KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 37.
Nieprawidłowe zachowanie się pracownika - świadome wykonywanie niebezpiecznych czynności bez niezbędnego zabezpieczenia - w przypadku zaistnienia wypadku przy pracy, stanowi przyczynę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis dotyczy świadomego, nieprawidłowego zachowania pracownika: wykonywania niebezpiecznych czynności bez wymaganego zabezpieczenia.
Taki mechanizm jest klasyfikowany jako przyczyna ludzka, bo źródłem ryzyka jest decyzja i działanie człowieka, a nie awaria urządzenia czy błąd organizacji pracy.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu opisano sytuację, w której pracownik świadomie wykonuje niebezpieczne czynności bez niezbędnego zabezpieczenia. W analizie wypadków przy pracy taki opis wskazuje na czynnik ludzki (przyczynę ludzką), ponieważ bezpośrednim elementem prowadzącym do zdarzenia jest zachowanie pracownika: zlekceważenie zasad, pominięcie zabezpieczenia, podjęcie ryzykownej decyzji.

Odpowiedź "losową" należy odrzucić, ponieważ wypadek nie wynika tu z nieprzewidywalnego zbiegu okoliczności, tylko z opisanego, celowego działania bez zabezpieczenia. Odpowiedź "techniczną" byłaby właściwa wtedy, gdyby przyczyną była np. usterka maszyny, niesprawne osłony, wadliwe narzędzie lub nieskuteczne zabezpieczenie, a w opisie nie ma awarii – jest świadome niestosowanie ochrony. Odpowiedź "organizacyjną" pasuje do sytuacji, gdy problemem jest np. brak instrukcji, brak szkolenia, brak nadzoru, niewłaściwa organizacja stanowiska czy presja czasu. Takie czynniki mogą współistnieć w realnych zdarzeniach, ale w tym zadaniu jednoznacznie wskazano zachowanie pracownika jako bezpośrednią przyczynę.

W praktyce BHP warto pamiętać o rozróżnieniu: co zrobił człowiek (przyczyna ludzka), co zawiodło w technice (przyczyna techniczna) oraz co było nieprawidłowe w organizacji (przyczyna organizacyjna). Przy opracowaniu wniosków profilaktycznych dla przyczyn ludzkich zwykle stosuje się kombinację: szkolenie, jasne zasady, nadzór, eliminację pokus ryzyka oraz budowanie kultury bezpieczeństwa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przyczyna ludzka to taka, w której kluczowym elementem prowadzącym do zdarzenia jest zachowanie człowieka, np. świadome lub nieświadome naruszenie zasad, ryzykowna decyzja, pominięcie zabezpieczeń. W praktyce BHP często mówi się o "czynniku ludzkim" jako bezpośrednim mechanizmie zdarzenia.
Ponieważ opis wskazuje na decyzję i działanie pracownika: wykonuje czynność niebezpieczną mimo braku wymaganego zabezpieczenia. To zachowanie jest elementem sprawczym. Przyczyna techniczna dotyczyłaby awarii lub niesprawności zabezpieczenia, a organizacyjna np. braku instrukcji lub nadzoru.
Przyczyna techniczna wiąże się ze stanem maszyn, urządzeń i narzędzi: usterką, wadą konstrukcyjną, niesprawną osłoną, nieskutecznym zabezpieczeniem, nieprawidłową instalacją. Jest to problem "sprzętu" lub rozwiązań technicznych, a nie zachowania pracownika jako głównego czynnika.
Do przyczyn organizacyjnych zalicza się m.in. brak właściwych procedur, niewłaściwy podział zadań, brak szkolenia stanowiskowego, niedostateczny nadzór, presję czasu, nieprawidłową organizację stanowiska i pracy. To czynniki związane z zarządzaniem i organizacją, a nie awarią urządzeń.
Tak. W praktyce zdarzenia są wieloprzyczynowe: zachowanie pracownika może być bezpośrednią przyczyną, a organizacja pracy – przyczyną pośrednią (np. słaby nadzór). Jednak w zadaniach testowych zwykle wybiera się jedną, najlepiej pasującą kategorię do opisu bezpośredniego mechanizmu zdarzenia.
Wskazówką jest przewidywalność i sprawczość. Jeśli w opisie jest "świadome", "zlekceważył", "nie zastosował", to zwykle chodzi o przyczynę ludzką. "Losowa" dotyczy zdarzeń trudnych do przewidzenia i niezależnych od decyzji pracownika, bez jasnego zachowania naruszającego zasady.
Najczęściej łączy się: szkolenia i instruktaż, obserwacje i rozmowy korygujące, jasne zasady oraz egzekwowanie, poprawę ergonomii i dostępności zabezpieczeń, a także budowanie kultury bezpieczeństwa. Celem jest zmniejszenie skłonności do ryzykownych skrótów i zwiększenie nawyku pracy bezpiecznej.
Częsty błąd to wybór "technicznej", gdy w treści pojawia się słowo "zabezpieczenie", mimo że chodzi o jego niestosowanie. Drugi błąd to mylenie tła organizacyjnego z przyczyną bezpośrednią. Pomaga pytanie kontrolne: "co było bezpośrednim działaniem prowadzącym do wypadku?".
Gdy opis zawiera informacje o awarii, uszkodzeniu, niesprawności osłony, nieprawidłowym działaniu wyłącznika, pęknięciu elementu, wadliwym narzędziu lub braku skutecznego zabezpieczenia mimo jego stosowania. Wtedy główny problem leży w technice, a nie w decyzji pracownika.
Ucz się na przykładach: rozdzielaj opisy na elementy "człowiek–technika–organizacja". Trenuj rozpoznawanie słów-kluczy: "awaria" (techniczna), "brak instrukcji/nadzoru" (organizacyjna), "świadomie/nie zastosował" (ludzka). Pomaga też ćwiczenie z krótkimi opisami zdarzeń i wyborem kategorii.
info

Około 52% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • ISO 45001:2018, rozdz. 10 (doskonalenie: incydenty, niezgodności i działania korygujące) – odniesienie do badania incydentów i przyczyn
  • ILO-OSH 2001: Guidelines on Occupational Safety and Health Management Systems, rozdziały dot. audytów, incydentów i działań korygujących (Międzynarodowa Organizacja Pracy)
  • Państwowa Inspekcja Pracy – poradniki/strony tematyczne o wypadkach przy pracy i profilaktyce: https://www.pip.gov.pl/pl/ (działy: wypadki przy pracy, prewencja) - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • ISO 45001 (wymagania systemu zarządzania BHP – podejście do incydentów i działań korygujących)
  • Materiały szkoleniowe PIP dotyczące badania wypadków i profilaktyki
  • Podręczniki z ergonomii i inżynierii bezpieczeństwa (czynniki ludzkie, błędy człowieka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego