KWALIFIKACJA BUD7 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 18.
Które narzędzie przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia narzędzie ręczne, które jest sztancą do blachy.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "Sztancę do blachy", bo sztanca służy do wykrawania/wycinania otworów lub kształtów w arkuszu blachy przy użyciu stempla i matrycy. "Szczypce do blachy" i "kleszcze" służą głównie do chwytania, a "karbowacz" do wykonywania karbów, nie wykrojów.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "Sztancę do blachy" jest właściwa, ponieważ sztanca (narzędzie wykrawające) służy do wykonywania wykrojów w blasze: otworów, nacięć lub kształtów potrzebnych np. pod przepusty, obejmy, zakończenia i łączenia elementów płaszcza ochronnego. Charakterystyczną cechą sztancy jest to, że pracuje jako zestaw elementów tnących (najczęściej układ stempel–matryca), dzięki czemu powstaje wycięty fragment blachy, a krawędź jest relatywnie równa w porównaniu do przypadkowego rozrywania materiału.

Pozostałe odpowiedzi opisują narzędzia o innej funkcji:

  • "Szczypce do blachy" – typowo służą do chwytania, przytrzymywania, zaginania lub manipulowania krawędzią blachy. Nawet jeśli mają różne kształty szczęk, ich podstawową rolą nie jest wykrawanie otworów.
  • "Karbowacz" – wykorzystuje się do karbowania, czyli wykonywania przetłoczeń/rowków (np. dla usztywnienia, prowadzenia, dopasowania zakładów). Nie jest to narzędzie do wycinania fragmentu materiału.
  • "Kleszcze" – to nazwa ogólna, kojarzona z narzędziem do zaciskania lub chwytania. W kontekście obróbki blachy nie wskazuje precyzyjnie narzędzia wykrawającego, więc nie odpowiada funkcji sztancy.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu narzędzi z rysunku najpierw określ czynność roboczą (cięcie/wykrawanie vs chwytanie vs karbowanie). Jeśli narzędzie ma elementy sugerujące "wycinanie" (część wchodząca w część współpracującą), najczęściej będzie to narzędzie wykrawające, a nie szczypce.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sztanca do blachy to narzędzie wykrawające, używane do wycinania otworów lub kształtów w arkuszu blachy. Działa przez nacisk elementu tnącego na materiał, co pozwala wykonać powtarzalne wykroje pod przepusty, obejmy i detale płaszcza ochronnego.
Sztanca jest kojarzona z funkcją wykrawania (element tnący współpracuje z drugą częścią, aby wyciąć fragment blachy). Szczypce do blachy służą głównie do chwytania i zaginania, więc mają szczęki do trzymania, a nie układ do wycinania otworu.
Karbowacz wykonuje karby, czyli przetłoczenia/rowki w blasze (np. do usztywnienia lub dopasowania zakładów). Karbowanie zmienia kształt powierzchni, ale nie usuwa materiału. Wykrawanie otworów wymaga narzędzia tnącego, takiego jak sztanca.
Przy wykonywaniu płaszczy ochronnych z blachy sztanca pomaga przygotować elementy obudowy: otwory pod obejmy, przepusty, mocowania oraz dopasowania przy przeszkodach. Daje szybką i powtarzalną obróbkę, co poprawia estetykę i ogranicza uszkodzenia blachy.
"Kleszcze" to określenie ogólne, zwykle odnoszone do narzędzi zaciskowych lub chwytających. Wykrawanie blachy wymaga narzędzia o funkcji cięcia/wykrawania, dlatego w zadaniach egzaminacyjnych oczekuje się precyzyjnej nazwy typu "sztanca do blachy".
Częsty błąd to ocenianie po samych rękojeściach i mylenie narzędzi chwytających z wykrawającymi. Drugi błąd to wybór nazwy potocznej ("kleszcze") zamiast specjalistycznej. Warto szukać elementu roboczego: czy narzędzie tnie/wycina, czy tylko formuje lub trzyma.
Wykrawanie polega na wycięciu fragmentu materiału (powstaje otwór/kształt). Karbowanie polega na odkształceniu blachy bez usuwania materiału (powstają rowki/przetłoczenia). To dwie różne operacje, wymagające różnych narzędzi.
Sztancę wybiera się, gdy potrzebne są powtarzalne otwory lub wykroje i liczy się szybkość oraz powtarzalność. Przy pojedynczych, nietypowych wycięciach można stosować inne metody, ale sztanca jest szczególnie przydatna w pracach warsztatowych przy seryjnym przygotowaniu płaszczy.
Na funkcję wykrawania wskazuje obecność elementu, który wchodzi w drugi element współpracujący (jak "tłok" w "gniazdo"), co sugeruje odcięcie fragmentu blachy. Narzędzia do chwytania mają szczęki dopasowane do trzymania, a narzędzia do karbowania mają rolki lub profilujące końcówki.
Najlepiej uczyć się zestawami zdjęć/rysunków narzędzi i łączyć je z operacją: cięcie, wykrawanie, gięcie, karbowanie, nitowanie. Pomaga też praca w warsztacie: weź narzędzie do ręki i sprawdź, jaki ślad zostawia na blasze. To utrwala funkcję, nie tylko nazwę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawna jest odpowiedź "Sztancę do blachy", bo sztanca służy do wykrawania/wycinania otworów lub kształtów w arkuszu blachy przy użyciu stempla i matrycy.

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (np. instrukcji producentów i podręczników blacharskich) niedostępnych w tym trybie weryfikacji.

Materiały:

  • Instrukcje producentów narzędzi blacharskich (karty katalogowe i schematy działania)
  • Podręczniki i poradniki z zakresu obróbki ręcznej blach oraz narzędzi blacharskich
  • Materiały szkolne/pracowniane dotyczące wykonywania płaszczy ochronnych z blachy (rozpoznawanie narzędzi na zdjęciach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego