KWALIFIKACJA MTL3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 17.
Jak nazywana jest wada odkuwki matrycowej przedstawiona na rysunku?
Ilustracja to czarno-biały rysunek techniczny przedstawiający przekrój poprzeczny podłużnego elementu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przesadzenie to wada odkuwki matrycowej widoczna jako "schodek"/przesunięcie części odkuwki po obu stronach linii podziału matryc. Na rysunku widać poziome przesunięcie górnej połowy względem dolnej, typowe dla tej wady. Pozostałe odpowiedzi opisują inne mechanizmy powstawania wad.

Pełne wyjaśnienie:

Wada "przesadzenie" w odkuwkach matrycowych polega na wzajemnym przesunięciu (niedopasowaniu) części odkuwki utworzonych przez dwie połówki matrycy. W praktyce objawia się to jako wyraźny uskok ("schodek") wzdłuż linii podziału matryc, czyli miejsca, w którym spotykają się powierzchnie kształtujące górnej i dolnej części narzędzia.

Na przedstawionym rysunku technicznym kluczową cechą diagnostyczną jest to, że górna połowa przekroju jest przesunięta poziomo względem dolnej, a przesunięcie zostało nawet zaznaczone wymiarowaniem. Taki obraz odpowiada typowej interpretacji "przesadzenia": połówki matrycy nie zamknęły się współosiowo lub nastąpiło przesunięcie prowadzeń/ustawienia, przez co odkuwka nie jest "złożona" w jednej osi.

Dlaczego pozostałe nazwy nie pasują?

  • "Mimośrodowość" wiąże się z brakiem współosiowości/osiowości elementu (np. otworu, czopu) względem osi odniesienia. Na rysunku dominującą cechą jest uskok na linii podziału dwóch połówek, a nie ekscentryczne położenie osi cechy geometrycznej.
  • "Niedokucie" oznacza niedostateczne wypełnienie wykroju matrycy (brak materiału w narożach, niepełny kształt). W takiej wadzie oczekuje się braków zarysu, zaokrągleń lub ubytków, a nie wyraźnego przesunięcia dwóch połówek względem siebie.
  • "Podłam" to wada o charakterze pęknięcia, załamania lub nieciągłości materiału, często związana z niekorzystnym płynięciem metalu lub zbyt dużymi odkształceniami lokalnymi. Rysunek nie wskazuje na pęknięcie ani fałdę, tylko na błąd dopasowania połów.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać dwie połówki przesunięte na linii podziału, pierwszym skojarzeniem powinna być wada związana z pasowaniem/ustawieniem matryc, czyli właśnie "przesadzenie".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przesadzenie to wada odkuwki polegająca na przesunięciu części ukształtowanej przez jedną połówkę matrycy względem części ukształtowanej przez drugą połówkę. W efekcie na linii podziału matryc powstaje widoczny "schodek" (uskok) i brak płynnego przejścia zarysu.
Najczęściej widać, że górna i dolna część przekroju nie pokrywają się w jednej osi: jedna połowa jest przesunięta poziomo względem drugiej. Charakterystyczny jest uskok na linii podziału matryc, czasem dodatkowo zaznaczony wymiarowaniem przesunięcia.
Do przesadzenia dochodzi zwykle, gdy połówki matrycy nie zamykają się współosiowo: prowadzenia są zużyte, narzędzie jest źle ustawione, występuje luz, albo wsad/odkuwka jest nieprawidłowo ułożona. Skutek to przesunięcie odkuwki wzdłuż płaszczyzny podziału.
Przesadzenie dotyczy przesunięcia dwóch połówek odkuwki względem siebie na linii podziału matryc. Mimośrodowość odnosi się do braku osiowości cechy geometrycznej (np. otworu, czopa) względem osi odniesienia. To inne kryterium oceny i inny typ błędu geometrycznego.
Niedokucie to niewypełnienie wykroju matrycy, czyli brak materiału w miejscach, które powinny być ukształtowane (np. niepełny narożnik, ubytek zarysu). W przesadzeniu kształt jest zasadniczo "pełny", ale połówki są przesunięte, tworząc uskok na podziale.
Podłam jest wadą nieciągłości materiału związaną z załamaniem/pęknięciem lub inną formą uszkodzenia struktury na skutek nieprawidłowego odkształcania. W praktyce często ma cechy pęknięcia lub rozwarstwienia. Nie należy go mylić z wadami geometrycznego przesunięcia połów.
Przesadzenie pogarsza dokładność kształtu i może uniemożliwić prawidłowe bazowanie w obróbce skrawaniem. Uskok na podziale zwiększa naddatki lub powoduje, że część materiału trzeba usunąć kosztem tolerancji. Może też osłabić element w strefie koncentracji naprężeń.
Zależy to od wymagań jakościowych i dopuszczalnych naddatków. Niewielkie przesadzenie bywa usuwane przez dalszą obróbkę (np. skrawaniem), ale jeśli wada przekracza tolerancje lub wpływa na własności elementu, odkuwka jest brakowana. Decyzję podejmuje się wg kryteriów kontroli jakości.
Pomaga regularna kontrola i regulacja prowadzeń oraz zamknięcia matryc, nadzór nad zużyciem narzędzi, eliminacja luzów, prawidłowe mocowanie i ustawienie matryc, a także kontrola pozycjonowania wsadu. Ważna jest też konserwacja urządzeń i szybka reakcja na oznaki rozregulowania.
Najczęściej uczniowie wybierają nazwę "na skojarzenie" (np. każdą wadę kształtu utożsamiają z niedokuciem) albo mylą wady geometryczne z wadami materiałowymi. Pomaga analiza: czy problemem jest brak materiału, pęknięcie, czy przesunięcie połów na linii podziału.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 50% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Przesadzenie to wada odkuwki matrycowej widoczna jako "schodek"/przesunięcie części odkuwki po obu stronach linii podziału matryc."

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (skrypt/poradnik kuźniczy z katalogiem wad odkuwek)
  • Instrukcje technologiczne zakładu dotyczące oceny jakości odkuwek i kryteriów brakowania
  • Albumy/atlasy wad wyrobów kutych stosowane w kształceniu zawodowym w obszarze przeróbki plastycznej

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego