KWALIFIKACJA PGF6 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 30.
Niepożądany efekt przedstawiony na zdjęciu spowodowany niepoprawnym ustawieniem kątów rastra określa się terminem
Ilustracja przedstawia fragment obrazu, który jest przykładem niepożądanego efektu zwanego morą, wynikającego z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Efekt "mora" to niepożądany, regularny wzór (falowania/siatki) powstający przez interferencję dwóch struktur o zbliżonej częstotliwości, np. przy niewłaściwych kątach rastra w druku wielobarwnym. "Apla", "murzenie" i "tonowanie" opisują inne typy niejednorodności niż typowy wzór interferencyjny.

Pełne wyjaśnienie:

Wadę określaną jako mora rozpoznaje się po regularnym, falującym lub siatkowym wzorze, który pojawia się na obrazie mimo tego, że w projekcie nie ma takiej struktury. W poligrafii jest to klasyczny efekt interferencji (nakładania się) uporządkowanych struktur — najczęściej rastrów.

W druku offsetowym, szczególnie w reprodukcji CMYK, poszczególne barwy są drukowane z rasterm o określonej liniaturze i ustawionych kątach rastra. Gdy kąty są dobrane nieprawidłowo (albo gdy nakładają się dwa podobne wzory, np. raster i inna regularna struktura), wypadkowo może powstać nowy, duży i widoczny wzór. To właśnie jest istota mory: nie jest to "brak farby" ani "przybrudzenie", tylko nowa, niezamierzona struktura wynikająca z geometrii rastra.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Apla" oznacza jednolitą, pełną powierzchnię zadruku (obszar bez przejść tonalnych). To nie jest nazwa defektu związanego z kątami rastra; w praktyce można mieć problemy z apli (np. nierównomierność), ale samo słowo nie opisuje interferencyjnego wzoru.
  • "Murzenie" odnosi się do nierównomiernego, "chmurzastego" wyglądu powierzchni (mniej regularnego, plamistego). Nie jest typowo definiowane przez geometryczny, okresowy wzór wynikający z nałożenia struktur rastrowych.
  • "Tonowanie" dotyczy zmiany/"zaciągania" tła (np. pojawienia się niepożądanego zabarwienia lub nalotu), a nie powstania regularnej siatki lub falowania będącego skutkiem kątów rastra.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na odbitce widzisz powtarzalny, regularny wzór przypominający fale lub dużą siatkę — myśl o morze i przyczynach związanych z rastrem (kąt, liniatura, nakładanie się regularnych struktur).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Mora to niepożądany, regularny wzór (np. fale lub duża siatka) widoczny na odbitce, powstający wskutek interferencji dwóch uporządkowanych struktur, najczęściej rastrów. Często wynika z błędnego doboru kątów rastra w druku wielobarwnym.
Gdy rastry różnych separacji mają niekorzystnie dobrane kąty, ich regularne punkty mogą "złożyć się" w nowy, większy wzór. Oko widzi wtedy wypadkową strukturę (interferencję), a nie tylko drobne punkty rastra, co objawia się jako mora.
Mora tworzy zwykle regularny, powtarzalny wzór (fale/siatka). Tonowanie to raczej zmiana tła lub nalot barwny, często bardziej jednolity i bez wyraźnej periodycznej struktury. Kluczowe jest, czy widzisz "wzór" czy "zabarwienie".
Apla to jednolita, pełna powierzchnia zadruku (bez przejść tonalnych). Sama w sobie nie jest wadą, tylko elementem projektu. Wady mogą dotyczyć apli (np. nierównomierność), ale określenie "apla" nie oznacza efektu interferencji rastra takiego jak mora.
Najczęściej widać fale, pierścienie albo dużą siatkę, która "przechodzi" przez obraz, zwłaszcza na gradientach i w półtonach. Wzór jest uporządkowany i powtarzalny, co odróżnia go od losowych plam lub zabrudzeń.
Mora często wychodzi przy druku wielobarwnym, w obszarach z półtonami, na detalach o regularnej fakturze oraz przy nakładaniu się struktur (np. raster kontra wzór z materiału/zdjęcia). Może też ujawnić się po zmianie ustawień RIP lub formy rastrowania.
Podstawą jest poprawny dobór kątów rastra dla separacji oraz świadomy wybór rodzaju rastra (np. klasyczny lub stochastyczny, jeśli to uzasadnione technologicznie). Pomagają także próby druku i kontrola materiałów z regularnymi wzorami, które sprzyjają interferencji.
Często przyczyna leży w ustawieniach rastrowania (kąty, liniatura, sposób generowania rastra), ale w praktyce warto rozważyć także inne regularne struktury w procesie. Jeśli jednak pytanie wskazuje na kąty rastra, najwłaściwszym terminem efektu jest "mora".
Najczęściej mylą morę z ogólną nierównomiernością (murzeniem) albo z nalotem tła (tonowaniem). Pomaga zasada: mora = regularny wzór. Jeżeli wada wygląda jak powtarzalna siatka/fala, to zwykle nie jest to przypadkowe "plamienie".
Najlepiej pracować na zestawach próbek: porównuj obok siebie morę, murzenie, tonowanie i inne wady. Zwracaj uwagę na cechy "geometryczne" (regularność, periodyczność) vs. "losowe" (plamy, chmury). Na egzaminie najpierw nazwij cechę, potem dobierz termin.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że efekt "mora" to niepożądany, regularny wzór (falowania/siatki) powstający przez interferencję dwóch struktur o zbliżonej częstotliwości, np. przy niewłaściwych kątach rastra w druku wielobarwnym.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z technologii druku offsetowego dotyczące rastra i separacji barw
  • Instrukcje/poradniki producentów RIP/CTP opisujące kąty rastra i zapobieganie morze
  • Ćwiczenia praktyczne: porównywanie próbek wydruków z różnymi wadami (mora, tonowanie, murzenie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego