KWALIFIKACJA SPC7 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 37.
Oblicz, ile kilogramów soli należy użyć do produkcji 450 kg kiełbasy, jeżeli na 100 kg wyrobu gotowego zużywa się 3 kg soli.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zużycie soli jest proporcjonalne do masy wyrobu gotowego.
Dla 100 kg kiełbasy potrzeba 3 kg soli, więc dla 450 kg: 450/100 = 4,5 porcji. Następnie 3 kg × 4,5 = 13,5 kg. Taki wynik wynika z prostego skalowania receptury na większą partię.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano normę zużycia: 3 kg soli na 100 kg wyrobu gotowego. Oznacza to zależność liniową: gdy masa produkcji rośnie, ilość soli rośnie w tej samej proporcji.

Krok 1: ustalenie, ile razy 100 kg mieści się w 450 kg
450 kg / 100 kg = 4,5. To znaczy, że 450 kg stanowi 4,5 "porcji" po 100 kg.

Krok 2: przeliczenie soli na 4,5 porcji
Skoro na 1 porcję (100 kg) przypada 3 kg soli, to na 4,5 porcji przypada:
3 kg × 4,5 = 13,5 kg.

Dlatego odpowiedź "13,5 kg" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "15,0 kg" – taki wynik mógłby się pojawić przy zaokrąglaniu w górę bez podstaw lub przy błędnym przyjęciu, że 450 kg to 5 porcji po 100 kg (czyli 500 kg), co nie zgadza się z danymi.
  • "30,0 kg" – to typowy błąd pomnożenia 3 kg przez 10 (jakby było 1000 kg) albo pomylenia przelicznika, np. przyjęcia 3 kg na 50 kg zamiast na 100 kg.
  • "66,6 kg" – taki wynik sugeruje poważne pomieszanie działań (np. dzielenie 450 przez 6,75 lub inne przypadkowe przekształcenie). Nie wynika z proporcji podanej w treści.

Wskazówka egzaminacyjna: przy normach "na 100 kg" najpierw policz mnożnik (masa/100), a dopiero potem pomnóż przez zużycie na 100 kg. To minimalizuje ryzyko błędu jednostek i przypadkowego dzielenia zamiast mnożenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw policz mnożnik partii: masa partii / 100. Potem pomnóż normę przez ten mnożnik. Np. dla 450 kg i normy 3 kg/100 kg: 450/100 = 4,5, a następnie 3 × 4,5 = 13,5 kg.
Bo norma zużycia surowca "na 100 kg" zakłada, że ilość dodatku rośnie wprost proporcjonalnie do masy wyrobu gotowego. Jeśli nie podano strat technologicznych ani ograniczeń, przyjmuje się skalowanie liniowe receptury.
To informacja, że na każde 100 kg finalnego produktu należy przewidzieć 3 kg soli. W praktyce jest to wskaźnik recepturowy ułatwiający przeliczanie składników na różne wielkości partii produkcyjnej.
Najczęstsze błędy to: dzielenie zamiast mnożenia, pomylenie "na 100 kg" z "na 1 kg", zaokrąglanie bez uzasadnienia oraz nieuwzględnienie, że 450 kg to 4,5 porcji po 100 kg, a nie 4 lub 5.
Tak. Skoro 400 kg to 4 × 3 kg = 12 kg soli, a dodatkowe 50 kg to połowa z 100 kg, czyli 1,5 kg soli, to razem 12 + 1,5 = 13,5 kg. To prosta kontrola sensowności obliczeń.
Gdy w zadaniu podano straty (np. ubytki masy), ograniczenia technologiczne (maksymalny dodatek) lub gdy norma dotyczy surowca przed obróbką, a produkt jest "gotowy" po obróbce. Wtedy trzeba uwzględnić dodatkowe dane.
Dzielisz wartość normy przez 100. Dla 3 kg/100 kg otrzymasz 0,03 kg na 1 kg, czyli 30 g na 1 kg. Taki zapis bywa wygodny, gdy liczysz małe partie albo porcje jednostkowe.
Najważniejsza jest spójność jednostek. Jeśli norma jest w kg na 100 kg, licz wszystko w kg. Możesz przejść na gramy, ale konsekwentnie: 3 kg = 3000 g. W produkcji żywności często liczy się dodatki w g/kg.
Nie zawsze. Czasem normy odnoszą się do masy farszu, surowca przed obróbką albo do wydajności procesu. W zadaniu trzeba czytać, do czego odnosi się norma: "na 100 kg wyrobu gotowego" oznacza bazę końcową.
Ćwicz schemat: (1) wyznacz bazę odniesienia (np. 100 kg), (2) policz mnożnik partii, (3) przemnóż normę, (4) sprawdź oszacowaniem. Pomaga też praca na g/kg oraz zapisywanie jednostek przy każdym kroku.
info

Statystycznie 72% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Zużycie soli jest proporcjonalne do masy wyrobu gotowego.Dla 100 kg kiełbasy potrzeba 3 kg soli, więc dla 450 kg: 450/100 = 4,5 porcji."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcja (matematyka)" https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja_(matematyka) - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Skala (matematyka)" https://pl.wikipedia.org/wiki/Skala_(matematyka) - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały do matematyki zawodowej: proporcje i procenty w zadaniach produkcyjnych
  • Podręczniki/opracowania z technologii przetwórstwa mięsa (recepturowanie i bilansowanie dodatków)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z przeliczeń surowcowych w produkcji żywności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego