KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2025

PYTANIE NR 39.
Które nastawy muszą zostać wybrane w oknie konfiguracyjnym timera, aby załączał swoje wyjście na 5 sekund od momentu podania na jego wejście logicznej jedynki?
Ilustracja przedstawia okno konfiguracyjne programu do ustawiania timerów, które jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny jest timer TP, bo generuje impuls o zadanym czasie po pojawieniu się "1" na wejściu. Dla bazy 10 ms i Preset 500 czas impulsu wynosi 500 × 10 ms = 5000 ms, czyli 5 s. TOF i TON realizują opóźnienia, a nie impuls od zbocza wejścia.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu chodzi o to, aby po podaniu na wejście timera logicznej jedynki jego wyjście zostało załączone na dokładnie 5 sekund. Taki efekt odpowiada działaniu timera impulsowego (monostabilnego), czyli typu TP: po pojawieniu się sygnału "1" na wejściu timer generuje impuls na wyjściu o długości wynikającej z nastaw.

Jeżeli okno konfiguracyjne podaje czas bazowy oraz wartość Preset, to czas trwania impulsu liczymy jako:

czas = Preset × czas bazowy

Dla bazy 10 ms i Preset 500 otrzymujemy:

  • 500 × 10 ms = 5000 ms
  • 5000 ms = 5 s

Dlatego zestaw nastaw: Typ timera – TP, czas bazowy – 10 ms, wartość Preset – 500 spełnia wymaganie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • TOF, 10 ms, 500 – TOF to opóźnienie wyłączenia (wyjście utrzymuje się po zaniku "1"), a nie impuls 5 s od momentu podania "1". Mechanizm czasowy dotyczy tu zwykle zwłoki wyłączenia, więc nie realizuje wymaganego zachowania.
  • TP, 10 ms, 50 – typ timera jest właściwy, ale czas jest zły: 50 × 10 ms = 500 ms = 0,5 s, czyli impuls jest 10 razy krótszy niż wymagane 5 s.
  • TON, 1 ms, 500 – TON realizuje opóźnienie załączenia: wyjście włącza się dopiero po upływie nastawionego czasu od wejścia "1". Dodatkowo 500 × 1 ms = 0,5 s, więc nawet jako czas opóźnienia nie odpowiada 5 s.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw dobierz rodzaj funkcji czasowej (impuls vs opóźnienie), a dopiero potem wykonaj przeliczenie jednostek, pilnując zera w przejściu 5 s = 5000 ms.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Timer TP (impulsowy) po pojawieniu się "1" na wejściu generuje na wyjściu impuls o stałej, nastawionej długości. Wyjście jest aktywne przez zadany czas, a potem wraca do "0" niezależnie od tego, czy wejście nadal pozostaje w stanie "1" (zależnie od implementacji).
Czas bazowy to najmniejszy "krok" odmierzania czasu przez timer (np. 1 ms, 10 ms). Wartość Preset jest wtedy liczbą tych kroków. Dlatego zawsze przeliczaj: czas = Preset × baza, aby uzyskać czas w sekundach.
Najpierw zamień 5 s na milisekundy: 5 s = 5000 ms. Następnie podziel przez bazę: 5000 ms / 10 ms = 500. To oznacza, że Preset powinien wynosić 500, aby timer odmierzył 5 sekund w krokach po 10 ms.
TP służy do wygenerowania impulsu o określonej długości od momentu zadziałania wejścia. TON robi coś innego: opóźnia załączenie wyjścia. W zadaniu wyjście ma się załączyć od razu i trwać 5 s, więc potrzebny jest timer impulsowy.
TOF jest typowo timerem opóźniającym wyłączenie. Czas jest liczony po zaniku sygnału wejściowego, a nie od chwili podania "1". Jeśli zadanie mówi o czasie liczącym się od momentu pojawienia się "1", TOF zwykle nie realizuje tego zachowania.
Najczęściej uczniowie: (1) gubią zero w przeliczeniu 5 s = 5000 ms, (2) mylą dzielenie i mnożenie we wzorze, (3) ignorują bazę czasu i traktują Preset jak sekundy. Pomaga zapisanie jednostek przy każdym kroku obliczeń.
Idea działania (impuls o nastawionym czasie) jest wspólna, ale szczegóły mogą się różnić: sposób reakcji na podtrzymanie wejścia, zachowanie przy kolejnym wyzwoleniu w trakcie impulsu, nazwy parametrów i dostępne bazy czasu. Na egzaminie czytaj uważnie opis w pytaniu i odpowiedziach.
Słowa-klucze to: "na X sekund od momentu podania sygnału" oraz "załącza swoje wyjście" natychmiast po wejściu. To opis impulsu. Przy opóźnieniach zwykle pojawia się sformułowanie "po upływie X sekund" (TON) albo "wyłączy się po X sekundach" (TOF).
Timery TP stosuje się m.in. do krótkiego załączenia elementu wykonawczego: impuls do elektrozaworu, sygnał startowy do napędu, impuls do podajnika, "mrugnięcie" lampą sygnalizacyjną czy czasowe podtrzymanie przekaźnika. To typowe funkcje w układach sekwencyjnych maszyn.
Ćwicz trzy kroki: (1) rozpoznanie typu timera po opisie (impuls/zwłoka), (2) przeliczenie jednostek (s↔ms), (3) szybkie sprawdzenie wyniku: czy czas jest realistyczny. Dobrze działa też rozpisanie osi czasu wejścia i wyjścia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Poprawny jest timer TP, bo generuje impuls o zadanym czasie po pojawieniu się "1" na wejściu."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (definicje i typowe bloki czasowe/timery)
  • W. Bolton, "Programmable Logic Controllers", rozdziały dotyczące funkcji czasowych (timers) i ich zastosowań (wydanie zależne od publikacji)

Materiały:

  • Podręczniki i kursy z podstaw PLC (bloki czasowe TON/TOF/TP, FBD/LD)
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole/pracowni (opis timerów i parametrów czasu)
  • Zadania praktyczne: dobór bazy czasu i nastawy do uzyskania zadanego impulsu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego