Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2017



PYTANIE NR 29.
Jak nazywa się minerał, który stanowi najważniejszy kruszec do otrzymywania cynku (o zawartości Zn do 67%)?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sfaleryt (ZnS) jest podstawowym i najważniejszym minerałem kruszcowym cynku. Teoretycznie może zawierać ok. 67% Zn, dlatego to właśnie z niego najczęściej pozyskuje się cynk. Piryt jest siarczkiem żelaza, hematyt tlenkiem żelaza, a opal to minerał krzemionkowy, nienależący do kruszców cynku.

Pełne wyjaśnienie:

Sfaleryt to minerał siarczkowy o składzie chemicznym ZnS i jest uznawany za najważniejszy kruszec cynku. W praktyce górniczej i geologicznej, gdy mowa o rudach cynku (często w złożach typu Zn-Pb), to właśnie obecność sfalerytu decyduje o możliwości przemysłowego pozyskania Zn. Podawana w zadaniu zawartość cynku (do ok. 67%) odpowiada wysokiemu udziałowi Zn w tym minera­le wynikającemu z jego składu chemicznego.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują do pytania?

  • Piryt jest siarczkiem żelaza (FeS2). Bywa składnikiem wielu rud i skał, ale nie jest kruszcem cynku. Częsty błąd wynika z tego, że piryt jest bardzo znany i kojarzy się z rudami siarczkowymi, jednak dotyczy głównie żelaza (i siarki), nie Zn.
  • Opal to minerał(oid) krzemionkowy (uwodniona krzemionka). Może występować w skałach i żyłach, ale nie jest minerałem kruszcowym cynku i nie stanowi źródła Zn.
  • Hematyt to tlenek żelaza (Fe2O3) i klasyczny kruszec żelaza, a nie cynku. Uczniowie czasem wybierają go, bo hematyt jest powszechnie kojarzony z górnictwem rud metali.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli pytanie dotyczy cynku, najczęściej należy kojarzyć je z minerałami siarczkowymi, zwłaszcza sfalerytem. Dla żelaza typowe będą hematyt i magnetyt, a piryt to minerał "towarzyszący" wielu złożom, ale nie jest głównym kruszcem Zn.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest sfaleryt i dlaczego jest ważny dla cynku?
Sfaleryt to minerał siarczkowy o składzie ZnS. Jest najważniejszym kruszcem cynku, bo zawiera wysoki udział Zn i często występuje w złożach rud Zn-Pb. Dlatego w praktyce górniczej jego obecność wskazuje na realny potencjał pozyskania cynku.
Jak rozpoznać, że minerał jest kruszcem cynku na egzaminie?
Najprościej skojarzyć cynk z minerałami siarczkowymi, zwłaszcza ze sfalerytem. Pomaga też zasada: kruszce żelaza to zwykle tlenki (np. hematyt), a kruszce Zn często są siarczkami. W testach kluczowe jest dopasowanie metalu do typowego minerału.
Dlaczego piryt nie jest kruszcem cynku?
Piryt to siarczek żelaza (FeS2). Może towarzyszyć złożom rud metali, ale nie stanowi podstawowego źródła cynku, bo jego skład chemiczny nie zawiera Zn jako głównego składnika. W pytaniach egzaminacyjnych piryt częściej łączy się z żelazem i siarką.
Co oznacza w pytaniu "kruszec"?
Kruszec to minerał lub skała, z której można przemysłowo pozyskiwać dany metal lub pierwiastek w sposób opłacalny. W kontekście cynku kruszcem jest przede wszystkim sfaleryt, bo zawiera dużo Zn i występuje w złożach o znaczeniu gospodarczym.
Jakie są najczęstsze kruszce żelaza i jak ich nie pomylić z cynkiem?
Typowe kruszce żelaza to hematyt i magnetyt (tlenki żelaza). Cynk natomiast kojarzy się głównie ze sfalerytem (siarczek cynku). Żeby nie pomylić, warto zapamiętać: żelazo – tlenki, cynk – siarczki (w podstawowych zadaniach).
Czy opal może być źródłem cynku w złożu?
Opal jest minerałem(oidem) krzemionkowym (uwodniona krzemionka) i nie stanowi kruszcu cynku. Może występować w różnych środowiskach geologicznych, ale nie jest typowym minerałem rudnym Zn. W testach pełni zwykle rolę "mylącej" odpowiedzi.
Jakie złoża są typowe dla występowania sfalerytu?
Sfaleryt często występuje w złożach cynkowo-ołowiowych (Zn-Pb), nierzadko razem z galeną i minerałami siarczkowymi. W praktyce eksploatacji podziemnej znajomość tych skojarzeń pomaga w opisie urobku, rozpoznaniu stref rudnych i doborze technologii przeróbki.
Jak związek ZnS wiąże się z wysoką zawartością cynku w sfalerycie?
Skład ZnS oznacza, że minerał zbudowany jest głównie z cynku i siarki. Ponieważ cynk ma większy udział masowy niż siarka w tym związku, sfaleryt może mieć wysoki procent Zn (w przybliżeniu ok. 2/3 masy). Na egzaminie wystarczy skojarzyć ZnS ze sfalerytem.
Jakie błędy najczęściej popełnia się w pytaniach o kruszce metali?
Najczęstsze błędy to wybór "znanej nazwy" bez powiązania z metalem (np. piryt), mylenie kruszców żelaza z kruszcami innych metali (hematyt), oraz traktowanie minerałów niekruszcowych jako rudnych (opal). Pomaga nauka par: metal–typowy minerał.
Jak uczyć się minerałów kruszcowych pod GIW.2, żeby zdać testy?
Skuteczna metoda to fiszki "metal → kruszec" i "minerał → metal", np. cynk → sfaleryt, żelazo → hematyt. Do tego warto dopisać typ związku (siarczek/tlenek), bo to ułatwia eliminację pułapek. Przed egzaminem ćwicz krótkie testy jednokrotnego wyboru.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Sfaleryt (ZnS) jest podstawowym i najważniejszym minerałem kruszcowym cynku."

Źródła:

  • Encyclopaedia Britannica: "Sphalerite" (mineral) – opis jako główna ruda cynku, https://www.britannica.com/science/sphalerite (dostęp: 2026-02-27)
  • Webmineral: "Sphalerite Mineral Data" – skład ZnS i dane mineralogiczne, https://webmineral.com/data/Sphalerite.shtml (dostęp: 2026-02-27)
  • Mindat.org: "Sphalerite" – informacje mineralogiczne i rola jako ruda cynku, https://www.mindat.org/min-3727.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik mineralogii i petrografii (działy: minerały siarczkowe, kruszce metali)
  • Atlas/mineralogiczny katalog minerałów kruszcowych (opisy i cechy diagnostyczne)
  • Materiały dydaktyczne z geologii złóż i surowców mineralnych (kruszce Zn-Pb)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego