KWALIFIKACJA ELE10 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 35.
Nastawa zaworu bezpieczeństwa w instalacji ciepłej wody użytkowej (CWU) z pompą ciepła powinna wynosić
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W instalacji CWU z pompą ciepła zawór bezpieczeństwa dobiera się na wyższą nastawę niż w obiegu CO.
Typowo dla domowej CWU stosuje się nastawę 6 bar, aby chronić podgrzewacz i instalację przed wzrostem ciśnienia podczas podgrzewania, a jednocześnie nie powodować ciągłego zrzutu wody.

Pełne wyjaśnienie:

Zawór bezpieczeństwa jest elementem zabezpieczającym przed nadmiernym wzrostem ciśnienia w instalacji. Gdy ciśnienie przekroczy wartość nastawy, zawór otwiera się i odprowadza część wody, aby nie dopuścić do uszkodzenia urządzeń (np. zasobnika) ani przewodów.

W układach z pompą ciepła kluczowe jest rozróżnienie dwóch obszarów pracy:

  • CO (centralne ogrzewanie) – zwykle niższe ciśnienia robocze, a w praktyce często spotyka się zawory o nastawie około 3 bar.
  • CWU (ciepła woda użytkowa) – układ pracuje na wyższych ciśnieniach, dlatego typowa nastawa zaworu bezpieczeństwa jest wyższa.

Dlatego odpowiedź "6 barów." jest właściwa dla instalacji CWU: taka nastawa odpowiada typowym rozwiązaniom stosowanym w budynkach mieszkalnych, zapewniając ochronę przed nadciśnieniem powstającym m.in. wskutek rozszerzalności cieplnej wody podczas podgrzewania.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym kontekście:

  • "2 bary." oraz "1 bar." są zbyt niskie dla CWU – zawór mógłby otwierać się zbyt często, powodując ciągłe kapanie lub zrzuty wody, co bywa mylnie interpretowane jako awaria.
  • "9 barów." jest wartością zbyt wysoką jak na typową domową instalację CWU – zawór zadziałałby późno, co zmniejsza poziom ochrony w standardowych warunkach pracy.

W praktyce montażowej zawór bezpieczeństwa powinien być zamontowany zgodnie z zasadami bezpieczeństwa: możliwie blisko chronionego urządzenia, bez armatury odcinającej pomiędzy urządzeniem a zaworem oraz z prawidłowo poprowadzoną rurą zrzutową do bezpiecznego odbioru wody. Regularna kontrola działania zaworu ogranicza ryzyko zablokowania elementu sprężynowego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nastawa zaworu bezpieczeństwa to ciśnienie, przy którym zawór zaczyna się otwierać i odprowadzać wodę, aby chronić instalację przed nadciśnieniem. W CWU wzrost ciśnienia może wynikać np. z rozszerzalności cieplnej wody podczas podgrzewania w zasobniku.
CWU zwykle pracuje na wyższych ciśnieniach niż obieg CO, a dodatkowo podczas podgrzewania woda zwiększa objętość, co może powodować wzrost ciśnienia. Wyższa nastawa ogranicza niepotrzebne zrzuty, a jednocześnie zapewnia skuteczną ochronę zasobnika i przewodów.
Zbyt niska nastawa powoduje częste otwieranie zaworu i zrzuty wody (kapanie lub okresowe upusty). Użytkownik może uznać to za usterkę i próbować "zablokować" odpływ, co jest niebezpieczne. Dodatkowo rosną straty wody i ryzyko zalania.
Zbyt wysoka nastawa oznacza późniejsze zadziałanie zabezpieczenia. W typowych warunkach może to obniżać poziom ochrony elementów instalacji, bo ciśnienie będzie mogło wzrosnąć bardziej, zanim nastąpi zrzut. Zwiększa to ryzyko uszkodzeń przy nieprawidłowej pracy układu.
Zawór bezpieczeństwa montuje się możliwie blisko chronionego urządzenia (np. zasobnika CWU), tak aby działał bez opóźnień. Ważne jest, aby pomiędzy urządzeniem a zaworem nie było elementów, które mogłyby odciąć przepływ, oraz aby zrzut był bezpiecznie odprowadzony.
Nie jest to właściwe rozwiązanie, ponieważ odcięcie zaworu bezpieczeństwa uniemożliwia jego działanie. Jeśli zawór zostanie zamknięty, instalacja traci podstawowe zabezpieczenie przed wzrostem ciśnienia. W praktyce montuje się go tak, by nie dało się go "wyłączyć" armaturą odcinającą.
Najczęściej widać wypływ wody z króćca zrzutowego lub z rury odpływowej. Zadziałanie może być jednorazowe (awaryjne) albo cykliczne, gdy ciśnienie często dochodzi do nastawy. Częste zadziałania zwykle wskazują na dobór/nastawę lub warunki pracy układu.
W praktyce w grupie bezpieczeństwa spotyka się m.in. manometr do kontroli ciśnienia oraz odpowietrznik. Zawór bezpieczeństwa jest elementem wykonawczym, a pozostałe elementy ułatwiają nadzór i poprawną pracę instalacji. Całość ma zwiększać bezpieczeństwo eksploatacji.
Najczęściej podczas przenoszenia "typowej" wartości z jednego obiegu na drugi bez sprawdzenia, czego dotyczy instalacja. Ponieważ w CO często spotyka się inne nastawy niż w CWU, brak doprecyzowania w zadaniu lub na schemacie prowadzi do błędnego wyboru.
Ucz się rozróżniać obiegi CO i CWU oraz ich typowe zakresy ciśnień. Trenuj na schematach: wskaż miejsce montażu, kierunek zrzutu i typowe elementy grupy bezpieczeństwa. Zwracaj uwagę na słowa kluczowe w pytaniu, bo jedno doprecyzowanie (CO/CWU) zmienia odpowiedź.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-EN 12828:2013, Instalacje ogrzewcze w budynkach — Projektowanie wodnych instalacji ogrzewczych
  • PN-EN 1487, Armatura w budynkach — Zawory bezpieczeństwa — Wymagania i badania
  • PN-EN 1489, Armatura w budynkach — Zawory bezpieczeństwa — Wymagania i badania

Materiały:

  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) pompy ciepła oraz osprzętu CWU
  • Materiały szkoleniowe producentów grup bezpieczeństwa do CWU
  • Normy dotyczące instalacji ogrzewczych i armatury zabezpieczającej (PN-EN 12828, PN-EN 1487, PN-EN 1489)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego