W tego typu zadaniu celem jest dawka dobowa, czyli łączna ilość papaweryny chlorowodorku przyjęta przez pacjenta w ciągu 24 godzin. Kluczowe jest połączenie danych wynikających z recepty (ile substancji czynnej zawiera sporządzony lek oraz jaka jest jego całkowita masa/ilość) z zaleceniem dawkowania (ile "łyżek" i jak często).
Krok 1: ustalenie "mocy" leku
Na podstawie recepty wyznacza się, jaka ilość papaweryny chlorowodorku przypada na jednostkę masy leku (np. na 1 g) albo jaka ilość przypada na całość i jaka jest masa całkowita. W praktyce sprowadza się to do obliczenia stężenia w zapisie masowym: "g substancji czynnej / g leku".
Krok 2: dawka w jednej porcji
W treści podano, że masa jednej łyżki stołowej wynosi 17,5 g. To oznacza, że porcja jednorazowa w gramach jest znana i nie wolno jej zastępować objętością. Dawka jednorazowa = (ilość papaweryny w 1 g leku) × 17,5 g × (liczba łyżek jednorazowo, jeśli zalecono więcej niż jedną).
Krok 3: dawka dobowa
Dawkę dobową otrzymuje się przez przemnożenie dawki jednorazowej przez liczbę podań w ciągu doby (np. 2×, 3×, 4× – zgodnie z zaleceniem lekarza).
Dlaczego poprawna jest odpowiedź "0,336 g"?
Jest to wynik końcowy po wykonaniu powyższych kroków i konsekwentnym pilnowaniu jednostek (mg ↔ g). W zadaniach recepturowych typowy błąd to policzenie dawki dla jednej łyżki i uznanie jej za dobową lub pominięcie przeliczenia stężenia na masę porcji 17,5 g.
Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?
- 0,331 g – bardzo zbliżona wartość zwykle wskazuje na błąd zaokrągleń albo pominięcie niewielkiego składnika w obliczeniu masy całkowitej; w zadaniach egzaminacyjnych przy prawidłowych danych wynik powinien wyjść jednoznacznie.
- 0,112 g – typowy efekt policzenia tylko części dawki dobowej, np. przyjęcia 1 podania zamiast 3 lub 1 łyżki zamiast 3 w ciągu doby.
- 0,110 g – najczęściej wynika z błędu jednostek (np. potraktowanie mg jak g lub odwrotnie) albo z nieprawidłowego użycia masy łyżki.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj pośrednie wyniki z jednostkami (g, mg) i na końcu sprawdź "zdrowy rozsądek" wyniku: czy dawka dobowa jest wielokrotnością dawki jednorazowej zgodnie z liczbą podań.
