkodzenie bieżni łożyska i jego ponowne niezdatne użycie,
  • zarysowanie wału (pogorszenie pasowania),
  • skrzywienie elementów współpracujących.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne grupy narzędzi i czynności:

  • "zdejmowania powłoki z kabla." – do tego służą ściągacze izolacji, noże kablowe lub szczypce do zdejmowania izolacji; mają prowadnice/ostrza dopasowane do średnicy przewodu.
  • "mocowania obrabianych przedmiotów." – to zadanie realizują imadła, ściski, uchwyty i przyrządy mocujące; ich konstrukcja jest nastawiona na stabilne trzymanie, a nie na zrywanie osadzeń.
  • "gięcia rur." – do gięcia używa się giętarek ręcznych lub mechanicznych z rolkami/matrycami, które nadają promień gięcia bez załamywania przekroju.

Wskazówka egzaminacyjna: rozpoznając ściągacz, zwróć uwagę na element wytwarzający siłę wyciągającą (zwykle śruba) oraz ramiona/haki chwytające demontowany element. To cechy funkcjonalne, które odróżniają go od narzędzi do kabli, mocowania i gięcia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz do łożysk to narzędzie, które umożliwia kontrolowane zdjęcie łożyska lub innego elementu osadzonego na wcisku z wału albo z oprawy. Działa przez wytworzenie siły osiowej (najczęściej śrubą), co ogranicza ryzyko uszkodzenia wału i części współpracujących.
Zwykle widać ramiona/haki chwytające element oraz centralną śrubę dociskową, która generuje siłę wyciągania. Taka konstrukcja wskazuje na zdejmowanie elementów osadzonych ciasno. Narzędzia do kabli mają ostrza/prowadnice, a do gięcia rur – rolki lub matryce.
Podważanie często powoduje punktowe obciążenia i przekoszenia, co może zarysować wał, uszkodzić gniazdo/oprawę albo zniszczyć bieżnie łożyska. Ściągacz pozwala przyłożyć siłę równomiernie i osiowo, dzięki czemu demontaż jest bezpieczniejszy i bardziej przewidywalny.
Typowe błędy to chwytanie za niewłaściwy element (np. za osłonę zamiast pierścienia), ustawienie ściągacza niesymetrycznie, zbyt szybkie dokręcanie śruby oraz brak kontroli osiowości. Skutkiem bywa przekoszenie, uszkodzenie wału lub pęknięcie elementów ściągacza.
Metody cieplne rozważa się, gdy pasowanie jest bardzo ciasne lub dostęp do łożyska jest ograniczony. Podgrzanie odpowiedniego elementu (np. pierścienia lub oprawy) zmniejsza siłę potrzebną do demontażu. W praktyce trzeba jednak uważać, by nie przegrzać części i nie pogorszyć ich własności.
Do zdejmowania izolacji używa się ściągaczy izolacji (ręcznych lub automatycznych), noży kablowych i szczypiec do ściągania izolacji. Mają one ostrza i nastawy dopasowane do średnicy przewodu, aby naciąć izolację bez uszkodzenia żyły. To inna konstrukcja niż ściągacz do łożysk.
Do gięcia rur używa się giętarek (ręcznych, dźwigniowych lub rolkowych) oraz sprężyn do gięcia w zależności od materiału i średnicy. Kluczowe są rolki/matryce nadające promień gięcia, aby nie spłaszczyć rury. Ściągacz do łożysk nie ma takich elementów prowadzących.
Może, jeśli jest źle ustawiony lub docisk śruby jest punktowy i bez zabezpieczenia. Ryzyko rośnie przy przekoszeniu ściągacza lub zaczepieniu za nieodpowiednią krawędź. Poprawne osiowe ustawienie i równomierny chwyt znacząco zmniejszają prawdopodobieństwo uszkodzeń.
Spotyka się m.in. ściągacze dwu- i trójramienne, ściągacze wewnętrzne (do elementów osadzonych w otworach) oraz rozwiązania hydrauliczne dla większych sił. Dobór zależy od dostępu, średnicy oraz tego, czy chwyt ma być od zewnątrz czy od wewnątrz demontowanego elementu.
Najlepiej ćwiczyć rozpoznawanie narzędzi po cechach funkcjonalnych (co wytwarza siłę, co chwyta element, jak jest prowadzony ruch), a nie po ogólnym kształcie. Warto przejrzeć katalogi narzędzi serwisowych i robić krótkie notatki: nazwa, zastosowanie, typowe pomyłki.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • SKF, "Bearing fitting and removal" (poradnik dot. montażu i demontażu łożysk, sekcje o narzędziach do demontażu/ściągaczach), https://www.skf.com/group/products/maintenance-products/bearing-fitting-and-removal - accessed 2026-03-04
  • Schaeffler (FAG/INA), "Mounting and dismounting of rolling bearings" (materiały poradnikowe dot. montażu/demontażu i narzędzi), https://www.schaeffler.com/en/services/ (sekcje poradnikowe dot. łożysk) - accessed 2026-03-04
  • NSK, "Bearing handling" / "Mounting and dismounting bearings" (poradnik obsługowy opisujący zalecane metody demontażu), https://www.nsk.com/ - accessed 2026-03-04

Materiały:

  • Instrukcje producentów łożysk i narzędzi serwisowych (działy: montaż/demontaż łożysk)
  • Podręczniki do montażu i obsługi maszyn elektrycznych (rozdziały o łożyskowaniu i pracach mechanicznych)
  • Karty katalogowe i poradniki narzędziowe dotyczące ściągaczy

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego