Rozpoznanie przeznaczenia noża tokarskiego opiera się głównie na kształcie części roboczej i położeniu głównej krawędzi skrawającej. Na rysunku widoczna jest:
- symetryczna głowica narzędzia,
- prosta krawędź skrawająca przebiegająca poprzecznie, tj. prostopadle do osi trzonka,
- zwężanie boków części roboczej ku tyłowi (zbieżność), które zapewnia luzy boczne i zmniejsza ryzyko zakleszczenia w rowku,
- węższa szyjka łącząca część roboczą z trzonkiem.
Taki zestaw cech odpowiada przecinakowi, czyli nożowi przeznaczonemu do przecinania (odcinania detalu) oraz często także do rowkowania. W praktyce przecinaki wykorzystuje się np. do odcinania prętów na długość, wykonywania rowków pod uszczelnienia i podcięć technologicznych. Wymagają one zwykle sztywnego zamocowania i poprawnego ustawienia na wysokości osi, bo podczas pracy pojawiają się znaczne siły boczne.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Gwintowania – nóż do gwintów ma ostrze o zarysie odpowiadającym profilowi gwintu (typowo kształt trójkątny), a nie prostą poprzeczną krawędź. Kluczowa jest tu geometria wierzchołka i kąt profilu, czego nie widać w przecinaku.
- Toczenia wzdłużnego powierzchni zewnętrznych – noże wzdłużne są zwykle asymetryczne, a ich krawędź skrawająca jest ustawiona równolegle lub skośnie względem osi, aby "prowadzić" wzdłuż powierzchni. Nie mają typowej, wąskiej poprzecznej krawędzi jak przecinak.
- Toczenia wzdłużnego powierzchni wewnętrznych – narzędzia do toczenia wewnętrznego (wytaczaki) są przystosowane do pracy w otworze: mają odpowiednio wysięgnik i ostrze na końcu, często w układzie wygiętym/odchylonym. Nie odpowiada to przedstawionemu, prostemu i symetrycznemu narzędziu do nacinania rowka/odcinania.
Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli na rysunku widzisz wąską, prostą krawędź poprzeczną i symetrię głowicy, najpierw rozważ przecinanie/rowkowanie, a dopiero potem inne operacje.
