KWALIFIKACJA DRM4 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 12.
Które narzędzie przeznaczone do wyrównywania powierzchni drewnianej przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia narzędzie stolarskie, jakim jest strug drewniany, używany do wyrównywania powierzchni drewnianych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Strug drewniany służy do wyrównywania i wygładzania powierzchni drewna poprzez skrawanie cienkich wiórów ostrzem ustawionym w korpusie.
Tarnik oraz pilnik pracują ściernie (zęby), a nie skrawają wiórów, dlatego nie są typowym narzędziem do heblowania powierzchni.

Pełne wyjaśnienie:

Narzędzie przeznaczone do wyrównywania powierzchni drewnianej to strug drewniany. W praktyce stolarskiej strug wykorzystuje ostrze osadzone w korpusie (drewnianym lub metalowym), które podczas prowadzenia po materiale skrawa cienką warstwę drewna, tworząc wióry. Dzięki temu można uzyskać płaskość, usunąć nierówności oraz przygotować powierzchnię do dalszych etapów (np. klejenia, pasowania elementów, wykończenia).

Odpowiedź "Strug metalowy" jest myląca, bo opisuje podobną funkcję, ale opiera się na materiale wykonania korpusu. Jeśli na ilustracji widoczny jest klasyczny korpus drewniany, właściwe rozpoznanie dotyczy właśnie wersji drewnianej. W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie rodzaju narzędzia po budowie (korpus, stopa, otwór wyrzutowy wióra, element ustawiania noża), a nie tylko po ogólnej funkcji.

Odpowiedzi "Tarnik" i "Pilnik" są niepoprawne, ponieważ są to narzędzia ścierne: materiał jest usuwany dzięki zębom/nacięciom, a praca ma charakter tarcia. Tarnik bywa używany do szybkiego zgrubnego kształtowania drewna, a pilnik częściej kojarzy się z obróbką metalu (choć istnieją też pilniki do drewna). Nie są jednak narzędziami typowymi do precyzyjnego wyrównywania płaszczyzn w sposób charakterystyczny dla heblowania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "wyrównywania powierzchni", szukaj narzędzia, które skrawa wiór (strug), a nie tylko "zdziera" materiał zębami (tarnik/pilnik). To rozróżnienie zwykle przesądza o poprawnym wyborze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Strug drewniany to ręczne narzędzie stolarskie do wyrównywania i wygładzania drewna. Działa przez skrawanie cienkich warstw materiału ostrzem, dzięki czemu usuwa nierówności i poprawia płaskość powierzchni przed dalszą obróbką lub montażem.
Strug ma zwykle korpus i widoczne miejsce osadzenia noża, a podczas pracy tworzy wióry. Tarnik ma powierzchnię roboczą z gęstymi zębami/nacięciami i działa ściernie. Na ilustracjach zwracaj uwagę na obecność ostrza i otworu na wióry.
Tarnik usuwa materiał przez tarcie zębów o drewno, co sprzyja zgrubnemu kształtowaniu i zaokrąglaniu. Do wyrównywania płaszczyzn lepszy jest strug, bo skrawa równomiernie i pozwala uzyskać bardziej kontrolowaną płaskość oraz lepszą jakość powierzchni.
Tak, bywają pilniki używane do drewna, ale w praktyce stolarskiej częściej stosuje się je do drobnych korekt kształtu lub pracy w trudno dostępnych miejscach. Do wyrównywania dużych płaszczyzn drewna standardowo wybiera się strug, a nie pilnik.
Kluczowe są: stabilna stopa (płaszczyzna prowadząca), prawidłowo osadzone ostrze oraz możliwość ustawienia głębokości skrawania. W praktyce ważna jest też ostrość noża i poprawne prowadzenie struga, aby zbierał cienkie, równe wióry.
Strug stosuje się, gdy trzeba szybko wyrównać płaszczyznę, skorygować wymiar lub usunąć większe nierówności bez nadmiernego pylenia. Szlifierka lepiej sprawdza się przy finalnym wygładzaniu. Strug jest też przydatny do pracy precyzyjnej na krawędziach i czole elementu.
Najczęściej myli się narzędzia o podobnym przeznaczeniu, patrząc tylko na ogólny kształt. Uczniowie ignorują element roboczy: w strugu jest to ostrze, a w tarniku/pilniku zęby. Pomaga szukanie cech konstrukcji: korpusu, stopki i miejsca wyrzutu wiórów.
Materiał trzeba stabilnie unieruchomić (np. w imadle lub ściskami), prowadzić strug oburącz i nie trzymać dłoni na torze pracy ostrza. Ostrze powinno być właściwie zamocowane. Dla bezpieczeństwa i jakości pracy ważne jest też utrzymanie porządku na stanowisku.
Sprawdź, czy ostrze wystaje minimalnie i równomiernie na całej szerokości, a strug zbiera cienki wiór bez zacinania. Jeśli wióry są zbyt grube lub strug "ryje", trzeba zmniejszyć wysunięcie ostrza. Dobre ustawienie daje gładką powierzchnię bez wyrywania włókien.
Do szybkiego zgrubnego usuwania materiału często wybiera się tarnik, bo agresywnie ściera drewno i pozwala kształtować krzywizny. Jeśli jednak celem jest wyrównanie płaszczyzny i kontrola grubości, praktyczniejszy będzie strug, który skrawa równomiernymi wiórami.
info

Około 80% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Strug drewniany służy do wyrównywania i wygładzania powierzchni drewna poprzez skrawanie cienkich wiórów ostrzem ustawionym w korpusie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Strug" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Strug (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Tarnik" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Tarnik (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Pilnik" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Pilnik (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Atlas/rozpoznawanie narzędzi ręcznych w stolarstwie (materiały szkolne)
  • Instrukcje BHP i podstawy obróbki ręcznej drewna
  • Encyklopedyczne opisy narzędzi: strug, tarnik, pilnik

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego