KWALIFIKACJA MED4 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 8.
Nieprawidłowe połączenia pomiędzy gałązką nerwu okoruchowego i gałązką nerwu żuchwowego stanowią przyczynę zespołu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zespół Marcusa Gunna (jaw-winking) jest związany z aberrantnymi połączeniami unerwienia, w których ruchy żuchwy (gałąź żuchwowa nerwu V) wywołują współruch unoszenia powieki zależny od włókien nerwu III. Pozostałe zespoły dotyczą innych mechanizmów: ograniczeń ruchów gałki ocznej lub porażeń nerwów.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie opisuje nieprawidłowe połączenia pomiędzy gałązką nerwu okoruchowego (III) a gałązką nerwu żuchwowego (część nerwu trójdzielnego, V3). Taki mechanizm jest typowy dla zespołu Marcusa Gunna, znanego też jako jaw-winking (odruch żuchwowo‑powiekowy).

Istotą zespołu jest synkineza: przy ruchach żuchwy (np. żucie, ssanie, zaciskanie zębów) dochodzi do mimowolnego unoszenia opadającej powieki. Klinicznie bywa to postać wrodzonej ptozy z charakterystycznym współruchem, a rozpoznanie opiera się na obserwacji zależności objawu od aktywności mięśni żwaczy/żuchwy.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Zespół Stillinga‑Türka‑Duane’a dotyczy wrodzonych zaburzeń ruchomości gałki ocznej (szczególnie odwodzenia/przywodzenia) i współruchów wynikających z nieprawidłowego unerwienia mięśni prostych, a nie połączeń z gałęzią żuchwową nerwu V.
  • Zespół Moebiusa jest zespołem wrodzonych porażeń wybranych nerwów czaszkowych (klasycznie z dominującymi objawami ze strony mięśni mimicznych i ruchów gałek ocznych), a nie typową synkinezą "żuchwa–powieka".
  • Zespół Browna to mechaniczny zespół ograniczenia ruchów w obrębie aparatu mięśniowego/ścięgnistego (szczególnie dotyczący mięśnia skośnego górnego) i nie wynika z opisanej w pytaniu aberrantnej łączności nerwowej.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: ptoza + unoszenie powieki przy ruchach żuchwy kieruje myślenie w stronę Marcusa Gunna, natomiast ograniczenia ruchów gałki ocznej częściej kojarzą się z zespołami takimi jak Duane’a czy Browna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wrodzona synkineza, w której ruchy żuchwy (np. żucie, zaciskanie zębów) wywołują mimowolne unoszenie powieki. Wynika z nieprawidłowych połączeń unerwienia między strukturami związanymi z nerwem V (V3) i nerwem III, dlatego objaw jest "sprzężony" z ruchem żuchwy.
Mechanizmem jest aberrantna reinerwacja/synkineza: impulsy nerwowe przeznaczone dla mięśni żuchwy "przechodzą" także na włókna kontrolujące unoszenie powieki. W efekcie przy aktywacji układu żucia dochodzi do niezamierzonej aktywacji dźwigacza powieki.
W typowym ujęciu klinicznym kojarzy się go z nieprawidłową łącznością między nerwem okoruchowym (III), który odpowiada m.in. za unoszenie powieki, oraz strukturami nerwu trójdzielnego (V), zwłaszcza gałęzią żuchwową (V3) powiązaną z ruchem żuchwy.
Marcus Gunn: kluczowe jest unoszenie powieki zależne od ruchów żuchwy (synkineza). Duane: typowe są zaburzenia odwodzenia/przywodzenia oka oraz charakterystyczne zmiany ustawienia szpary powiekowej przy ruchach oka, bez "żuchwowo‑powiekowej" zależności.
Najczęściej myli się mechanizmy: synkinezy (nieprawidłowe połączenia nerwowe) z ograniczeniami mechanicznymi lub porażeniami nerwów. Warto najpierw rozpoznać, czy opis dotyczy współruchu (np. powieka–żuchwa), czy ograniczenia ruchu gałki ocznej w konkretnym kierunku.
Najbardziej charakterystyczne jest współistnienie ptozy (opadania powieki) oraz jej unoszenia podczas ruchów żuchwy, np. ssania, żucia lub zaciskania zębów. W badaniu warto obserwować powiekę podczas wykonywania poleceń angażujących żuchwę.
Typowo nie jest to klasyczny problem "połączeń nerwowych" jak w synkinezach, lecz zaburzenie o charakterze bardziej mechanicznym w obrębie aparatu mięśniowo‑ścięgnistego, dające specyficzne ograniczenia ruchomości oka. Dlatego opis połączeń III z V3 nie pasuje do Browna.
Gdy ptoza lub ustawienie szpary powiekowej zmieniają się zależnie od innych czynności (żucie, mówienie, ruchy gałek ocznych). Dla ortoptystki istotne jest, czy objaw może wpływać na widzenie obuoczne, kompensacyjne ustawienie głowy i ryzyko niedowidzenia.
Pomaga prosta obserwacja w spoczynku i podczas celowych ruchów żuchwy: prosimy pacjenta o otwieranie/zamykanie ust, zaciskanie zębów lub "żucie na sucho" i oglądamy, czy powieka unosi się mimowolnie. To element badania klinicznego, bez konieczności aparatury.
Skuteczne jest uczenie się "triad": nazwa – mechanizm – objaw flagowy. Np. Marcus Gunn: synkineza, żuchwa → powieka. Duane: ograniczenie odwodzenia/przywodzenia. Brown: ograniczenie specyficznych ruchów o charakterze mechanicznym. Taki schemat zmniejsza ryzyko pomyłek.
info

Około 28% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że pozostałe zespoły dotyczą innych mechanizmów: ograniczeń ruchów gałki ocznej lub porażeń nerwów.

Źródła:

  • Kanski J.J., "Clinical Ophthalmology: A Systematic Approach", rozdział dotyczący ptozy i zespołów wrodzonych (Marcus Gunn jaw-winking syndrome), wydanie zależne od publikacji
  • American Academy of Ophthalmology (AAO), Basic and Clinical Science Course (BCSC): dział Neuro-Ophthalmology / Pediatric Ophthalmology & Strabismus – podrozdziały o ptozie i synkinezach (Marcus Gunn jaw-winking), edycja zależna od roku kursu

Materiały:

  • Podręcznik okulistyki klinicznej (rozdziały: ptoza, zaburzenia unerwienia, zespoły wrodzone)
  • Atlas anatomii (unerwienie gałkoruchowe i nerw trójdzielny)
  • Materiały dydaktyczne z ortoptyki: diagnostyka ptozy i ocena widzenia obuocznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego