KWALIFIKACJA MTL3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 26.
Które narzędzie, stosowane w procesach obróbki plastycznej na zimno, przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia techniczny rysunek narzędzia stosowanego w procesach obróbki plastycznej na zimno, zwanego ciągadłem
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź wskazująca na ciągadło profilowe, bo w procesie ciągnienia na zimno kształt otworu roboczego narzędzia odpowiada kształtowi otrzymywanego drutu (tu: kwadrat). Pozostałe opcje dotyczą innych procesów lub narzędzi: wyciskania przeciwbieżnego, ciągadła rolkowego oraz wykrojnika do wykrawania.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie sprawdza umiejętność identyfikacji narzędzia stosowanego w obróbce plastycznej na zimno na podstawie rysunku oraz nazewnictwa technologicznego.

Dlaczego poprawna jest odpowiedź: "Ciągadło składane profilowe, do drutów o przekroju kwadratowym."
W ciągnieniu (np. drutu) materiał jest przeciągany przez otwór roboczy narzędzia. Zasadą jest, że geometria otworu roboczego (profil) odpowiada geometrii wyrobu po przejściu przez narzędzie. Jeśli rysunek przedstawia rozwiązanie profilowe przystosowane do uzyskania przekroju kwadratowego, to logicznym wyborem jest ciągadło profilowe do drutu kwadratowego. Określenie "składane" odnosi się do konstrukcji narzędzia (z elementów), spotykanej w rozwiązaniach ułatwiających montaż/obsługę przy danych profilach.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe:

  • "Matrycę do wyciskania przeciwbieżnego." – wyciskanie to inny proces niż ciągnienie: materiał jest tłoczony/wyciskany przez narzędzie, a nie przeciągany. Matryce do wyciskania mają inną funkcję i zwykle są kojarzone z prasami i układem stempla/pojemnika, a nie z typowym ciągnieniem drutu.
  • "Ciągadło obrotowe, walcowo-rolkowe." – ciągadła rolkowe/obrotowe opierają kształtowanie na rolkach (kontakt toczny), a nie na klasycznym otworze matrycowym o zadanym profilu. Jeżeli rysunek pokazuje narzędzie o charakterze profilowego otworu roboczego, to nie jest to wariant rolkowy.
  • "Wykrojnik bez prowadzenia, do wycinania otworów kwadratowych." – wykrojnik należy do operacji wykrawania (cięcia) w blachach, a nie do kształtowania objętościowego/przeciągania drutu. Podobieństwo "kwadratowego kształtu" bywa mylące, ale dotyczy efektu w materiale płaskim (otwór), nie przekroju drutu po ciągnieniu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj proces (ciągnienie vs wyciskanie vs wykrawanie), a dopiero potem dobieraj nazwę narzędzia. Gdy w odpowiedziach pojawia się "wykrojnik", pytaj siebie: czy na rysunku widać narzędzie do cięcia blachy (stempel/matryca wykrawająca), czy narzędzie do kształtowania przekroju podczas przeciągania materiału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ciągadło to narzędzie robocze używane w procesie ciągnienia, czyli przeciągania materiału (np. drutu) przez otwór roboczy w celu zmniejszenia wymiarów i/lub nadania profilu. W obróbce na zimno pozwala uzyskać dokładniejsze wymiary i lepszą jakość powierzchni niż wiele procesów na gorąco.
Szukaj cechy kluczowej: otworu roboczego o profilu odpowiadającym wyrobowi. Dla drutu kwadratowego w przekroju widać kształt zbliżony do kwadratu (z ewentualnymi promieniami naroży). Rysunek ciągadła zwykle pokazuje część roboczą z kanałem/otworem, a nie elementy tnące jak w wykrojniku.
Wyciskanie i ciągnienie różnią się mechaniką procesu. W wyciskaniu materiał jest tłoczony przez narzędzie siłą prasy (często z użyciem pojemnika), a w ciągnieniu materiał jest przeciągany przez otwór roboczy. Dlatego narzędzia mają inne konstrukcje i występują w innym układzie maszynowym.
"Składane" oznacza, że narzędzie jest zbudowane z kilku elementów (np. segmentów), które po złożeniu tworzą profil roboczy. Takie rozwiązania mogą ułatwiać montaż, wymianę elementów i obsługę przy określonych kształtach. Szczegóły konstrukcji zależą od typu narzędzia i zastosowania w danym zakładzie.
Oba służą do kształtowania/zmiany wymiarów, ale działają inaczej. Ciągadło rolkowe wykorzystuje rolki (kontakt toczny), co może zmniejszać tarcie, a ciągadło matrycowe opiera się na otworze roboczym w matrycy. W zadaniach egzaminacyjnych rozpoznanie zależy od tego, czy na rysunku widać rolki czy profilowy otwór.
Najczęstsza pomyłka wynika z patrzenia wyłącznie na kształt (np. kwadrat), bez analizy procesu. Wykrojnik kojarzy się z cięciem blachy (otwór w arkuszu), a ciągadło z przeciąganiem materiału i zmianą przekroju pręta/drutu. Na rysunku wykrojnika często występują elementy tnące i układ stempel–matryca.
Ciągnienie na zimno stosuje się, gdy potrzebne są dokładne wymiary, odpowiednia tolerancja i dobra jakość powierzchni drutu lub pręta. W praktyce dotyczy to m.in. przygotowania półwyrobów do dalszej obróbki, elementów złącznych, sprężyn czy drutów o określonym przekroju, także profilowym.
Wyciskanie przeciwbieżne rozpoznaje się po koncepcji przepływu materiału względem ruchu narzędzia oraz po typowym układzie narzędziowym prasy. Na rysunkach często pojawiają się elementy związane z komorą/pojemnikiem i kierunkiem wypływu metalu. Jeśli widzisz głównie otwór roboczy do przeciągania, to częściej będzie to ciągadło.
Ćwicz rozpoznawanie narzędzi na rysunkach: ciągadła, matryce do wyciskania, wykrojniki, narzędzia do walcowania. Twórz własną tabelę "proces → maszyna → narzędzie → wyrób". Na egzaminie najpierw identyfikuj proces, potem dopasuj nazwę narzędzia i jego przeznaczenie (np. przekrój wyrobu).
Zadaj sobie pytanie: czy materiał jest przeciągany, tłoczony czy wycinany? To szybko rozdziela ciągnienie, wyciskanie i wykrawanie. Następnie sprawdź, czy na rysunku widać profil otworu, rolki, czy elementy tnące. Taka procedura ogranicza zgadywanie oparte na samym brzmieniu nazw.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 29% zdających egzamin. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawna jest odpowiedź wskazująca na ciągadło profilowe, bo w procesie ciągnienia na zimno kształt otworu roboczego narzędzia odpowiada kształtowi otrzymywanego drutu (tu: kwadrat).

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki plastycznej metali (działy: ciągnienie, wyciskanie, narzędzia)
  • Katalogi i instrukcje producentów narzędzi do ciągnienia (przekroje, typy ciągadeł)
  • Materiały dydaktyczne/rysunki narzędziowe używane w kształceniu zawodowym w obszarze metalurgii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego