KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 36.
Jak nazywa się niepożądany efekt w postaci regularnych punktów lub wzorów, powstający podczas reprodukcji na skutek nakładania się rastrów?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mora to niepożądany efekt interferencyjny widoczny jako regularne punkty lub wzory, powstający przy nakładaniu się rastrów (np. w druku wielobarwnym). Spad dotyczy obszaru poza formatem netto, blik to efekt połysku, a rozeta jest typowym układem rastrów, nie wadą.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź: Mora.

Mora (efekt mory, ang. moiré) to niepożądany, regularny wzór (falowanie, pasy, siatka punktów), który może pojawić się podczas reprodukcji i druku, gdy nakładają się na siebie struktury rastrowe o zbliżonej częstotliwości lub niekorzystnych kątach. W praktyce poligraficznej problem bywa widoczny na zdjęciach, tłach i elementach zawierających drobne, powtarzalne detale (np. tkaniny, kratki), szczególnie przy niewłaściwym doborze parametrów rastrowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Spad – to pojęcie z przygotowania do druku, oznacza naddatek grafiki poza formatem netto, potrzebny do prawidłowego docięcia. Nie opisuje wzoru interferencyjnego ani wady wynikającej z nakładania rastrów.
  • Blik – odnosi się do efektu optycznego (połysk/odbicie światła), spotykanego np. na lakierach lub przy oświetleniu i fotografii. Nie jest zjawiskiem powstającym z interakcji rastrów.
  • Rozeta – to charakterystyczny, typowy układ punktów rastra w druku wielobarwnym wynikający z przyjętych kątów rastra (np. w CMYK). Może być widoczna przy lupie jako naturalna struktura, ale pytanie dotyczy niepożądanego regularnego wzoru powstającego na skutek nakładania rastrów, czyli mory.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się opis "regularne wzory/pasy" oraz "nakładanie rastrów", najczęściej chodzi o morę. "Spad" zawsze wiąże się z formatem i docinaniem, a "rozeta" to typowy efekt rastrowania, nie wada sama w sobie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mora to niepożądany wzór (pasy, falowanie lub regularne punkty) powstający, gdy na siebie nakładają się struktury o podobnej "siatce", np. rastry w reprodukcji i druku. To typowy problem interferencji wzorów w materiałach rastrowych.
Powstaje wskutek interferencji: dwa rastry o zbliżonej liniaturze/częstotliwości lub niekorzystnym wzajemnym ustawieniu tworzą trzeci, widoczny wzór o dużej regularności. To efekt geometryczny, a nie "brak farby" czy błąd cięcia.
Rozeta jest typową, oczekiwaną strukturą punktów wynikającą z przyjętych kątów rastra w druku wielobarwnym i zwykle widać ją dopiero pod lupą. Mora jest wadą: tworzy wyraźne, regularne pasy lub wzory widoczne gołym okiem.
Najczęściej jest związana z etapem rastrowania i reprodukcji (przygotowanie do druku), ale może ujawnić się na odbitce w druku. W praktyce ocenia się ją na wydruku, a przyczyn szuka w parametrach rastra i materiale źródłowym.
Ryzyko rośnie przy drobnych, powtarzalnych detalach: tkaniny, kratki, siatki, drobne prążki, a także przy fotografowaniu/ skanowaniu już rastrowanych wydruków. Takie wzory "kolidują" z rastrem drukarskim i ujawniają interferencję.
Stosuje się m.in. właściwy dobór rastrowania (rodzaj rastra i parametry), unika ponownego rastrowania materiału już z rastrem, a w razie potrzeby modyfikuje obraz (np. minimalne rozmycie/odszumianie). Kluczowe jest zapobieganie na etapie przygotowania.
Nie. Spad dotyczy naddatku grafiki poza format netto, aby po docięciu nie było białych krawędzi. Mora to wada obrazu wynikająca z interferencji rastrów. To dwa różne zagadnienia: jedno formatowe, drugie jakościowe/reprodukcyjne.
Blik to efekt optyczny związany z odbiciem światła (połysk, refleks), np. przy lakierach lub pod określonym kątem oświetlenia. Mora nie zależy od odbicia światła, tylko od nakładania regularnych struktur (rastrów) w obrazie.
Najłatwiej, gdy wada tworzy duże, regularne pasy lub "falowanie" w tłach albo na zdjęciach, które powinny wyglądać jednolicie. Często jest bardziej widoczna z pewnej odległości niż pod lupą, bo ma większą skalę niż pojedyncze punkty rastra.
Najczęściej działa skojarzenie "wzór z punktów = rozeta" bez zwrócenia uwagi na słowo "niepożądany" i na mechanizm "nakładania rastrów". Warto zapamiętać: rozeta to typowy układ rastra, a mora to wada interferencyjna.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że mora to niepożądany efekt interferencyjny widoczny jako regularne punkty lub wzory, powstający przy nakładaniu się rastrów (np. w druku wielobarwnym).

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Mora (druk)" – opis zjawiska i zastosowanie w poligrafii, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mora_(druk) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN): "Moiré pattern" – definicja zjawiska interferencji wzorów, https://en.wikipedia.org/wiki/Moir%C3%A9_pattern (dostęp: 2026-02-18)
  • Encyclopaedia Britannica: "Moiré pattern" – omówienie zjawiska i przyczyn powstawania, https://www.britannica.com/science/moire-pattern (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i słowniki poligraficzne (hasła: mora, raster, rozeta, kąty rastra)
  • Materiały szkoleniowe producentów oprogramowania DTP/Workflow dotyczące rastrowania i ekranowania
  • Artykuły branżowe o przyczynach mory w druku i metodach jej ograniczania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego