W tym zadaniu trzeba wyliczyć, ile fosforanu kodeiny pacjent przyjmuje w ciągu doby, stosując się do dawkowania z recepty. Kluczowe są dwa kroki: poprawne odczytanie ilości składników w leku końcowym oraz obliczenie udziału substancji czynnej w dawce dobowej.
1) Ustalenie masy (ilości) całej mikstury
Na recepcie jest składnik: Decocti Valerianae radicis 10,0/180,0. Taki zapis oznacza, że z 10,0 g surowca sporządzono 180,0 g gotowego odwaru. Do obliczeń masy leku końcowego przyjmuje się więc 180,0 g odwaru, a nie 10,0 g.
Pozostałe składniki są podane jako ilości dodawane do mikstury: 0,5 g fosforanu kodeiny, 3,5 g bromku sodu, 16,0 g intraktu oraz 100,0 g wody. Całkowita masa mikstury wynosi zatem:
180,0 + 0,5 + 3,5 + 16,0 + 100,0 = 300,0 g.
2) Obliczenie dawki dobowej leku i dawki dobowej kodeiny
Sygnatura mówi: 3 razy dziennie po łyżeczce, a w nawiasie podano masę jednej dawki: 5,0 g. Zatem pacjent przyjmuje na dobę:
3 × 5,0 g = 15,0 g mikstury.
W całej miksturze (300,0 g) jest 0,5 g fosforanu kodeiny. Dawka dobowa kodeiny to proporcjonalna część przypadająca na 15,0 g leku:
(15,0 / 300,0) × 0,5 g = 0,025 g.
Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?
- "0,042 g" zwykle wynika z błędnej masy całkowitej (np. częściowego pominięcia składników) albo nieprawidłowej proporcji.
- "0,075 g" odpowiadałoby trzykrotnie większej dawce niż wyliczona z proporcji; to typowy efekt pomylenia założeń lub wykonania obliczeń na niewłaściwej masie całkowitej.
- "0,500 g" oznacza przyjęcie, że cała ilość fosforanu kodeiny z recepty jest dawką dobową, co ignoruje fakt, że 0,5 g jest rozpuszczone/rozproszone w 300 g mikstury.
Wskazówka egzaminacyjna: w miksturach zawsze licz: (dawka dobowa leku / ilość całego leku) × ilość substancji czynnej w recepcie. Najpierw poprawnie odczytaj zapisy typu X/Y dla wyciągów (odwarów), bo to najczęstsze źródło pomyłek.
