Naczynie wzbiorcze otwarte w instalacji centralnego ogrzewania ma umożliwiać swobodną kompensację rozszerzalności cieplnej wody. Gdy woda w instalacji nagrzewa się (np. przy rozruchu kotła), jej objętość rośnie. W układzie z naczyniem otwartym nadmiar objętości powinien przemieścić się do naczynia, które ma kontakt z atmosferą.
Jeżeli jednak naczynie (lub odcinek przewodu prowadzącego do niego) zamarznie, powstający lód działa jak korek: ogranicza lub całkowicie blokuje przepływ do naczynia oraz dostęp przestrzeni, w której woda mogłaby się bezpiecznie "rozprężyć". Wtedy instalacja zaczyna zachowywać się jak układ pozbawiony prawidłowego naczynia wzbiorczego.
W praktyce skutkiem jest nagły wzrost ciśnienia w instalacji w chwili, gdy woda zaczyna się intensywniej nagrzewać. To objaw szczególnie niebezpieczny, bo może prowadzić do zadziałania zabezpieczeń (np. zaworu bezpieczeństwa) albo do uszkodzeń, jeśli zabezpieczenia są niesprawne.
- Odpowiedź "powolny wzrost temperatury" opisuje normalny proces nagrzewania instalacji, a nie specyficzny objaw zamarznięcia naczynia.
- Odpowiedzi "wyciek z rury sygnalizacyjnej" oraz "wyciek z rury wzbiorczej" nie są typowym skutkiem zamarznięcia: lód zwykle blokuje przepływ, więc bardziej prawdopodobny jest brak prawidłowego przelewu/kompensacji niż pojawienie się wycieku jako pierwszego objawu.
Wniosek eksploatacyjny: jeśli w mroźnych warunkach po uruchomieniu ogrzewania pojawia się gwałtowny przyrost ciśnienia, należy brać pod uwagę niedrożność lub zamarznięcie elementów odpowiedzialnych za kompensację objętości w układzie otwartym.
