KWALIFIKACJA OGR5 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 4.
Niekorzystny przedplon dla malin stanowi uprawa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Niekorzystny przedplon dla malin to taki, który zwiększa ryzyko problemów fitosanitarnych w glebie.
Ziemniak może być żywicielem patogenów odglebowych (np. sprawców więdnięć), które następnie porażają maliny, dlatego po tej uprawie częściej obserwuje się słabsze przyjęcie i zamieranie roślin. Pozostałe rośliny zwykle są mniej ryzykowne w tym aspekcie.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze przedplonu dla malin kluczowe jest bezpieczeństwo fitosanitarne stanowiska, czyli to, czy wcześniejsza uprawa nie pozostawi w glebie podwyższonej presji patogenów i szkodników.

Odpowiedź "ziemniaków" uznaje się za właściwą, ponieważ ziemniak jest rośliną, po której na wielu stanowiskach rośnie ryzyko problemów związanych z patogenami odglebowymi (zwłaszcza takimi o szerokim zakresie żywicieli). W praktyce może to skutkować gorszym przyjęciem się sadzonek malin, słabszym wzrostem i większym udziałem roślin zamierających w kolejnych latach.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej trafne jako "niekorzystny przedplon" w tym ujęciu?

  • "buraków" – mogą wpływać na strukturę i zachwaszczenie, ale typowo nie są wskazywane jako najczęstsze źródło problemów odglebowych charakterystycznych dla malin.
  • "rzepaku" – w zmianowaniu bywa wykorzystywany jako roślina poprawiająca stanowisko w niektórych systemach; nie jest klasycznym "najgorszym" przedplonem dla malin w porównaniu z roślinami częściej kojarzonymi z presją patogenów glebowych.
  • "kapusty" – rośliny kapustne mają własne problemy chorobowe, ale nie są najczęściej wymieniane jako przedplon zwiększający typowe ryzyka plantacji malin w takim stopniu jak ziemniak.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o przedplon szukaj odpowiedzi, która ma najsilniejszy związek z "dziedziczeniem" problemów w glebie (żywiciel patogenu/szkodnika, trudne do zwalczenia zachwaszczenie, silne wyczerpanie stanowiska).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przedplon to roślina uprawiana na danym polu przed założeniem plantacji malin. Ma wpływ na glebę, zachwaszczenie oraz presję patogenów i szkodników. Dobry przedplon ogranicza ryzyko chorób odglebowych i ułatwia start młodej plantacji.
Maliny pozostają na stanowisku kilka lat, więc błędy na starcie "ciągną się" długo. Zły przedplon może zostawić w glebie patogeny, nicienie lub wysoki bank nasion chwastów, co zwiększa koszty ochrony i może obniżać plon oraz trwałość plantacji.
Po ziemniaku na części stanowisk wzrasta ryzyko problemów fitosanitarnych w glebie, bo ta uprawa może sprzyjać utrzymywaniu się patogenów odglebowych o szerokim zakresie żywicieli. Skutkiem bywa słabsze przyjęcie się malin i większa podatność na więdnięcia.
Teoretycznie można, ale trzeba ocenić stan gleby i historię pola. Okopowe często wiążą się z intensywną uprawą roli i mogą zostawić problemy fitosanitarne lub zachwaszczenie. W praktyce przed sadzeniem warto wykonać analizę gleby i zaplanować działania poprawiające stanowisko.
Często obserwuje się więdnięcie pędów, zahamowanie wzrostu, słabsze ulistnienie, zamieranie części krzewu lub całych roślin oraz gorsze owocowanie. Objawy nasilają się w stresie (susza, upał) i na stanowiskach o dużej presji patogenów w glebie.
Najpierw zbierz historię pola (jakie rośliny rosły, jakie były choroby), potem wykonaj badanie gleby (pH, zasobność, próchnica). W razie ryzyka chorób odglebowych rozważa się przerwę w uprawie, rośliny poprawiające stanowisko oraz ograniczanie chwastów przed sadzeniem.
Typowe błędy to wybór odpowiedzi na podstawie samej intuicji ("ta roślina jest ciężka w uprawie, więc na pewno zła"), pomijanie kryterium fitosanitarnego oraz mylenie zmianowania warzyw z zasadami dla plantacji wieloletnich. Pomaga myślenie: patogeny, nicienie, chwasty.
"Niekorzystny" znaczy, że po danej uprawie wzrasta prawdopodobieństwo problemów w kolejnej uprawie: chorób i szkodników glebowych, zachwaszczenia, pogorszenia struktury lub trudności w przygotowaniu pola. W przypadku malin chodzi głównie o trwałe ryzyka w glebie.
Pomaga uporządkowanie zachwaszczenia, poprawa pH i nawożenia na podstawie analizy, zwiększenie zawartości materii organicznej oraz dobre przygotowanie roli. W praktyce ważne jest też zaplanowanie przerwy w zmianowaniu i wybór przedplonu, który nie podnosi presji patogenów odglebowych.
Ucz się blokami: (1) rośliny żywicielskie patogenów glebowych, (2) rośliny poprawiające stanowisko i ograniczające chwasty, (3) specyfika plantacji wieloletnich. Rób krótkie notatki "po czym nie sadzić" dla malin, truskawki i porzeczki, a potem trenuj na testach.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Pozostałe rośliny zwykle są mniej ryzykowne w tym aspekcie."

Źródła:

  • EPPO Global Database: Verticillium dahliae – informacje o zakresie żywicieli i znaczeniu gospodarczym (strona gatunku w bazie EPPO) - accessed 2026-03-04
  • CABI Compendium: Verticillium dahliae – opis choroby, epidemiologii i roślin żywicielskich (hasło w bazie CABI) - accessed 2026-03-04

Materiały:

  • Podręczniki/słowniki z sadownictwa: zakładanie i prowadzenie plantacji malin
  • Materiały doradcze o zmianowaniu i chorobach odglebowych (np. werticylioza)
  • Notatki z zajęć z ochrony roślin i fitopatologii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego