KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 13.
Niewłaściwe przemieszczanie chorego w łóżku, typu przeciąganie chorego zamiast unoszenia, może
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przeciąganie chorego po prześcieradle zwiększa tarcie i siły ścinające, co uszkadza naskórek oraz głębiej położone tkanki. W połączeniu z uciskiem i gorszym ukrwieniem u osoby unieruchomionej sprzyja to uszkodzeniom skóry i rozwojowi odleżyn. Dlatego zaleca się unoszenie lub użycie pomocy poślizgowych.

Pełne wyjaśnienie:

Niewłaściwe przemieszczanie chorego w łóżku, szczególnie przeciąganie po podłożu zamiast unoszenia (lub użycia podkładów ślizgowych), zwiększa działanie dwóch niekorzystnych zjawisk: tarcia oraz sił ścinających. Tarcie może uszkadzać warstwę powierzchowną skóry (otarcia), a siły ścinające "rozciągają" i przemieszczają tkanki względem siebie, co sprzyja mikrouszkodzeniom naczyń i pogorszeniu odżywienia tkanek.

W praktyce opieki długoterminowej taki mechanizm jest jednym z kluczowych czynników prowadzących do odleżyn, zwłaszcza u osób niesamodzielnych, z ograniczoną mobilnością, zaburzeniami czucia, niedożywieniem lub nietrzymaniem (wilgoć i maceracja skóry zwiększają podatność na urazy). Odpowiedź "przyczynić się do powstania odleżyny." jest więc trafna, bo opisuje typowe i klinicznie istotne następstwo błędnej techniki przesuwania w łóżku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są słabsze w tej formule pytania:

  • "spowodować niedokrwienie skóry." – niedokrwienie jest mechanizmem i może występować, ale pytanie dotyczy skutku praktycznego/klinicznego; dodatkowo samo "niedokrwienie skóry" bywa trudne do jednoznacznej oceny bez kontekstu czasu i ucisku.
  • "utrudnić właściwą pielęgnację chorego." – to może być prawdą organizacyjnie, ale nie jest typowym bezpośrednim skutkiem przeciągania; nie opisuje konkretnego powikłania zdrowotnego.
  • "przyczynić się do powstania przykurczy." – przykurcze wynikają głównie z długotrwałego unieruchomienia i braku ćwiczeń/pozycjonowania, a nie z samej techniki przesunięcia w łóżku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "przeciąganie zamiast unoszenia", myśl o profilaktyce odleżyn oraz ograniczaniu tarcia/sił ścinających. W praktyce stosuj pomoc drugiej osoby, prześcieradła/ślizgi transferowe i krótkie, kontrolowane ruchy z odciążeniem tkanek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Siły ścinające powstają, gdy tkanki przesuwają się względem siebie (np. tułów "zjeżdża", a skóra trze o prześcieradło). Mogą uszkadzać naczynia, pogarszać ukrwienie i zwiększać ryzyko odleżyn, nawet gdy skóra wygląda na nieuszkodzoną.
Przeciąganie zwiększa tarcie i ścinanie, co uszkadza warstwy skóry oraz tkanki podskórne. U osoby unieruchomionej, gdzie działa też ucisk, takie mikrourazy szybciej przechodzą w zaczerwienienie nieblednące, a następnie w odleżynę.
Najbezpieczniej jest unosić i przesuwać z pomocą drugiej osoby oraz użyć podkładu ślizgowego/prześcieradła do transferu. Ruch wykonuj krótko, kontrolowanie, z odciążeniem miejsc narażonych (kość krzyżowa, pięty), nie "szarpiąc" skóry.
Ucisk głównie zmniejsza dopływ krwi do tkanek, a tarcie uszkadza powierzchnię skóry (otarcia) i nasila ścinanie. Odleżyny często powstają przez współdziałanie obu czynników, dlatego sama zmiana pozycji bez ograniczania tarcia może być niewystarczająca.
Najczęściej zagrożone są okolice kostnych wyniosłości: kość krzyżowa i pośladki, pięty, kostki, łopatki, łokcie oraz potylica. Ryzyko rośnie, gdy pacjent zsuwa się w łóżku i dochodzi do ścinania w okolicy krzyżowej.
Niedokrwienie to mechanizm pogorszonego dopływu krwi, który może poprzedzać uszkodzenie. Odleżyna jest klinicznym następstwem dłuższego ucisku/ścinania i może obejmować skórę oraz tkanki głębokie. Dlatego w profilaktyce reaguje się już na wczesne objawy.
Szczególną ostrożność zachowaj przy zmianie pozycji, podciąganiu do góry łóżka, sadzaniu i przy pacjentach z wilgotną skórą (nietrzymanie), niedożywionych lub z cienką, delikatną skórą. Wtedy mikrourazy powstają szybciej.
Częste błędy to: ciągnięcie za ręce lub pod pachy, przesuwanie po prześcieradle bez odciążenia, brak podkładów ślizgowych, wykonywanie ruchu w pojedynkę mimo dużej masy pacjenta oraz brak kontroli ustawienia pięt i kości krzyżowej po przesunięciu.
Zwracaj uwagę na zaczerwienienie, które nie blednie po uciśnięciu, miejscowe ocieplenie, obrzęk, ból/dyskomfort oraz zmianę twardości skóry. U osób z zaburzeniami czucia obserwacja jest kluczowa, bo pacjent może nie zgłaszać dolegliwości.
Ucz się powiązań: ucisk + tarcie + ścinanie + wilgoć + brak ruchu. Zapamiętaj zasady: nie przeciągaj, tylko unoś lub używaj pomocy ślizgowych; regularnie oceniaj skórę i zmieniaj pozycję; odciążaj pięty i okolice krzyżowe. Ćwicz też słownictwo medyczne.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Przeciąganie chorego po prześcieradle zwiększa tarcie i siły ścinające, co uszkadza naskórek oraz głębiej położone tkanki."

Źródła:

  • European Pressure Ulcer Advisory Panel (EPUAP), National Pressure Injury Advisory Panel (NPIAP), Pan Pacific Pressure Injury Alliance (PPPIA): Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 2019 edition (rozdziały dotyczące tarcia i sił ścinających).
  • NHS (UK) – Pressure sores (pressure ulcers): opis przyczyn i czynników ryzyka, w tym tarcia/sił ścinających; https://www.nhs.uk/conditions/pressure-sores/ (dostęp: 2026-02-27).
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – Pressure sores: czynniki ryzyka i mechanizmy powstawania; https://medlineplus.gov/pressuresores.html (dostęp: 2026-02-27).

Materiały:

  • Wytyczne kliniczne dotyczące profilaktyki i leczenia odleżyn (organizacje zajmujące się odleżynami)
  • Materiały szkoleniowe z ergonomii i technik transferu pacjenta (łóżko, wózek, pionizacja)
  • Podręczniki pielęgniarstwa/opieki długoterminowej (profilaktyka powikłań unieruchomienia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego