KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 2.
Niezadrukowana strona publikacji nazywana jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wakat to nazwa niezadrukowanej (pustej) strony w publikacji, pozostawionej celowo lub wynikającej z układu wydawniczego. "Składka" oznacza złożony arkusz (zeszyt), "kolumna" to obszar złożonego tekstu na stronie, a "łam" odnosi się do układu/fragmentu składu w kolumnach.

Pełne wyjaśnienie:

Pojęcie wakat w terminologii wydawniczej i poligraficznej oznacza niezadrukowaną (pustą) stronę publikacji. Taka strona może być pozostawiona świadomie, np. ze względów kompozycyjnych, dla zachowania układu rozdziałów, ze względu na impozycję lub aby kolejne części zaczynały się na stronie nieparzystej.

Pozostałe terminy odnoszą się do innych elementów budowy i organizacji składu:

  • "Składka" to jednostka introligatorsko-wydawnicza: zadrukowany arkusz (lub jego część) złożony w zeszyt/sekcję, który po zszyciu lub sklejeniu współtworzy blok książki. Nie jest to pojęcie "pustej strony", tylko element konstrukcji publikacji.
  • "Kolumna" w kontekście składu to obszar zadrukowany (np. kolumna tekstu) na stronie – część makiety przeznaczona na tekst, ilustracje i inne elementy. Kolumna opisuje organizację treści, a nie fakt, że strona jest pusta.
  • "Łam" wiąże się z procesem łamania (składu) i z układem treści w kolumnach. Mówi o sposobie rozmieszczenia tekstu/elementów na stronie, a nie o stronie niezadrukowanej.

Na egzaminie warto zapamiętać różnicę: wakat = pusta strona, natomiast składka = złożony arkusz/zeszyt, kolumna = obszar składu na stronie, łam = układ wynikający z łamania. Jeśli w pytaniu pojawia się sformułowanie "niezadrukowana strona", najtrafniejszym terminem jest właśnie "wakat".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wakat to niezadrukowana (pusta) strona w publikacji. Może być zaplanowana celowo, np. by rozdział zaczynał się od nowej strony lub by dopasować układ do impozycji. Nie jest to błąd z definicji, dopóki wynika z projektu wydawniczego.
Niezadrukowana strona bywa zostawiana dla kompozycji i czytelności: rozdziały startują od strony nieparzystej, a zakończenie części ma "oddech". Powodem mogą być też ograniczenia technologiczne i introligatorskie (np. składki i liczba stron w arkuszu).
Wakat opisuje fakt, że strona jest pusta (bez druku). Kolumna to obszar przeznaczony na złożony tekst lub elementy graficzne na stronie (często w układzie jedno- lub wielokolumnowym). Kolumna dotyczy układu treści, nie "pustości" strony.
Składka to złożony arkusz (zeszyt) stanowiący część bloku książki. Powstaje po zadrukowaniu i złożeniu arkusza w odpowiedni sposób. Składki są później łączone (zszywane/klejone), więc to pojęcie konstrukcyjne, a nie nazwa pustej strony.
Łam wiąże się z łamaniem, czyli składem i rozmieszczeniem treści na stronie. Najczęściej dotyczy układu tekstu w kolumnach, podziału na wiersze, justowania i paginacji. To termin o układzie treści, a nie o tym, czy strona jest zadrukowana.
Jeśli w treści pojawia się sformułowanie typu: "niezadrukowana strona", "pusta strona publikacji" lub "strona bez druku", to najczęściej testowane jest pojęcie wakat. Pozostałe terminy zwykle odnoszą się do układu (łam, kolumna) albo konstrukcji (składka).
Nie. Wakat może być zaplanowany i poprawny, np. w książkach, katalogach czy instrukcjach. Błędem staje się wtedy, gdy nie był przewidziany w projekcie lub wynika z pominięcia elementów składu (np. brakującej ilustracji lub stron w pliku).
Najczęściej myli się pojęcie "kolumna" (konkretny obszar składu na stronie) z "łamem" (szersze ujęcie układu wynikającego z łamania). W zadaniach testowych pomaga pytanie pomocnicze: czy chodzi o obszar (kolumna), czy o układ składu (łam).
Składka ma znaczenie, gdy publikacja jest planowana do oprawy zeszytowej lub gdy liczba stron musi pasować do podziału arkuszy drukowych. W praktyce liczba stron często musi "domknąć się" do wielokrotności wynikającej z technologii, co bywa jedną z przyczyn pojawienia się wakatu.
Warto kojarzyć podstawowe pojęcia składu: kolumna (obszar złożonej treści), łam (układ składu), składka (złożony arkusz/zeszyt), a także paginację i makietę. Ułatwia to rozwiązywanie pytań, gdzie odpowiedzi są bliskoznaczne tylko pozornie.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Wakat to nazwa niezadrukowanej (pustej) strony w publikacji, pozostawionej celowo lub wynikającej z układu wydawniczego."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN (sjp.pwn.pl), hasło: "wakat" – https://sjp.pwn.pl/sjp/wakat;2537350.html (dostęp: 2026-02-28)
  • Wielki słownik języka polskiego PAN (WSJP), hasło: "wakat" – https://wsjp.pl/haslo/podglad/ (wyszukiwanie hasła "wakat", dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL), hasło: "Wakat" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wakat (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Słowniki języka polskiego i słowniki terminologii wydawniczej/poligraficznej
  • Podręczniki do typografii i składu publikacji (DTP)
  • Materiały szkolne z zakresu składu, łamania i impozycji w poligrafii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego