KWALIFIKACJA GIW12 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 31.
Oblicz gęstość płuczki, którą należy zastosować podczas dowiercania warstwy złożowej na głębokości 2 000 m, jeśli gradient ciśnienia złożowego wynosi 0,012 MPa/m, a wymagany naddatek ciśnienia ma wartość 1 MPa/1 000 m. Do obliczeń należy przyjąć przyspieszenie ziemskie 10 m/s2.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ciśnienie złożowe na 2000 m: 0,012 MPa/m · 2000 m = 24 MPa. Naddatek 1 MPa/1000 m daje na 2000 m dodatkowo 2 MPa, więc wymagane łącznie 26 MPa. Z zależności P=ρgh: ρ = 26·106 Pa / (10 m/s2 · 2000 m) = 1300 kg/m3.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze gęstości płuczki kluczowe jest, aby ciśnienie hydrostatyczne słupa płuczki na danej głębokości zapewniało co najmniej ciśnienie złożowe oraz wymagany naddatek (tzw. overbalance). W zadaniu podano gradient ciśnienia złożowego oraz naddatek w przeliczeniu na 1000 m.

1) Obliczenie ciśnienia złożowego na głębokości 2000 m
Gradient: 0,012 MPa/m.
Na 2000 m: P = 0,012 · 2000 = 24 MPa.

2) Obliczenie wymaganego naddatku ciśnienia
Naddatek: 1 MPa/1000 m.
Na 2000 m: Pnad = 1 · (2000/1000) = 2 MPa.

3) Ciśnienie wymagane od słupa płuczki
Pwym = 24 MPa + 2 MPa = 26 MPa.

4) Przejście na jednostki SI i wyznaczenie gęstości
26 MPa = 26·106 Pa.
Korzystamy z P = ρ g h, gdzie g = 10 m/s2, h = 2000 m.
ρ = P/(g·h) = (26·106)/(10·2000) = 1300 kg/m3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1250 kg/m3 i 1200 kg/m3: odpowiadają zbyt małemu ciśnieniu hydrostatycznemu na 2000 m, zwykle wynikają z pominięcia naddatku lub błędu w przeliczeniu MPa.
  • 1350 kg/m3: daje zbyt duże ciśnienie względem wymaganego w zadaniu; często powstaje przez zawyżenie naddatku albo błędne podstawienie głębokości.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozpisz osobno: (a) ciśnienie z gradientu, (b) naddatek, (c) sumę, a dopiero potem podstaw do P=ρgh z Pa, m/s2 i m. To minimalizuje błędy jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność hydrostatyczną P = ρ g h. Najpierw wyznacz wymagane ciśnienie na głębokości (np. z gradientu i naddatku), potem przelicz MPa na Pa i oblicz ρ = P/(g·h). Uważaj na spójne jednostki: Pa, m/s² i m.
Gradient ciśnienia złożowego mówi, o ile rośnie ciśnienie złożowe wraz ze wzrostem głębokości o 1 metr. Gdy znasz gradient (MPa/m), mnożysz go przez głębokość (m), aby dostać ciśnienie na tej głębokości w MPa. To podstawa do doboru parametrów płuczki.
Naddatek (overbalance) zapewnia, że ciśnienie w otworze jest nieco wyższe niż ciśnienie złoża. To zmniejsza ryzyko dopływu płynów złożowych do otworu i poprawia bezpieczeństwo wiercenia. Zbyt duży naddatek też jest niekorzystny, bo może zwiększać ryzyko strat płuczki.
Traktuj to jako "ile MPa przypada na każde 1000 m". Dla 2000 m mnożysz: 1 MPa · (2000/1000) = 2 MPa. Potem ten naddatek dodajesz do ciśnienia złożowego wyznaczonego z gradientu, aby uzyskać wymagane ciśnienie od słupa płuczki.
Najczęściej: (1) pominięcie naddatku ciśnienia, (2) brak przeliczenia MPa na Pa, (3) użycie złego wzoru (np. ρ=P/g), (4) podstawienie nie tej głębokości, (5) pomylenie MPa/m z MPa/1000 m. Pomaga rozpisanie kroków i kontrola jednostek.
W praktyce inżynierskiej często używa się 9,81 m/s², ale w zadaniach egzaminacyjnych bywa podane zaokrąglenie (np. 10 m/s²) dla uproszczenia rachunków. Na egzaminie należy bezwzględnie przyjąć wartość podaną w treści, bo od niej zależy wynik liczbowy.
To ciśnienie wywierane przez słup płuczki o określonej gęstości na danej głębokości. Zależy liniowo od gęstości, przyspieszenia ziemskiego i wysokości słupa cieczy: P = ρ g h. Jest to podstawowy mechanizm kontroli ciśnień w otworze podczas wiercenia.
Można wykonać kontrolę wsteczną: z obliczonej gęstości policz ciśnienie P=ρgh i porównaj z wymaganym (złożowe + naddatek). Dodatkowo oceń rząd wielkości: gęstości płuczek są zwykle większe od gęstości wody, ale nie mogą być "kosmicznie" wysokie bez uzasadnienia.
Naddatek dodajesz wtedy, gdy zadanie wymaga, aby ciśnienie w otworze było wyższe od ciśnienia złoża (np. "wymagany naddatek ciśnienia"). Procedura jest stała: najpierw liczysz ciśnienie z gradientu na danej głębokości, potem osobno naddatek na tę samą głębokość i sumujesz.
Opanuj schemat: gradient → ciśnienie na głębokości → naddatek → suma → P=ρgh. Ćwicz przeliczanie MPa↔Pa i sprawdzanie jednostek. Rozwiązuj krótkie zadania na różnych głębokościach, aż kroki staną się automatyczne, ale zawsze z kontrolą wymiarów.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 49% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Ciśnienie złożowe na 2000 m: 0,012 MPa/m · 2000 m = 24 MPa."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Ciśnienie hydrostatyczne" – opis zależności P=ρgh, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ci%C5%9Bnienie_hydrostatyczne (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN), "Hydrostatic pressure" – zależność P=ρgh i jednostki, https://en.wikipedia.org/wiki/Hydrostatic_pressure (dostęp: 2026-02-18)
  • PetroWiki (SPE), "Hydrostatic pressure" – kontekst inżynierii naftowej i ciśnień w otworze, https://petrowiki.spe.org/Hydrostatic_pressure (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podstawy hydrostatyki (rozdziały o ciśnieniu w cieczach)
  • Skrypty/poradniki z technologii wiercenia dotyczące płuczek wiertniczych i bilansu ciśnień
  • Zestawy zadań rachunkowych: gradienty ciśnień, gęstość płuczki, słup cieczy w otworze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego