KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 17.
Narzędziem stosowanym do wykonywania otworów w blachach na prasach mimośrodowych jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W prasach mimośrodowych otwory w blachach wykonuje się przez wykrawanie (dziurkowanie), czyli ścinanie materiału narzędziem tłocznym.
Do takiej operacji stosuje się wykrojnik (zestaw stempel–matryca). Frez i nóż tokarski służą do obróbki skrawaniem, a wiertło lufowe do głębokich otworów wiertarskich, nie do pracy na prasie.

Pełne wyjaśnienie:

Na prasách mimośrodowych typowe operacje na blasze (np. wycinanie kształtów, dziurkowanie, rozcinanie) realizuje się metodą wykrawania. Wykrawanie polega na ściananiu materiału w strefie cięcia, a nie na skrawaniu wióra jak przy frezowaniu czy toczeniu. Dlatego narzędziem właściwym do wykonywania otworów w blasze na prasie jest wykrojnik (narzędzie tłoczne), w którym współpracują elementy takie jak stempel i matryca.

Odpowiedź "wykrojnik" jest poprawna, ponieważ to właśnie wykrojnik umożliwia szybkie i powtarzalne wykonywanie otworów w produkcji seryjnej na prasie: podczas jednego skoku prasy stempel wciska materiał w matrycę, powodując jego ścięcie i powstanie otworu.

Pozostałe propozycje nie pasują do technologii pracy prasy mimośrodowej:

  • "frez" to narzędzie do obróbki skrawaniem, używane na frezarkach/CNC; wykonuje otwory przez skrawanie (np. frezowanie interpolacyjne), a nie przez wykrawanie na prasie.
  • "nóż tokarski" jest przeznaczony do toczenia na tokarce, czyli obróbki elementów obracających się; nie służy do wykonywania otworów w blasze na prasie.
  • "wiertło lufowe" to wiertło specjalne do głębokiego wiercenia (długich otworów) w procesie wiertarskim; nie jest narzędziem tłocznym i nie współpracuje z prasą mimośrodową w sensie wykrawania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się prasa i blacha, często chodzi o narzędzia do obróbki plastycznej (tłoczniki/wykrojniki). Gdy pojawia się wiertarka, frezarka lub tokarka – wtedy zwykle wchodzą w grę narzędzia skrawające.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wykrojnik to narzędzie tłoczne (zwykle zestaw stempel–matryca) używane na prasie do wykrawania, czyli ścinania materiału. Dzięki niemu wykonuje się otwory i kształty w blasze szybko oraz powtarzalnie, typowo w produkcji seryjnej.
Otwór powstaje przez ścięcie materiału między stemplem a matrycą. Podczas skoku prasy stempel wciska blachę w otwór matrycy, a naprężenia ścinające powodują oddzielenie "wykroju" i pozostawienie otworu w detalu.
Frez jest narzędziem skrawającym, przeznaczonym do pracy na frezarce, gdzie usuwa materiał w postaci wiórów. Prasa mimośrodowa realizuje operacje tłoczne (wykrawanie/gięcie), więc zamiast frezu stosuje się narzędzia tłoczne, np. wykrojnik.
Nóż tokarski służy do toczenia, czyli obróbki skrawaniem na tokarce. Nie jest narzędziem do wykonywania otworów w blasze na prasie. Otwory w blasze wykonuje się np. przez wykrawanie (wykrojnik) albo przez wiercenie na wiertarce (wiertło).
Wiertło lufowe to narzędzie do głębokiego wiercenia długich otworów, zwykle w pełnym materiale, w procesie wiertarskim. Nie jest przeznaczone do wykrawania w blasze na prasie mimośrodowej, bo to zupełnie inna technologia (wiercenie vs tłoczenie).
Wykrawanie łączy się z hasłami: prasa, blacha, stempel, matryca, tłocznik/wykrojnik. Wiercenie łączy się z: wiertarka, wiertło, skrawanie, wióry. Zwracaj uwagę na maszynę wskazaną w treści.
Kluczowe są dwa współpracujące elementy: stempel (część "tłocząca") oraz matryca (część z otworem o zadanym kształcie). Ich właściwe dopasowanie (w tym luz) decyduje o jakości krawędzi otworu i trwałości narzędzia.
Bo pozwalają wykonywać otwory szybko, powtarzalnie i tanio w serii. Jeden skok prasy może wykonać operację dziurkowania bez długiego czasu obróbki. To typowe rozwiązanie w produkcji elementów z blach, gdy liczy się wydajność.
Najczęstszy błąd to automatyczne skojarzenie "otwór = wiertło". W praktyce otwór w blasze można zrobić różnymi metodami, a przy prasie dominuje wykrawanie. W zadaniach sprawdzaj, czy opis dotyczy tłoczenia (prasa) czy skrawania (wiertarka/frezarka).
Ucz się rodzin narzędzi: tłoczne (wykrojniki, tłoczniki, stemple, matryce) oraz skrawające (wiertła, frezy, noże). Przećwicz łączenie: maszyna → proces → narzędzie. To pozwala szybko rozpoznawać właściwą odpowiedź na egzaminie.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "W prasach mimośrodowych otwory w blachach wykonuje się przez wykrawanie (dziurkowanie), czyli ścinanie materiału narzędziem tłocznym.Do takiej operacji stosuje się wykrojnik (zestaw stempel–matryca)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wykrojnik" — definicja i zastosowanie narzędzia do wykrawania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykrojnik (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Wykrawanie" — opis procesu wykrawania (dziurkowania/wycinania) w obróbce plastycznej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wykrawanie (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Prasa mimośrodowa" — charakterystyka prasy używanej m.in. do operacji wykrawania/tłoczenia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Prasa_mimo%C5%9Brodowa (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki/opracowania z technologii obróbki plastycznej blach (tłoczenie, wykrawanie)
  • Materiały szkoleniowe producentów pras i narzędzi tłocznych (opis wykrawników, stempli i matryc)
  • Rysunki i schematy narzędzi tłocznych (wykrojnik: stempel + matryca) oraz przykłady operacji dziurkowania

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego