KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2025 (test 2)

PYTANIE NR 9.
Które narzędzie przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia narzynkę, narzędzie używane do nacinania gwintów zewnętrznych na wałkach lub prętach.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzynka służy do nacinania gwintów zewnętrznych na prętach i wałkach. Rozpoznasz ją po kształcie krążka z centralnym otworem gwintującym, otworach wiórowych i zębach skrawających skierowanych do środka. Oznaczenie "HSS" wskazuje stal szybkotnącą typową dla narzynek.

Pełne wyjaśnienie:

Narzędzie widoczne na ilustracji to narzynka (narzynka okrągła). Jej przeznaczeniem jest wykonywanie gwintów zewnętrznych na elementach takich jak wałki i pręty (np. przygotowanie prętów gwintowanych wykorzystywanych w montażu).

Rozpoznanie narzynki opiera się na cechach konstrukcyjnych:

  • kształt krążka/pierścienia (płaska, okrągła forma),
  • centralny otwór, w którym znajdują się zęby skrawające skierowane do środka – to właśnie one formują gwint na zewnętrznej powierzchni obrabianego pręta,
  • otwory wiórowe (zwykle 2–6) rozmieszczone symetrycznie – umożliwiają odprowadzanie wiórów i podział krawędzi skrawających na segmenty,
  • oznaczenie "HSS" sugerujące stal szybkotnącą, często stosowaną w narzędziach skrawających,
  • elementy/otwory ustalające na obwodzie, pozwalające zamocować narzynkę w oprawce narzynkowej.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują? Gratownica służy do usuwania gratów po cięciu i wierceniu; zwykle nie ma centralnego otworu gwintującego ani układu zębów do nacinania gwintu. Zdzierak działa jak narzędzie podobne do pilnika do obróbki zgrubnej powierzchni – ma zęby na płaskiej lub półokrągłej powierzchni roboczej, a nie w otworze pierścieniowym. Skrobak to narzędzie do wygładzania/zdzierania cienkiej warstwy materiału, najczęściej z płaskim ostrzem, również bez cech charakterystycznych dla nacinania gwintu.

W praktyce, pracując narzynką, stosuje się smarowanie olejem, aby ograniczyć tarcie, przegrzewanie i szybkie tępienie ostrzy. Częstą pomyłką jest mylenie narzynki z gwintownikiem: gwintownik wykonuje gwinty wewnętrzne w otworach i ma postać narzędzia w kształcie wałka, a nie krążka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Narzynka to narzędzie skrawające do wykonywania gwintów zewnętrznych na prętach i wałkach. Ma krawędzie skrawające ułożone w centralnym otworze i zwykle współpracuje z oprawką narzynkową, która umożliwia pewny chwyt oraz prowadzenie narzędzia.
Typowa narzynka okrągła wygląda jak metalowy krążek z centralnym otworem. Widać w nim zęby skrawające skierowane do środka oraz kilka otworów wiórowych (2–6), które dzielą krawędzie i ułatwiają odprowadzanie wiórów.
Otwory wiórowe tworzą przestrzeń na wióry i ułatwiają ich usuwanie w trakcie skrawania. Dodatkowo dzielą krawędź skrawającą na segmenty, co poprawia pracę narzędzia i zmniejsza ryzyko zakleszczenia wiórów oraz pogorszenia jakości gwintu.
Narzynka służy do wykonywania gwintów zewnętrznych (na pręcie/wałku), a gwintownik do wykonywania gwintów wewnętrznych (w otworze). Różnią się też kształtem: narzynka jest zwykle krążkiem, a gwintownik ma postać narzędzia w kształcie wałka.
Tak, bo pomaga w identyfikacji narzędzia i jego przeznaczenia. "HSS" oznacza stal szybkotnącą, typową dla wielu narzędzi skrawających (w tym narzynek). W zadaniach obrazkowych taki napis bywa dodatkową wskazówką, że to narzędzie do skrawania, a nie np. gratownik.
Najczęściej myli się narzynkę z gwintownikiem (bo oba "robią gwinty") oraz z gratownicą (bo też jest narzędziem ręcznym do metalu). Klucz to sprawdzenie, czy jest centralny otwór gwintujący i czy zęby są skierowane do środka.
Podczas prac montażowych narzynka przydaje się do przygotowania elementów złącznych, np. gdy trzeba nagwintować pręt/wałek pod nakrętkę lub wykonać odcinek pręta gwintowanego do mocowań. To typowe w warsztacie, gdy element nie jest dostępny "od ręki".
Smarowanie (np. olejem do gwintowania) zmniejsza tarcie i temperaturę, poprawia jakość gwintu i ogranicza ryzyko stępienia ostrzy. Praca "na sucho" częściej prowadzi do zatarć, gorszej powierzchni gwintu oraz szybszego zużycia narzynki.
Zdzierak jest podobny do pilnika i ma zęby na swojej powierzchni roboczej, służąc do obróbki zgrubnej. Narzynka natomiast jest krążkiem z centralnym otworem, w którym znajdują się krawędzie do nacinania gwintu. Jeśli widać otwór gwintujący i otwory wiórowe, to nie jest zdzierak.
Skup się na 2–3 cechach krytycznych dla każdego narzędzia (np. dla narzynki: krążek, otwory wiórowe, zęby do środka). Oglądaj zdjęcia zestawów narzędzi i porównuj podobne typy (narzynka vs gwintownik vs gratownica). Na egzaminie analizuj detale zamiast pierwszego skojarzenia.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Narzynka służy do nacinania gwintów zewnętrznych na prętach i wałkach."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Narzynka" – opis narzędzia i zastosowania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Narzynka (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Gwintowanie" – podstawy procesu wykonywania gwintów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwintowanie (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki skrawaniem i gwintowania ręcznego (rozdziały: gwintowniki i narzynki)
  • Karty katalogowe/ instrukcje producentów narzynek i oprawek narzynkowych
  • Materiały dydaktyczne BHP i organizacji stanowiska pracy w warsztacie (smarowanie, dobór prędkości i siły ręcznej)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego