KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2017

Opis "niemetal o barwie fioletowoczarnej, łatwo ulegający sublimacji" odpowiada jodowi. Jod w warunkach pokojowych występuje jako ciemne (fioletowoczarne) kryształy i jest znany z tego, że już przy ogrzewaniu stosunkowo łatwo przechodzi z fazy stałej do gazowej, czyli sublimuje. Powstające pary mają charakterystyczny fioletowy kolor, co jest często wykorzystywane jako cecha rozpoznawcza w laboratorium.

Pozostałe propozycje nie spełniają jednocześnie obu kryteriów (barwa + sublimacja):

• Chlor w typowych warunkach jest gazem o barwie żółtozielonej. Nie jest więc ciałem stałym o fioletowoczarnym zabarwieniu i nie opisuje się go w tym kontekście jako substancji "łatwo sublimującej".
• Brom w warunkach pokojowych jest cieczą o barwie brunatnej/czerwonobrunatnej. Może intensywnie parować, ale to nie jest sublimacja (dotyczy przejścia stałe → gaz) i nie ma barwy fioletowoczarnej.
• Fosfor występuje w odmianach alotropowych (np. biały, czerwony), jednak typowy szkolny opis "fioletowoczarny i łatwo sublimuje" nie pasuje do fosforu. W praktyce laboratoryjnej ta para cech kojarzona jest właśnie z jodem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się jednocześnie motyw "ciemne kryształy" i "fioletowe pary" przy ogrzewaniu, najczęściej chodzi o jod. Warto też odróżniać sublimację od parowania: parowanie dotyczy cieczy, a sublimacja ciała stałego.