KWALIFIKACJA HGT9 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 5.
Oblicz długość w centymetrach odcinka między dwoma punktami na mapie w skali 1: 300 000, jeżeli w rzeczywistości odległość ta wynosi 24 km.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala 1:300 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 300 000 cm w terenie, czyli 3 km.
Skoro odległość rzeczywista wynosi 24 km, to na mapie będzie to: 24 km ÷ 3 km/cm = 8 cm. Dlatego poprawny wynik to 8,0 cm.

Pełne wyjaśnienie:

Skala mapy 1:300 000 oznacza zależność: 1 jednostka na mapie = 300 000 takich samych jednostek w terenie. Najwygodniej liczyć w centymetrach, bo pytanie prosi o wynik w cm.

Krok 1: ustal, ile kilometrów odpowiada 1 cm na mapie.
300 000 cm w terenie to 3 000 m, czyli 3 km. Zatem 1 cm na mapie = 3 km w rzeczywistości.

Krok 2: przelicz odległość rzeczywistą na mapową.
Jeżeli w terenie jest 24 km, to na mapie będzie to:
24 km ÷ 3 km/cm = 8 cm.

Odpowiedź "8,0 cm" jest poprawna, bo wynika bezpośrednio z proporcji skali.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • "7,2 cm" – taki wynik często pojawia się, gdy ktoś pomyli wartość odpowiadającą 1 cm (np. przyjmie inną liczbę km na 1 cm) albo wprowadzi błąd rachunkowy w dzieleniu.
  • "1,8 cm" – to typowy efekt poważnego odwrócenia proporcji lub pomylenia rzędów wielkości (np. potraktowania 1 cm jako 13–14 km albo błędnej zamiany jednostek).
  • "8,8 cm" – wynik zbyt duży; zwykle pochodzi z niepoprawnego zaokrąglenia albo przyjęcia, że 1 cm to mniej niż 3 km.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o skali najpierw wyznacz "ile km ma 1 cm", a dopiero potem dziel odległość rzeczywistą przez tę wartość. To zmniejsza ryzyko odwrócenia proporcji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala 1:300 000 oznacza, że 1 cm na mapie odpowiada 300 000 cm w terenie, czyli 3 km. Dzięki temu możesz szybko przeliczać odległości: wystarczy zmierzyć odcinek na mapie i pomnożyć przez 3 km (dla każdego 1 cm).
Najpierw ustal, ile terenu przypada na 1 cm: w skali 1:n jest to n cm w terenie. Potem zamień tę wartość na wygodne jednostki (np. km) i podziel odległość rzeczywistą przez "km na 1 cm". To daje długość odcinka na mapie w cm.
Bo 300 000 cm = 3 000 m = 3 km. Warto zapamiętać schemat: 100 000 cm = 1 km. Stąd 300 000 cm to dokładnie 3 km. To ułatwia szybkie przeliczanie bez kalkulatora.
Najbezpieczniej liczyć w tych samych jednostkach, które pojawiają się w skali (zwykle cm). Potem można zamienić cm na metry lub kilometry. W praktyce turystycznej wygodne jest ustalenie: ile km odpowiada 1 cm, bo trasy często podaje się w km.
Zrób szybki test sensowności: w tej skali 1 cm to 3 km, więc 24 km to "kilka centymetrów" na mapie. 24 km to 8 razy po 3 km, więc wynik powinien być bliski 8 cm. Jeśli wychodzi 1–2 cm lub kilkanaście cm, to prawdopodobnie jest błąd.
Nie zawsze. Możesz policzyć dwuetapowo: (1) przeliczyć 300 000 cm na 3 km, (2) wykonać dzielenie 24 km ÷ 3 km/cm. Zamiana km na cm jest poprawna, ale często dłuższa i bardziej podatna na pomyłkę w liczbie zer.
Najczęstsze to: odwrócenie proporcji (mnożenie zamiast dzielenia), zgubienie zera w 300 000, pomylenie cm z m lub km oraz zbyt wczesne zaokrąglanie. Pomaga metoda: najpierw policz "km na 1 cm", a dopiero potem przelicz trasę.
Gdy planujesz dojścia między gospodarstwem agroturystycznym a atrakcjami (szlaki, punkty widokowe, przystanki), wyznaczasz długość pętli spacerowej lub oceniasz, czy trasa jest odpowiednia dla grupy. To praktyczna umiejętność przy tworzeniu programu pobytu.
Zapamiętaj przelicznik: 1 cm = 3 km. Wtedy: 2 cm = 6 km, 5 cm = 15 km, 10 cm = 30 km. Dla nietypowych wartości użyj proporcji: liczba cm na mapie = liczba km w terenie ÷ 3.
W tym przypadku nie: skala 1:300 000 daje dokładnie 3 km na 1 cm, więc obliczenie jest "czyste" (24 ÷ 3 = 8). Wynik 8,8 cm zwykle oznacza błąd rachunkowy lub przyjęcie złego przelicznika dla 1 cm, a nie problem z zaokrągleniem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z geografii/kartografii szkolnej (dział: skala mapy i pomiary na mapie)
  • Zbiory zadań z proporcji i przeliczania skali mapy (matematyka praktyczna)
  • Materiały dydaktyczne do planowania tras turystycznych i czytania map (np. mapy turystyczne regionów wiejskich)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego